Avrupanın Toparlanması Niçin Zor?
Hemen her gün Avrupa ile ilgili
olumsuz bir haber geliyor. Yunanistan çoktan unutuldu. Sorun çözüldüğü için
değil, tam tersine sorunun çözümsüzlüğü anlaşıldığı için unutuldu. Yunanistan
bitkisel hayata girmiş hasta gibi serumla idare edecek. Ne var ki sorun onunla
bitmedi İspanya, Portekiz ve İtalya peş peşe patlayacak ekonomiler gibi
duruyor. Bu ekonomilerin borç stokları ve bulmaları gereken finansman
miktarları öylesine yüksek ki bu ikili ilişki faizlerin yükselmesine yol
açıyor. Yüksek faizle borçlanmak ise sorunu büyüterek önümüzdeki döneme
aktarmak biraz zaman kazanmaktan başka bir şey değil. Biz bu durumunun benzerlerini
Türkiye’de geçmişte çok yaşadığımız için ne kadar sıkıntılı bir durum olduğunu
iyi biliyoruz. (Bütün bu anlattıklarımın ayrıntıları bu sitede yayımlanan
Avrupa Batar mı? Başlıklı yazımda var: http://www.mahfiegilmez.com/2012/04/avrupa-batar-m.html)
Birçok kişi Türkiye’nin 2001
krizinden çıkışını hatırlayarak “biz nasıl çıktıysak Avrupa’da öyle çıkar”
görüşünü savunuyor. Oysa Avrupa’nın bugünkü kriziyle bizim 2001 krizi görünüm
olarak birbirine benzese bile koşullar ve çevre itibariyle birbirine hiç
benzemiyor. Türkiye o krize girdiğinde krizde başka bir ekonomi yoktu. Ticaret
ortakları, finansman kaynağını kullandığı ekonomiler, hepsi sapasağlam
ayaktaydı. Ayrıca Türkiye tek başına krize girdiği için IMF, Türkiye’nin
kaybettiği GSYH tutarında destek verebilmişti.
Avrupa aynı durumda değil. Her
şeyden önce dünyanın birçok ülkesi ve Avrupa ülkelerinin neredeyse tamamı krizin
içinde bulunuyor. Avrupa’daki ekonomilerin ticaret ve finansman ilişkilerinin
ağırlığı birbirleriyle olan ilişkilere dayanıyor. Diyelim ki İtalya mali
disiplini sağlayabilmek için bütçe açığını kısmak ve onu yapabilmek için de kamu
harcamalarını azaltmak istiyor. Bu durum hem İtalya içinde talebin kısılmasına
hem de İtalya’nın öteki Avrupa ülkelerinden alacağı malların azalmasına yol açar.
Ya da diyelim ki İspanya cari açığını düşürebilmek için ithalatını düşürmeye çabalıyor.
Bu durumda öteki Avrupa ülkelerinin ihracatı düşer. İhracatı düşen öteki
Avrupalı ekonomiler de ithalatı azaltmanın yollarını aramaya başlarlar. Böylece
İtalya’nın bütçe açığını, İspanya’nın cari açığını düşürmek için aldığı
önlemler dalga dalga bütün Avrupa ekonomilerinin benzer önlemlere yönelmesine
yol açarak sıkıntıyı kıta çapında yaygınlaştırır ve Avrupa başlangıçtaki
durumundan daha da kötü bir konuma gerilemiş olur.
Şu anda Avrupa’nın sorunu
herhangi bir üye ülkede atılacak bir kısıntı adımının bütün Avrupa’yı
etkilemesidir. O nedenle tek başına krize girmiş bir ülke için geçerli
olabilecek mali disiplin, büyümeden fedakârlık, bütçe açığını düşürmek gibi
reçeteler Avrupa için geçerli görünmüyor. Onun için de Avrupa’nın krizden çıkması
öyle kolay ve kısa süreli bir konu değil. Bu sıkıntı uzun yıllar sürebilir.
Ülkelerin, siyasal birliği
hedefleyerek önce mali birlik, sonra da ekonomik birlik oluşturmaları ve para
birliğine geçmeleri herkese bir devrim gibi görünmüştü. Ne var ki bugün Avrupa
Birliği’nin ve özellikle de Euro Birliği’nin geldiği aşamada bunun o kadar da
iyi bir düşünce olmayabileceği tartışılıyor. Çünkü hepimiz biliyoruz ki bugün para
birliği olmasaydı birçok Avrupa ekonomisinin sorunu devalüasyon aracılığıyla
çözümlenebilirdi.
Küresel krize kadar dünyada
Avrupa Birliği benzeri birlikler oluşabileceğini düşünürdüm. Şimdi tam tersini
düşünüyorum. Federatif yapılar içinde kent devletleri oluşturmak daha akıllıca
görünüyor. Bu kent devletleri çok daha esnek ekonomik yapılara sahip
olabilirler. Krizler de büyümeden ve ülkeden ülkeye sıçramadan çözümlenebilir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202625 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.