Fobi, Lobi ve Hobi
İnsanlar, varlıklarını tehdit
eden ya da tehdit etme riski taşıyan nesne ve durumlardan kaçınmalarının
bilinçlerindeki yansımasını korku olarak algılıyorlar. Korku, kişinin varlığını sürdürmesine yardım eden savunma
sistemlerinin uyarı mekanizmasını çalıştıran gerekli bir duygudur.
Korkunun denetimden çıkması, yaşamın sürdürülmesi
için gerekli olan uyarı sistemiyle uyumun kaybolması anlamına gelir. Kişi, o
korkunun onu kaçınmaya zorladığı durumlardan kaçınamaz hale gelir, sürekli endişe
ve korku içinde kalmaya devam eder. Normal olarak yaşama hizmet eden korku, bu
haliyle fobiye dönüşür.
Fobi, bir şeye karşı
duyulan korkunun, bireyin gündelik yaşamını olumsuz yönde etkilemesi hali
olarak tanımlanıyor. Fobi sözcüğü, Yunan mitolojisindeki dehşet tanrısı
Phobos’un adından geliyor.
En yaygın fobilerden birisi
klostrofobidir (kapalı alan korkusu.) Klostrofobisi olan kişi kendisine bir şey
olmasa bile olabileceği endişesiyle kapalı alanlarda psikolojik sıkıntıya girer.
Klostrofobinin derecesine göre kişi asansöre giremez, trene veya uçağa binemez.
Fobilerin ileri derecesindeki anksiyete
(endişe, kaygı) halleri denetim altına alınmadığı takdirde panik atağa kadar
gidebiliyor.
Freud, fobileri bilinçaltı çatışmalarının
yansıması olarak tanımlıyor.
Günümüzde fobiler farklı biçimler
alabiliyor. Ekonomide bunların en tipik örneği faiz fobisidir. Birçok insan çeşitli nedenlerle faizlerin
yükselmesinden korkar. Kimisi faizlerdeki yükselişi enflasyonun yaratıcısı
olarak gördüğü, kimisi de yüksek faizi ekonomideki başarısızlığın özeti olarak algıladığı
için faizin artmasına korkuyla yaklaşır. Bazı kişilerdeki korku yalnızca faizin
yükselmesinden değil faizin kendisinden kaynaklanır. Özellikle yanlış
yorumlanmış bilgiler böyle bir korkuya neden olabilir. Freudien bir yaklaşımla
değerlendirecek olursak bilinçaltında yerleşmiş yanlış bilgilerin faiz
dendiğinde hemen uyanması ve bu tür bir anksiyete haline yol açması mümkün.
Faiz korkusunun fobiye dönüşme aşaması,
faizi bir ekonomi politikası aracı olarak tartışmak isteyenleri faiz lobisi olarak gördüğümüzde ortaya
çıkıyor. Lobi, başka anlamlarının yanı sıra birlikte hareket ederek karar
alıcıları etkilemeye çalışan gruplar için kullanılan bir sözcük. Faiz fobisi
olanlar faiz konusunu tartışmaya getirenleri, birlikte hareket eden ve
genellikle mali kesimin çıkarlarına hizmet eden insanlar olarak görüyor ve faiz
lobisi olarak adlandırıyor.
Bir de hobi var. Kişinin mesleği dışında, özel ilgi alanına giren ve boş
zamanlarında dinlenmek ya da eğlenmek amacıyla yaptığı işlere hobi deniyor.
Bu üç kavram arasında ses
benzerliği dışında benzerlik bulunmuyor. Buna karşılık hobi edinmenin
fobilerden kurtulmanın bir yolu olduğunu öne sürenler var.
(Not: Bu yazı kimseyi taraf alarak ya da kastederek yazılmamıştır. Ekonomik bir konunun yanlış bir zemine doğru kaymaya başlamasını önlemeye çalışmak gibi basit bir amaçtan öte bir amacı yoktur.)
Genel konusunda
Tuncer Bulutay'ın Ardından7 Aralık 2021Geçmişten Dijital Geleceğe16 Ekim 2020Okuduğum Kitaplardan Seçmeler2 Ağustos 2020Devlet Adamı Deyince14 Haziran 202018 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.