Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Cari Açık Düşüyor


İki gün önce Hazine Nakit Dengesi verileri açıklandığında nakit açığındaki hızlı yükselişe dikkat çekmiş (http://www.mahfiegilmez.com/2012/05/hazine-nakit-acg-buyuyor.html) ve bu artışın ithalatta ve dolayısıyla cari açıkta başlayan düşüşle tutarlı olduğunu vurgulamıştım.

Bugün Mart ayı cari açık verileri açıklandı. İlk çeyrekte cari açık 16,2 milyar dolar. Geçen yıl bu miktar 21,6 milyar dolardı. Demek ki bu yılın ilk çeyreğinde cari açıkta yaklaşık 5,4 milyar dolarlık bir düşüş var. Bu gelişimin temel taşları her zaman olduğu gibi ithalat ve ihracattaki gelişmeler. Geçen yılın ilk çeyreğinde 33,2 milyar dolar ihracat bu yılın ilk çeyreğinde 37,6 milyar dolara çıkarken geçen yılın ilk çeyreğinde 53,8 milyar dolar olarak gerçekleşen ithalat bu yılın ilk çeyreğinde 54,2 milyar dolar olmuş. Yani ihracat geçen yılın ilk çeyreğine göre yüzde 13’ün üzerinde artarken, ithalat aynı dönemde yalnızda yüzde 0,7 dolayında bir artış sergilemiş bulunuyor.

Özetle belirtmek gerekirse Türkiye’nin ihracatı ithalatından çok daha hızlı arttığı için cari açığı daralıyor. Cari açığa 12 aylık bazda (yani yıllıklandırılmış olarak) bakarsak geçen yılın Ekim ayında 12 aylık cari açığın en üst noktaya ulaştığını ve o noktadan itibaren inişin başladığını görebiliriz. Aşağıdaki grafik bu gelişmeyi gösteriyor (Grafikte sıfır çizgisinin yukarıda olduğuna ve cari açığın sıfırdan aşağıya doğru uzaklaştıkça bozulduğuna dikkat edilmelidir.)


Cari açık genel beklentiye uygun olarak düşmeye devam ediyor. Hazine nakit açığı ve bütçe açığı da, ithalden alınan vergilerin yüksekliği nedeniyle, buna ters yönde tepki vererek artmaya başlıyor.

Aşağıdaki grafikte bütçe dengesi ile cari dengenin ters yönlü ilişkisi yer alıyor (2005 – 2011 yılları gerçekleşmiş açıkların GSYH’ya oranlarını, 2012 yılı ise yılsonu tahminlerinin GSYH tahminine oranlarını gösteriyor. Kırmızı çizgi bütçe dengesini, mavi çizgi cari dengeyi gösteriyor.)


Bu ters yönlü gelişmenin önünün alınması ve bütçe açığının denetim altında tutulabilmesi için bu yılki maliye politikamız yine “şapkadan tavşan çıkarma politikasına” ağırlık vermek zorunda görünüyor. Bu yılın tavşanı ise bugünlerde belli oldu: 2B gelirleri. 2B uygulamasından aşağı yukarı 15 milyar TL dolayında bir gelir elde edilmesi bekleniyor. Bununla birlikte buradan gelecek paranın bir bölümünün kentsel dönüşüm projeleri için harcanması halinde ters yönlü gelişmenin tamamı önlenmiş olmayacaktır.

Türkiye’nin cari denge işle bütçe dengesi arasındaki bu ters yönlü ilişkiyi çözebilmesi için kamu maliyesini ithalata dayalı vergi yapısından kurtarması gerekmektedir.  
EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

23 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.