Merkez Bankası Faizi Arttırır mı?
Birinci Soru: Merkez Bankası Faiz Artırır mı?
Merkez Bankası Para Politikası
Kurulu, 20 Ağustos Perşembe günü olağan toplantısını yapacak. Son dönemde kurda
ciddi bir yükseliş yaşandı. Aşağıdaki tablodan izlenebileceği gibi 16 Temmuz’da
6,8582 olan USD/TL kuru bir ay içinde hızla yükselerek 17 Ağustos’ta 7,3821’e
çıktı. Aynı dönemde Merkez Bankası’nın, bankaları fonlamakta kullandığı üç
farklı faizden en önemlisi olan politika faizi (yüzde 8,25) ve gecelik fonlama
faizi (yüzde 9,75) hiç değişmeden kaldı (Kaynaklar: https://www.tcmb.gov.tr ve www.bloomberght.com.)
Günler
|
Politika Faizi (%)
|
Gecelik Faiz (%)
|
TCMBOFM (%)
|
USD/TL Kuru
|
16.07.2020
|
8,25
|
9,75
|
7,34
|
6,8582
|
17.07.2020
|
8,25
|
9,75
|
7,40
|
6,8638
|
20.07.2020
|
8,25
|
9,75
|
7,42
|
6,8582
|
21.07.2020
|
8,25
|
9,75
|
7,46
|
6,8236
|
22.07.2020
|
8,25
|
9,75
|
7,52
|
6,8531
|
23.07.2020
|
8,25
|
9,75
|
7,52
|
6,8441
|
24.07.2020
|
8,25
|
9,75
|
7,54
|
6,8464
|
27.07.2020
|
8,25
|
9,75
|
7,53
|
6,8700
|
28.07.2020
|
8,25
|
9,75
|
7,70
|
6,9352
|
29.07.2020
|
8,25
|
9,75
|
7,72
|
6,9784
|
30.07.2020
|
8,25
|
9,75
|
7,76
|
6,9939
|
4.08.2020
|
8,25
|
9,75
|
7,72
|
6,8974
|
5.08.2020
|
8,25
|
9,75
|
7,80
|
7,0477
|
6.08.2020
|
8,25
|
9,75
|
7,88
|
7,2534
|
7.08.2020
|
8,25
|
9,75
|
8,06
|
7,2796
|
10.08.2020
|
8,25
|
9,75
|
8,32
|
7,2835
|
11.08.2020
|
8,25
|
9,75
|
8,38
|
7,2246
|
12.08.2020
|
8,25
|
9,75
|
8,71
|
7,3326
|
13.08.2020
|
8,25
|
9,75
|
9,06
|
7,3384
|
14.08.2020
|
8,25
|
9,75
|
9,06
|
7,3702
|
17.08.2020
|
8,25
|
9,75
|
9,17
|
7,3821
|
Merkez Bankası, uzunca bir
süredir tek faize dayalı fonlamayı hedefleyen sadeleşme amacıyla bankaları
haftalık repo ihalesi yoluyla (yüzde 8,25’lik politika faiziyle) fonluyordu. Merkez
Bankası’nın piyasa yapıcısı bankalara (Akbank, Denizbank, HSBC, QNB Finansbank,
Türk Ekonomi Bankası, Ziraat Bankası, Vakıfbank, Garanti Bankası, Halk Bankası,
İş Bankası, Yapı ve Kredi Bankası) haftalık repo ihalesi yoluyla fonlamada
uyguladığı faiz, politika faizinin 1 puan altındaydı (yüzde 7,25.) O nedenle
tabloda Merkez Bankası ortalama fonlama faizi (TCMBOFM) politika faizinin de
altında olabiliyor.
Merkez Bankası, faizleri
indirerek enflasyonu düşürme politikası eşliğinde gecelik fonlamayı
kullanmayarak yalnızca haftalık repo ihalesi ve piyasa yapıcılara indirim
uygulaması yoluyla bu ortalama faizini 16 Temmuz’da yüzde 7,34’e kadar
düşürmüştü. USD/TL kuru yükselmeye yönelince Merkez Bankası ağırlığı
değiştirmeye başladı. Bu hamle yetersiz olunca bu kez piyasa yapıcısı bankalara
sağladığı 1 puanlık düşük borçlanma avantajını kaldırdı ve böylece ortalama
faizini yükseltmeye başladı. Sonraki günlerde fonlama ağırlığını yavaş yavaş
haftalıktan geceliğe kaydırmaya ve ortalama fonlama faizini (TCMBOFM) daha
fazla yükseltmeye yöneldi.
Merkez Bankası’nın dünyaya ilan
ettiği faiz; haftalık repo ihalesiyle yaptığı fonlamanın faizi olan politika
faizidir (yüzde 8,25.) Mesela bu listeye (http://www.cbrates.com)
bakarsanız TCMB’nin faiz oranı olarak yüzde 8,25’i görürsünüz. Oysa Merkez
Bankası’nın bankaları fonladığı faiz bu değildir. Tabloda TCMBOFM başlığı
altında yer alan ağırlıklı ortalama faizdir. Merkez Bankası, USD/TL kurundaki
artışla birlikte ağırlığı gecelik fonlamaya kaydırarak bu faizi 17 Ağustos itibarıyla yüzde 9,17’ye kadar yükseltmiştir.
Bu çerçevede benim başlıktaki
soruya yanıtım “Merkez Bankası zaten faizi arttırdı ve arttırmaya devam ediyor”
şeklinde olacaktır.
İkinci Soru: Merkez
Bankasının bu şekilde yaptığı dolaylı faiz artırımı doğru bir uygulama mı?
Merkez Bankası’nın ilan ettiği
politika faizine dokunmaksızın dolaylı olarak yaptığı faiz artırma yöntemi
doğru bir yöntem değildir. Çünkü bu şekilde üstü kapalı faiz artırımlarının
piyasaya vereceği mesaj; faiz artırımının istemeden, zorunlu kalındığı için
yapıldığı mesajıdır ki bu da piyasada beklenen etkiyi yaratmaz. Şu ana kadar da
yaratmadı.
Üçüncü Soru: Faiz artırımı
kuru ve dolayısıyla enflasyonu denetlemek için yeterli bir hamle mi?
Bu sorunun iki yanıtı var: (1)
Faizi dolaylı olarak artırmak yeterli olmaz. (2) Faizi doğrudan arttırmak kısa
vadede etki yapar.
Buna karşın faizi arttırıp bütün
sorunların çözümünü beklemek son derecede yanlış olur çünkü ekonomide de diğer
alanlarda olduğu gibi mucize diye bir şey yoktur, bir kalemle oynayarak her şey
düzeltilemez. Faiz artırımı, kısa vadede baskıları giderir ve atılması gereken
asıl adımlar için zaman kazandırır. Hepsi odur. O adımlar atılmazsa faiz
artırımı yarardan çok zarar vermeye başlar. Asıl adımların ne olduğu konusunda
benim önerilerimi merak edenler aşağıdaki linkte verdiğim yazıma bakabilirler:
faiz konusunda
Türkiye Niçin Dünyanın En Pahalı Borçlanan Ülkelerinden Biri?18 Ağustos 2026Vade Sonunda Dolara Dönülürse Kazanç Ne Olur? 15 Haziran 2026Yüksek Faiz Düşük Kur16 Nisan 2026LIBOR'un Yerini RFR'ler Aldı30 Mart 2026159 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.