Rezervleri Hesaplama Rehberi
Merkez Bankası’nın (TCMB) Altın ve Brüt Döviz
Rezervleri
Brüt döviz ve altın rezervlerinin
miktarlarını görebilmek için TCMB sitesindeki (www.tcmb.gov.tr) ‘istatistikler bölümünden’
‘parasal ve finansal istatistiklere’ oradan da ‘haftalık para ve banka
istatistiklerine’ gitmemiz gerekiyor. Burada karşımıza çıkan menünün 1 numaralı
tablosuna bakacağız.
Buna göre eldeki son veriler (10
Temmuz 2020 tarihi itibarıyla) altın rezervinin 40,4, brüt döviz rezervinin
49,6 milyar dolar ve toplam TCMB rezervlerinin 90 milyar dolar olduğunu
gösteriyor.
TCMB Net Altın ve Döviz
Rezervleri
Net altın ve döviz rezervlerini
brüt rezervlerde olduğu gibi bir bakışta görme olanağımız yok. Bunun için bazı
hesaplar yapmamız gerekiyor. Önce bu hesaplamayı formüle edelim:
TCMB Net Altın ve Döviz
Rezervleri = (TCMB Dış Varlıklar Toplamı – TCMB Toplam Döviz Yükümlülükleri) /
Aynı Tarihteki USD/TL Kuru
Bu formüldeki büyüklükleri
bulabilmek için yine TCMB sitesindeki ‘istatistikler bölümünden’ ‘analitik
bilançoyu’ açmak gerekiyor. Analitik bilançonun ‘aktif bölümünden’ o güne ait ‘dış
varlıklar’[i]
toplamını (631 milyar TL), sonra ‘pasif bölümünden’ ‘toplam döviz yükümlülüklerini’[ii]
alıyoruz:463,3 milyar TL.
TCMB analitik bilançosundan
aldığımız dış varlıklar toplamı ve toplam döviz yükümlülükleri TL ile girildiği
için bunları o günkü kurla dolara çevirmemiz gerekiyor. Kullanacağımız kuru
bulabilmek için TCMB sitesinde yine ‘istatistikler bölümünden’ ‘döviz kurları
alt bölümünü’ oradan da ‘gösterge niteliğindeki Merkez Bankası kurlarını’ açıp
yukarıdaki verilerle aynı tarihi seçerek (10 Temmuz 2020) ‘USD/TL döviz satış
kurunu’ buluyoruz: 6,8638.
Şimdi bu bilgileri yukarıdaki
formülümüzde bir araya getirelim:
TCMB Net Altın ve Döviz
Rezervleri = (TCMB Dış Varlıklar Toplamı – TCMB Toplam Döviz Yükümlülükleri) /
Aynı Tarihteki USD/TL Kuru
TCMB Net Rezervleri = (631 –
463,3) / 6,8638 = 24,4 milyar dolar.
Demek ki TCMB’nin 10 Temmuz 2020
Cuma günkü net altın ve döviz rezervleri toplamı 24,4 milyar dolarmış.
Swap Hariç Net Rezervler
Merkez bankaları açısından döviz
ya da para swapı kendi ülke paralarını bir başka ülke parasıyla belirli bir
süre için değiştirme işlemidir. Süre sonunda taraflar birbirlerinden aldıkları
parayı karşı tarafa, o süreye isabet eden faizini de ekleyerek iade ederler. Swap
ile elde edilen dövizler merkez bankasının sahipliği değil yükümlülüğü (borç)
altında olduğu için bu paraların döviz rezervlerine eklenmesi tartışma
konusudur. Brüt rezervlerde yer alan bu dövizler genellikle net rezervlerden
düşülür.
Swap miktarını bulabilmek için
TCMB sitesinde ‘istatistikler bölümünün’ ‘ödemeler dengesi ve ilgili
istatistikler’ alt bölümünde oradan da ‘uluslararası rezervler ve döviz
likiditesi’ alt bölümünü açarak ‘II numaralı döviz varlıklarından önceden
belirlenmiş kısa dönem net çıkışlar (nominal değer)’ tablosunun 2. sıra
numaralı satırındaki verilere bakmamız gerekiyor.

Görüleceği gibi bu satırda
vadelere göre değişiklik gösteren farklı miktarlar yer alıyor. Genel kabul 4 ay
– 1 yıl arasındaki miktarı almamak şeklindedir. Bu durumda ele alınacak swap
tutarı (51.884 – 21.785 =) 30.099 milyon USD ya da kısaca 30,1 milyar dolar
olarak hesaplanır.
Bulunan bu swap miktarını
yukarıda hesapladığımız net rezervlerden düşersek swap hariç net rezerv
miktarını buluruz. Bunu formüle edip yukarıdaki değerleri formülde yerlerine koyalım:
TCMB Swap Hariç Net Rezervler =
TCMB Net Rezervleri – 4 Aya Kadar Vadeli Swap Tutarı = 24,4 – 30,1 = - 5,7 milyar dolar.[iii]
Buna göre TCMB’nin, swaplar
yoluyla alınan dövizler hariç tutulduğunda net altın ve döviz rezervleri 10
Temmuz 2020 günü yaklaşık 5,7 milyar dolar eksidir.
[i] Dış Varlıklar: Altın, TCMB şubelerinin kasalarındaki
efektifler, yurtdışı bankalar nezdindeki döviz mevcudu ve diğer döviz
alacakları bu kalemde yer alır.
[ii] Toplam Döviz Yükümlülükleri: TCMB’nin döviz finansman
kaynaklarını gösterir.
[iii] Bu verilerin zamanları arasında
farklar olduğuna dikkat etmekte yarar var. Analitik bilanço ve gösterge
niteliğindeki kurlar TCMB tarafından günlük olarak yayınlanır. Dolayısıyla TCMB
net rezervlerini bir gün gecikmeli olarak hesaplamak mümkündür. Buna karşılık
TCMB brüt rezervlerini gösteren para ve banka istatistikleri haftalık olarak
yayınlanır. Swap verilerinin yer aldığı tablo ise aylık olarak yayınlanır. O
nedenle buradaki hesaplarda eldeki son veri olan 10 Temmuz gününün brüt döviz
rezervini aldık ve ona uygun olması için aynı günün analitik bilançosundan
hareketle net rezervi hesapladık. Buna karşılık swaplarla ilgili en son
verilerin olduğu tablo mayıs sonu verilerini gösterdiği için zorunlu olarak
mayıs verilerini aldık ve 10 Temmuz’da değişmediğini varsayarak hesaplamayı o
veriye göre yaptık.
döviz rezervleri konusunda
Rezerv Erimesine Karşı TCMB Önlemleri 3 Mayıs 2025Rezervlere Ne Oldu? 19 Nisan 2021Rezerv Meselesi11 Mart 20212020’yi Eksi 41 milyar Dolar Rezervle Tamamladık 28 Ocak 2021131 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.