Moody’s’in Not Düşürme Kararı ve Olası Etkileri
Genel Açıklama
Uluslararası kredi derecelendirme
kuruluşlarından Moody’s, Türkiye’nin kredi notunu Ba3’den B1’e indirdiğini ve
görünümün de negatif olduğunu, yani not indiriminin devam etmesi olasılığının
bulunduğunu açıkladı.
Bu yeni notun ne anlama geldiğini
gösterebilmek için önce kredi derecelerini gösteren tabloya bir bakalım:
Önde gelen diğer iki kredi
derecelendirme kuruluşu olan Standard and Poor’s (S&P) Türkiye’yi B+ (görünüm
durağan), Fitch ise BB- (görünüm negatif) olarak derecelendirmiş durumdalar.
S&P’nin B+ notuyla Moody’s’in
B1 notu aynı dereceye denk geliyor ama S&P görünümü durağan olarak
belirlemişken Moody’s görünümü de negatif olarak değerlendiriyor. Görünümün pozitif
olması notun ileride artma olasılığının, durağan olması değişmeden kalma
olasılığının, negatif olması ise düşme olasılığının bulunduğunu gösteriyor. Bu
açıdan bu üç kredi derecelendirme kuruluşu arasında bugün itibarıyla en kötü
not Moody’s’e en iyi not ise Fitch’e ait. Bu aşamada S&P ve Fitch’in
notlarının eski tarihli olduğuna ve bu notların da yakında yenileceğine dikkat
etmek gerekir.
1990 yılında S&P’den BBB ve
Moody’s’den Baa3 notlarıyla başlayan (bu notların açıklanması 1992 yılında Yankee
Bond Market’e ilk tahvil ihracı sırasında olduı) Türkiye’nin kredi derecelendirme
öyküsü 1994 krizindeki not kaybıyla devam etti ve 1997 yılında Moody’s notu B1’e
ve Standard and Poors B+’ya düşürdü. 2004 yılından itibaren Türkiye’nin notu
tekrar yükselmeye başladı ve 2014 sonunda Türkiye’nin kredi notları Fitch BBB –
(negatif), Moody’s Baa3 (negatif) ve S&P BB+ (negatif) olarak belirlendi.
Bu notlar, 1990 yılında alınan notlardan sonra en yüksek düzeydeki notlardı.
Ardından Türkiye ekonomisinde yaşanan ivme kaybıyla kredi notları tekrar düşmeye
başladı. Moody’s’in açıkladığı B1 (negatif görünüm) notu, kuruluşun 1997
yılında Türkiye’ye verdiği en düşük nota geri dönüşü anlamına geliyor. Kriz
yaşamış olan ve hala toparlanamamış olan Yunanistan’ın kredi notu B1 (durağan.)
Yani Yunanistan, Türkiye’den iyi durumda.
Moody’s’in Not
Düşürme Gerekçeleri
Moody’s, not indirimi
gerekçeleri olarak başlıca şu kaygılara yer veriyor[i]:
Türkiye’nin içinde bulunduğu ödemeler dengesi krizi, iflas riskiyle birlikte devam
ediyor. Merkez Bankası döviz rezervlerindeki düşüş izlenen dalgalı kur
politikasına ters düşüyor ve bu gelişme Merkez Bankası’nın bağımsızlığı ve
şeffaflığını tartışmalı konuma sokuyor. Hükümetçe açıklanmış bulunan ekonomi
programlarının bir kısmı gidişata reaksiyon niteliği taşımaktan öteye gitmezken
bir kısmı da uygulanmadan kalıyor. Türkiye ekonomisinin dış kaynaklara yüksek
dereceli bağımlılığının ileride yaşanacak bir şok durumunda ciddi sorunlar
yaratacağı tahmin ediliyor. Kısa vadeli dış borç ödemeleri, yıl içinde vadesi
gelecek olan uzun vadeli dış borç ödemeleri ve yurtdışı yerleşiklerin döviz mevduatlarının
toplamı döviz rezervlerinin 2,6 katı ettiği için riskli bir görünüm sergiliyor.
Ayrıca dış kaynak bulma maliyeti Şubat ayından bu yana 4 puan artmış bulunuyor.
Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S – 400 füzeleriyle ilgili olarak ABD ile
Türkiye arasında yaşanan kriz, ABD Kongresi’nin, Türkiye’ye ambargo uygulanması
kararı almasına yol açtığı takdirde bu gelişme Türkiye ekonomisi ve finansal
sistemi için ciddi sorunlara yol açabilecek gibi görünüyor.
Moody’s, not indiriminin yanı sıra
geleceğe ilişkin görünümü negatif olarak belirlemesinin altında da şu
gerekçelere yer veriyor: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimi potansiyel
olarak siyasal sorunlar yaratmaya aday görünüyor. Eğer bu durum gerçekleşirse
TL ilave değer kayıplarıyla karşılaşacağı gibi döviz rezervlerinde de ek
düşüşler yaşanacağı tahmin ediliyor. ABD’den bir ambargo uygulanması halinde piyasaların,
Türkiye’ye kredi vermekte negatif reaksiyon göstermesi bekleniyor. ABD’nin ambargo
uygulaması halinde Türkiye’nin IMF’den destek alabilmesi olasılığı zayıflıyor. Bu
durumun Türkiye açısından ödemeler dengesi krizini tırmandırıcı gelişmelere yol
açması kaçınılmaz görünüyor.
Türkiye’nin Moody’s Kararına Tepkisi
Hazine ve Maliye Bakanlığı,
Moody’s’in not düşürme kararı sonrasında bir açıklama yaparak bu görüşlere
katılmadığını gerekçeleriyle ortaya koydu[ii].
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın
karşı görüşleri de özetle şöyle: Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu
Moody’s tarafından verilen not indirim kararı, Türkiye ekonomisinin temel
göstergeleri ile bağdaşmıyor. Bu durum, kuruluşun analizlerinin nesnelliği ve
tarafsızlığı açısından soru işaretleri yaratıyor. Kuruluş, yaptığı
değerlendirmede Türkiye’nin borçlarının rezervlerinden 2,6 kat fazla olduğunu
vurguluyor. Bu oran, Moody’s’in daha yüksek not verdiği bazı gelişmekte olan
ülkelerde Türkiye’nin çok üzerinde bulunuyor. Türkiye’nin ithalat üzerinden
ölçülen rezerv yeterliliği benzeri gelişmekte olan Avrupa ülkelerine yakın
seyrediyor. Türkiye’nin, borçluluk açısından hem toplam ekonomi hem de her bir
ekonomik aktör düzeyinde oldukça güçlü bir performans gösterdiği görülüyor.
Moody’s’in değerlendirmesinde kamu bankalarının sermayelerinin güçlendirilmesi,
ödemeler dengesinde ithalat düşüşü ve ihracatta yaşanan artış ile sağlanan
düzelmenin reel olarak döviz ihtiyacını ortadan kaldırması, İVME paketi ile
birlikte ihracata yönelik firmaların finansmana erişiminin kolaylaştırılması ve
diğer reform ajandasının kararlılıkla uygulanması, enflasyonda sağlanan düşüş
trendi, artan turizm gelirleri, Yargı Reformu Strateji Belgesi ve bunun gibi
pek çok olumlu gelişme göz ardı edilmiş görünüyor. Türkiye’nin 2003 yılından
beri uyguladığı ekonomik politikalardaki temel unsur, her koşulda serbest
piyasa ekonomisinin gerekleri ile uyumlu hareket etmektir. Bugün de dalgalı
döviz kuru, sermaye akımlarının serbestliği ve girişimciliğin teşvik edilmesi
ekonomi politikalarının merkezinde yer alıyor ve bunun aksi Türkiye Cumhuriyeti
için gündemde bulunmuyor.
Moody’s’in mi yoksa Hazine ve
Maliye Bakanlığı’nın mı haklı olduğu konusunda herkes verilere ve gidişe
bakarak kendi yorumunu yapabilir. Benim görüşüm iki tarafın da haklı olduğu
yönlerin var olduğu şeklinde. Türkiye ekonomisinin performansında ciddi bir
ivme kaybı olduğu bir gerçek. Buna karşılık Moody’s’in eğer not düşürecekse notu
ve görünümü Ba3 negatiften B1 pozitif ve B1 durağan kademelerini atlayıp B1
negatif düzeyine düşürmesi ağır bir karar. Buna karşılık bu gibi durumlarda
ülkenin kendi değerlendirmesinden çok, bütün itibar kayıplarına karşın, bağımsız
kabul edilen bu tür kuruluşların değerlendirmesinin uluslararası piyasalarda daha
fazla kabul gördüğü de bir gerçek. Dolayısıyla Moody’s’in bu kararının Türkiye’nin
son dönemde zaten yükselmiş bulunan dış kaynaklara erişim maliyetini daha da yükseltmesini
beklemek gerçekçi bir yaklaşım olur.
[i] Moody’s’in Raporu için bkz.:https://www.moodys.com/research/Moodys-downgrades-Turkeys-ratings-to-B1-and-maintains-negative-outlook--PR_402552)
[ii] Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın
görüşleri için bkz.: https://www.hmb.gov.tr/duyuru/uluslararasi-kredi-derecelendirme-kurulusu-moodys-tarafindan-verilen-karara-iliskin-basin-aciklamasi
108 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.