Dolar, Euro ve Altın
Son dönemde Dolar, TL dışında diğer
paralara karşı değer kaybediyor ve bunun sonucu olarak Euro değer kazanıyor.
Euro, ikincil rezerv para konumunda olduğu, altın da karışık durumların gözde
aracı olduğu için Doların boşalttığı yerlerin bir kısmını birlikte dolduruyorlar.
Dolar Endeksi (doların, Euro, yen, pound, İsviçre frangı, İsveç Kronu ve Kanada
dolarından oluşan sepete karşı değeri) Nisan ayında çıktığı 103,05 düzeyinden Covid
– 19 pandemisinin ekonomide yarattığı tahribatla bugünkü 93,00 düzeyine
gerilemiş görünüyor. Oysa Dolar, yılbaşında Euro’ya karşı oldukça güçlü bir
konumdaydı ve Euro/Dolar paritesi sürekli geriliyordu. Bunun nedeni Avrupa’nın
ekonomik olarak ABD’nin performansına göre oldukça geride kalması ve Covid-19
pandemisinin Avrupa’daki etkisinin ABD’ye göre daha yüksek görünmesiydi. Haziran
ayından itibaren işler tersine döndü, Covid – 19 pandemisi etkisini artırdıkça ABD
ekonomisi hızla bozulmaya başladı. Bu gelişmeler Dolardan kaçış eğilimi
yarattı.
Dolar, dünyada geçerliliği olan
rezerv paraların en önemlisi. İnsanlar kendi ülke paralarının yanında bir
paraya bağlanacaksa bu para genellikle çoğunlukla dolar oluyor. Merkez
bankaları döviz rezervi olarak ilk sırada dolar bulunduruyor. Doların hem
kişiler hem de kurumlar tarafından birinci derecede rezerv para olarak kabul
görmesinin birçok nedeni var ama petrol ve altın gibi önemli malların değerinin
dolarla ifade ediliyor olması bu nedenlerin en önünde geliyor. Dolara yönelik
talebi ateşleyen bir başka neden de dünyanın neresinde olursa olsun yatırım
yapmış olan kişi ve kurumlar oradan çıkmak istediğinde yerli parayı dolara
çevirip çıkıyorlar. Çünkü yerli parayı çıkarsalar onu dışarıda dolara
çevirmeleri mümkün olmuyor.
Euro, kişi ve kurumlar açısından
dolardan sonra gelen rezerv para olduğu için bu anlamda ikinci en iyi para
konumunda bulunuyor. Eğer Dolarda bir sorun varsa o zaman kişiler ve kurumlar
Euro’ya yöneliyorlar. Covid – 19 pandemisinin ABD ekonomisinde yarattığı bozulmalar
sonucunda Dolar değer kaybederken kişiler ve kurumlar Dolardan çıkıp Euro ve
altına dönmeye itti. Bunun sonucu olarak da Nisan ayında 1,06’lara kadar
gerilemiş olan Euro/Dolar paritesi şimdilerde 1,19’a yaklaştı.
Altın, sınırlı miktarı ve dünya
çapında bilinirliği nedeniyle Dolar ve Euro’nun yanında bir rezerv değer
niteliği taşıyor. Merkez bankaları, döviz rezervi bulundurmanın yanı sıra altın
rezervi de bulunduruyorlar. Dünyada ne zaman bir karışıklık olsa altına olan
talep artıyor ve altın fiyatları yukarı gidiyor. Covid – 19 pandemisinin
dünyada yarattığı karmaşa ve ekonomilerdeki bozulmalar kişi ve kurumları
portföylerinde daha fazla altın bulundurmaya yönlendirince altına olan talep ve
dolayısıyla altın fiyatı da yükselmeye başladı. Pandemi başlangıcında 1.600
Dolar/Ons değerinde olan altın şimdilerde 2.040 Dolar/Ons’a yükselmiş
bulunuyor.
Bu aşamada zihinleri en çok
meşgul eden sorular arasında bu üçlünün geleceğinin ne olacağı sorusu ilk
sıralarda yer alıyor. Bu kadar karmaşanın ve bu kadar etkinin olduğu bir
ortamda bunu kestirmek kolay değil. Ama bugünkü görünümün, arada bazı iniş ve
çıkışlarla, en azından ABD Başkanlık seçimlerine (hatta eğer seçimi Trump
kaybederse gelecek yılın şubat ayına) kadar süreceğini söylemek mümkün.
Türkiye’de bir süredir 6,85
düzeyinde sabit kalan Dolar kuru şimdilerde çıkışa geçerek 7’nin üzerine geldi.
Benzer şekilde Euro kuru da 8,40’a yaklaştı. Altın fiyatına bakarsak Türk altın
yatırımcısı altın günlerini yaşıyor. Çünkü hem altının değeri artıyor hem de
diğer paralara karşı değer kaybeden Dolar, Türk Lirasına karşı değer kazanıyor.
Bu ikili etki sonucu nisan ayında 375 TL/Gram olan altın fiyatı bu aralar 460
TL/Gram’a yükselmiş görünüyor.
Her zaman önümüze gelen kritik
soru şudur: Dolar, bütün paralara karşı değer kaybederken Türk Lirasına karşı
niçin değer kazanıyor? Bunun temel nedenleri arasında birçok mesele var: (1) Türkiye,
son 5 -6 yıldır riskleri artan bir ekonomi. Bunu piyasalar bir şekilde
kanıksamış bulunuyor. Ne var ki son dönemlerde sürekli yeni riskler ortaya
çıktıkça endişeler artıyor. (2) Merkez Bankası’nın rezervlerinde gerileme var.
Bu da piyasalarca kanıksanmış bir durum. Buna karşılık son dönemlerde swap
hariç net rezervlerin ekside seyretmesi tereddütler yaratıyor. (3) Kamu
bankalarının kurları düşük tutmak için döviz satarak açık pozisyona girmiş
olmaları ilk iki riske göre çok daha yeni bir risk. Ne var ki yeni olması
tereddüt yaratmaması anlamına gelmiyor. (4) Bir süredir piyasada TL darlığı
yaratılarak dövize talep düşük tutulmaya ve kurlar frenlenmeye çalışılıyordu. Riskler
artmaya başladıkça yatırım sahipleri ne pahasına olursa olsun TL satıp döviz
almak isteyince bu hamle kurları yukarı itti.
Bundan sonra ne olur? Bunu öngörmek
ne yazık ki mümkün değil. Çünkü işler öngörülebilir olmaktan çıkmış bulunuyor. Öngörülebilir
olmaktan çıkmış bir ekonomide riskler arttığı için maliyetler de artacak
demektir.
Finansal Piyasalar konusunda
Topal Ördek ve Piyasalar5 Kasım 2026Küresel Finans Piyasalarında Sarsıntı 23 Ekim 2026Fon Krizi: Borsadan Ekonomiye Uzanan Etkiler 13 Ekim 2026Siyaset Teknik Ayrıntılara Karışınca 8 Ekim 2026187 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.