Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Avrupanın Toparlanması Niçin Zor?


Hemen her gün Avrupa ile ilgili olumsuz bir haber geliyor. Yunanistan çoktan unutuldu. Sorun çözüldüğü için değil, tam tersine sorunun çözümsüzlüğü anlaşıldığı için unutuldu. Yunanistan bitkisel hayata girmiş hasta gibi serumla idare edecek. Ne var ki sorun onunla bitmedi İspanya, Portekiz ve İtalya peş peşe patlayacak ekonomiler gibi duruyor. Bu ekonomilerin borç stokları ve bulmaları gereken finansman miktarları öylesine yüksek ki bu ikili ilişki faizlerin yükselmesine yol açıyor. Yüksek faizle borçlanmak ise sorunu büyüterek önümüzdeki döneme aktarmak biraz zaman kazanmaktan başka bir şey değil. Biz bu durumunun benzerlerini Türkiye’de geçmişte çok yaşadığımız için ne kadar sıkıntılı bir durum olduğunu iyi biliyoruz. (Bütün bu anlattıklarımın ayrıntıları bu sitede yayımlanan Avrupa Batar mı? Başlıklı yazımda var:  http://www.mahfiegilmez.com/2012/04/avrupa-batar-m.html)  

Birçok kişi Türkiye’nin 2001 krizinden çıkışını hatırlayarak “biz nasıl çıktıysak Avrupa’da öyle çıkar” görüşünü savunuyor. Oysa Avrupa’nın bugünkü kriziyle bizim 2001 krizi görünüm olarak birbirine benzese bile koşullar ve çevre itibariyle birbirine hiç benzemiyor. Türkiye o krize girdiğinde krizde başka bir ekonomi yoktu. Ticaret ortakları, finansman kaynağını kullandığı ekonomiler, hepsi sapasağlam ayaktaydı. Ayrıca Türkiye tek başına krize girdiği için IMF, Türkiye’nin kaybettiği GSYH tutarında destek verebilmişti.  

Avrupa aynı durumda değil. Her şeyden önce dünyanın birçok ülkesi ve Avrupa ülkelerinin neredeyse tamamı krizin içinde bulunuyor. Avrupa’daki ekonomilerin ticaret ve finansman ilişkilerinin ağırlığı birbirleriyle olan ilişkilere dayanıyor. Diyelim ki İtalya mali disiplini sağlayabilmek için bütçe açığını kısmak ve onu yapabilmek için de kamu harcamalarını azaltmak istiyor. Bu durum hem İtalya içinde talebin kısılmasına hem de İtalya’nın öteki Avrupa ülkelerinden alacağı malların azalmasına yol açar. Ya da diyelim ki İspanya cari açığını düşürebilmek için ithalatını düşürmeye çabalıyor. Bu durumda öteki Avrupa ülkelerinin ihracatı düşer. İhracatı düşen öteki Avrupalı ekonomiler de ithalatı azaltmanın yollarını aramaya başlarlar. Böylece İtalya’nın bütçe açığını, İspanya’nın cari açığını düşürmek için aldığı önlemler dalga dalga bütün Avrupa ekonomilerinin benzer önlemlere yönelmesine yol açarak sıkıntıyı kıta çapında yaygınlaştırır ve Avrupa başlangıçtaki durumundan daha da kötü bir konuma gerilemiş olur.

Şu anda Avrupa’nın sorunu herhangi bir üye ülkede atılacak bir kısıntı adımının bütün Avrupa’yı etkilemesidir. O nedenle tek başına krize girmiş bir ülke için geçerli olabilecek mali disiplin, büyümeden fedakârlık, bütçe açığını düşürmek gibi reçeteler Avrupa için geçerli görünmüyor. Onun için de Avrupa’nın krizden çıkması öyle kolay ve kısa süreli bir konu değil. Bu sıkıntı uzun yıllar sürebilir.

Ülkelerin, siyasal birliği hedefleyerek önce mali birlik, sonra da ekonomik birlik oluşturmaları ve para birliğine geçmeleri herkese bir devrim gibi görünmüştü. Ne var ki bugün Avrupa Birliği’nin ve özellikle de Euro Birliği’nin geldiği aşamada bunun o kadar da iyi bir düşünce olmayabileceği tartışılıyor. Çünkü hepimiz biliyoruz ki bugün para birliği olmasaydı birçok Avrupa ekonomisinin sorunu devalüasyon aracılığıyla çözümlenebilirdi.

Küresel krize kadar dünyada Avrupa Birliği benzeri birlikler oluşabileceğini düşünürdüm. Şimdi tam tersini düşünüyorum. Federatif yapılar içinde kent devletleri oluşturmak daha akıllıca görünüyor. Bu kent devletleri çok daha esnek ekonomik yapılara sahip olabilirler. Krizler de büyümeden ve ülkeden ülkeye sıçramadan çözümlenebilir.  
EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

25 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.