Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Hazine Nakit Açığı Büyüyor


Hazine nakit dengesi, bütçe nakit dengesinden farklıdır. Bütçe nakit dengesi merkezi bütçenin nakit dengesini ifade ettiği halde Hazine nakit dengesi merkezi bütçenin bir parçası olan genel bütçenin nakit olarak tahsil edilmiş gelirleri ve özelleştirme fon gelirlerinin toplamıyla nakit olarak ödenmiş giderleri arasındaki farkı ifade eder.
Hazine Nakit Dengesi = Nakit Gelirler + Özelleştirme ve Fon Gelirleri – Nakit Giderler

Nisan 2012 itibariyle elimizdeki sonuçlara göre bunları sayılara dökelim:
Hazine Nakit Dengesi = (99.080 + 1.169) – 113.030 = - 12,8

Buna göre 2012 Nisan ayın Hazine nakit dengesi 12,8 milyar TL açık verdi. Aynı dönemde Hazine’nin yine nakit olarak sağladığı faiz dışı fazla 7,5 milyar TL’dir. Açığı finansmanı şöyle bir denklemle gösterilebilir:
Hazine Nakit Açığı = Hazine Nakit Finansmanı

Hazine Nakit Finansmanı = Net İç Borçlanma + Net Dış Borçlanma + Özelleştirme Gelirleri + TMSF’den Aktarılan Gelirler + Devirli ve Garantili Borçlardan Geri Dönüşler + Kasa Banka Kullanımı – Kur Farkları

(Bu denklemdeki net ifadeleri geri ödemeler düşüldükten sonra kalan girişleri göstermektedir. Örneğin dönem içinde 15 milyar TL iç borçlanma yapılmış buna karşılık 16 milyar TL iç borç geri ödemesi yapılmışsa bunun sonucu denkleme – 1 milyar TL net iç borçlanma olarak yansımaktadır.)  
Nisan 2012 itibariyle eldeki verileri yerlerine koyalım   
Hazine Nakit Finansmanı = 5,7 + 1,9 + 0 + 0,3 + 0,3 + 5,1 – 0,5 = 12,8

Buna göre Nisan 2012 itibariyle 12,8 milyar TL açık veren Hazine nakit dengesi ağırlıklı olarak borçlanma ve faiz dışı fazlanın da yer aldığı kasa ve bankada mevcut paranın kullanımıyla finanse edilmiştir. Bu dönemde özelleştirme geliri doğmamış, TMSF katkısı ve devirli ve garantili borç dönüşleri de sınırlı kalmıştır.

Aşağıdaki tablo 2005 ile 2012 (Mayıs) arasında yıllık olarak gerçekleşen Hazine nakit açıklarını ortaya koymaktadır.

Milyar TL
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012/4
Nakit Gelirler
131,4
166,9
183,2
203,4
210,5
247,1
291,4
100,2
Nakit Giderler
142,8
171,2
195,9
219,6
259,7
282,1
306,6
113,0
Nakit Açığı
-11,4
-4,3
-12,7
-16,2
-49,2
-35,0
-15,2
-12,8

Tabloya dikkat edilecek olursa Hazinenin en yüksek nakit açığı verdiği dönemler küresel krizin bizi en çok etkilediği 2009 ve 2010 yılları olmuştur. Bu yılın ilk 4 ayında geçen yılın tamamında oluşan nakit açığına yakın bir açık oluşması dikkat çekicidir. Bunun temel nedenleri arasında yavaşlayan büyümenin yarattığı talep daralması ve gelir düşüşü ile daralan ithalat nedeniyle ortaya çıkan ithalat vergileri tahsilâtındaki düşüş yer almaktadır.

(Not: Özelleştirme gelirlerinin hem nakit gelirler hem de nakit finansman arasında gösterilmesi iki farklı kaynaktan gelen paralarla ilgilidir. Çift sayma söz konusu değildir.)
EtiketlerMaliye
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Maliye konusunda

Servet Vergisi 25 Mart 2024Mali Sürüklenmede Son Durum 13 Kasım 2021Yeni Kararlar ya da Faizi Artırmadan Yükseltmenin Bin bir Yolu 30 Eylül 2020Türkiye’de Para ve Maliye Politikasının Başarısının Ölçülmesi20 Ocak 2020

21 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.