Önce Doğru Teşhis
Doğru Teşhis
Çok çalışıp, çok konferans verip,
çok uçak seyahati yapınca ve bağışıklık sistemini güçlendirici önlemler almayı da
ihmal edince öksürükle başlayıp ateşe dönüşen şikayetle doktora başvurdum. Doktor,
önce akciğer tomografisi ve kan tahlili istedi. Tomografide sağ akciğerde ciddi
enfeksiyon olduğu tespit edildi. Kan tahlili sonuçları da bunu doğruladı. Kandaki
iltihap oranı yüzde 25’e yükselmişti (normali 0 – 0,5 arası.) Bunun üzerine
doktor üç şeyden kuşkulandı (ön teşhis): Zatürre, verem ve enfeksiyonun altında
tümör. Tümör kötü huylu ise kanser olabilirdi.
Doktorum, zaman kaybetmemek için
bir yandan zatürre tedavisine başladı. Altı saatte bir serum içinde antibiyotik
aldım. Ayrıca günde bir tane de ağız yoluyla antibiyotik verdi. Bu arada
akciğere bronkoskopi yoluyla üç kez su verip geri çekerek tüplere koydu ve
tahlile yolladı. Önce verem savaş dispanserinden haber geldi: Verem yokmuş.
Sonra da patoloji sonucu geldi: Kanser belirtisi de yokmuş. Bu durumda ön teşhisteki
alternatiflerden ikisi elenmiş geriye zatürre kalmış oldu.
Özetle aynen Sherlock Holmes’in
dediği çıktı: “Diğer olasılıkları elediğinizde elde kalan olasılık gerçeğin ta kendisidir.”
Doğru Tedavi
Kesin teşhis zatürre olarak
belirlenince 15 günlük yoğun antibiyotik kürünün ardından bu kez ilaçlı
tomografi çekildi ve kan tahlili yapıldı. Tomografi sonuçları enfeksiyonun azalmaya
başladığını, kan tahlili sonuçları da kandaki iltihap oranının yüzde 25’den
yüzde 4’e düştüğünü gösteriyordu. Bu veriler, teşhisin doğruluğunu kanıtlarken tedavinin
de doğru yapıldığını ortaya koyuyordu.
Hastaneden taburcu oldum ama iki
hafta daha yakındaki hastaneye günde 4 kez giderek serumla karışık antibiyotik
almaya devam ettim. Geçen gün tekrar doktora kontrole gittim. Enfeksiyonlu alan
artık iyice küçülmüş, kandaki iltihap oranı normal düzeye (yüzde 0,32) inmişti.
Doktorum ağız yoluyla 10 gün daha antibiyotiğe devam etmemi öngördü. Yaz
aylarında dinlenme, bağışıklık sistemini destekleyici yiyeceklerle takviye
yapmamı tavsiye etti.
Özetle söylemem gerekirse
hastalığın teşhisi, birçok analiz ve veri değerlendirmesi sonucunda doğru
konmuş, tedavi programı bu teşhise göre oluşturulmuş ve tamamen doğru sonuç
vermişti. Demek ki doğru tedavi için önce doğru teşhis koymak ve eldeki
verileri inceleyip ona göre doğru tedavi uygulamak gerekiyor.
Buradaki kritik nokta; teşhis
koyarken ve tedavi uygularken ön yargılardan uzak durmak. Bunu sağlamanın yolu verileri
objektif ve ayrıntılı olarak incelemekten geçiyor. Önemli bir konu da hastanın
doktoruna güvenip tedavi programına titizlikle uyması.
Sherlock Holmes’in dediği gibi:
“Veri, veri, veri. Kil olmadan tuğla yapamam.”
Türkiye Ekonomisine
Doğru Teşhis
Ekonomi, birçok bilimden (tıp,
fizik, matematik) örnekler kullanır, kavramlar alır. Tıp bunlardan en çok
başvurulanlarından birisidir. Mesela teşhis koymak tıpta hastalıklar için
kullanılır, ekonomide de ekonomik sorunların saptanması için kullanılır.
Ekonomide de mesele yukarıda benim başımdan geçen olaydaki durumla aynıdır.
Ekonomik sıkıntının, krizin nereden kaynaklandığının teşhisinin doğru konması
ve buna uygun tedavi programının uygulanması gerekir.
Türkiye ekonomisinin bugünkü sorunu
aslında çeşitli önyargılar nedeniyle hastalığa doğru teşhis konulamamasında
yatıyor. Açıklanan bütün ekonomik paketler doğru teşhis konulamadığı için
sıkıntıyı gidermekten uzak kalıyor.
Türkiye ekonomisinin temel sorunu
ekonomi dışı görünen bir sorun: Yargının bağımsız olmaması ve hukukun
üstünlüğünün yitirilmiş olması. Yargının bağımsız olmaması, her şeyi bozuyor.
Mesela kamu kesiminin ve dolayısıyla kamu harcamalarının denetlenmemesine yol
açıyor. Bu durum kamu kesiminde gereksiz ve yüksek harcamaların en üst düzeyde
olmasına ve inanılması zor bir savurganlığa neden oluyor. Vatandaşa tasarruf
öneren kadrolar kendileri en üst düzey harcamalara devam etmekten vaz geçmiyor.
Girişilen gerekli gereksiz pahalı projeler de denetlenemiyor ve bunlar kamu
kesimine ciddi yükler oluşturuyor, enflasyon üzerinde de baskı yaratıyor. Bu
çerçeve yabancı yatırımcıların buradan uzak durmasına yol açıyor.
Türkiye
Ekonomisinin Tedavisi Nasıl Olmalı?
Türkiye ekonomisi yüksek ateş
(enflasyon), kilo kayıpları (ekonomik küçülme) ve yeterince beslenememe
(işsizlik) dertlerinden muzdarip. Üstelik hastanın morali de (beklentiler) çok
bozuk. Doğru teşhis bu. Bunların çözümüne nasıl başlanacak? Yani tedavi nasıl
olacak? İlk sırada hastanın moralinin düzeltilmesi geliyor. Mesela hukukun
üstünlüğüne, yasama, yürütme ve yargı erklerinin ayrımına, yargının
bağımsızlığına ve parlamentonun eski durumuna kavuşturulmasına geçilse hastanın
morali düzelecek.
Kendisini bırakmış, mücadele
gücünü yitirmiş bir hastayı tedavi etmek çok zor. Tedavide ilk adım bu. Sonra
artık doğru ekonomik tedaviler gerekiyor. Mesela kamu yatırımlarının tamamını
istikrar sağlanana kadar ertelemek. Kamu bankalarını kredi vermeye, faize ve
dövize müdahaleye zorlamak yerine kendilerini toparlamalarına izin vermek. Kamu
harcamalarını, özellikle de bütün lüks harcamaları, ciddi biçimde kısmak.
Bunlar gibi adımlar bir yandan hastanın moralini düzeltirken bir yandan yabancı
yatırımcılar için çekici bir ortam yaratabilir.
Ne yazık ki bugüne kadar hastaya teşhis
koyanlar hastanın aslında iyi olduğunu, enflasyonun, küçülmenin ve işsizliğin
geçici olgular olduğunu öne sürerek yanlış tedavi uyguladılar. Bu, tıpkı
zatürre olan hastaya grip teşhisi koyup parasetamolle tedavi etmeye çalışmak
gibi bir şey. Hasta, teşhis koyanların teşhisine inanmadığı için tedavi olarak
önüne konulan programa da uymuyor.
Ne diyor Sherlock Holmes: “Elde
yeterince veri olmadan teori geliştirmek en büyük hatadır. Bu durumda teorinizi
gerçeklere uydurmak yerine gerçekleri eğip bükerek teorinize uydurmaya çalışırsınız.”
Teşekkür Notu: Hastalığımın teşhisi ve tedavisini sağlayan sevgili
doktorum göğüs hastalıkları uzmanı Doç. Dr. Adil Can Güngen’e, hastalığımın
aşamalarını inceleyerek görüşlerini paylaşan başta Prof. Dr. Turgut İpek, Uzman
Dr. Yıldıray Tutpınar ve kulak burun boğaz uzmanı Doç. Dr. Zeliha Kapusuz
Gencer olmak üzere İstinye Üniversitesi Liv Hospital Esenyurt’un değerli doktorlarına,
emeği geçen sağlık personeline ve antibiyotik tedavim sırasında işlerini titizlikle
yapan Sarıyer Hamidiye Etfal Hastanesinin acil servis doktor ve hemşirelerine teşekkürü
bir borç bilirim.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026153 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.