Tasarruf, Yatırım ve Büyüme
Türkiye, büyümede sayılı
ekonomiler arasında yer alıyor. Buna karşılık büyümesi istikrarlı değil. Yani
inişli çıkışlı bir eğilim izliyor. Bir bakıyorsunuz yüzde 9 büyümüş bir
bakıyorsunuz yüzde 4 büyümüş, ertesi yıl küçülmüş, sonra tekrar yüzde 8
büyümüş. Bu iniş ve çıkışlar yatırım ortamını bozuyor.
Bunun nedenlerini irdeleyebilmek
için öncelikle Türkiye’de yatırımlara kaynaklık eden tasarrufların oranına
bakmak gerek. Yani tasarrufların GSYH’ya oranı nedir? Yıllar itibariyle nasıl
gelişmiştir? Dünya ortalamasıyla karşılaştırdığımızda nasıl bir görünümü
çizmektedir?
Bu soruların yanıtları aşağıdaki
grafikten izlenebilmektedir (Bu yazıdaki bütün grafikler için kullandığım
verileri IMF WEO Database April 2012’den derledim.).
Tasarruf, yatırımın kaynağıdır.
Özkaynak kullanarak da yapılsa kredi kullanarak da yapılsa yatırımlar
tasarruflara dayanır. Tasarrufların yetersiz kaldığı bir durumda yatırım
yapılabilmesi için tek çözüm dış kaynakları kullanmaktır. Bu durumda
yatırımlarda kullanılacak hammadde, ara malı ve yatırım mallarını ithal
edebilmek için dış kaynaklara başvurulması gereği ortaya çıkar. Burada ağırlık
kısa vadeli satıcı kredileri olduğunda bir süre sonra finansman darboğazlarıyla
karşılaşmak kaçınılmaz hale gelir.
Aşağıdaki grafik aynı dönem içinde Türkiye’de ve dünyadaki yatırımların GSYH’ya oranını karşılaştırmalı olarak göstermeyi amaçlıyor.
Aşağıdaki grafik aynı dönem içinde Türkiye’de ve dünyadaki yatırımların GSYH’ya oranını karşılaştırmalı olarak göstermeyi amaçlıyor.
Dünyada yatırımların GSYH’ya oranı ortalama olarak
istikrarlı sayılabilecek bir eğilim izlerken Türkiye inişli çıkışlı bir eğilim
içinde görünmektedir. 2001 krizinin yarattığı etki ve bize etkisi 2009’da
görülen küresel krizin yarattığı yatırım düşüşleri dikkat çekicidir. Özellikle
küresel krizden dünya ortalaması fazla etkilenmezken Türkiye’ye etkisi
çarpıcıdır.
İlk iki grafiği
karşılaştırdığımızda gerek tasarrufların gerekse yatırımların oranı konusunda
inişler ve çıkışlar yaşadığımızı ve dünya ortalamalarının gerisinde kaldığımızı
söylemek mümkün ise de asıl sorunun tasarruflarımızın yetersizliğinde olduğu
açıkça görülmektedir. Aslında tasarruflardaki yetersizlik yatırım oranı
üzerinde de olumsuz etki yapmaktadır.
Aşağıda sunduğum grafik Türkiye’de
tasarruflar ile yatırımların GSYH’ya ola oranını göstermektedir. Buraya kadar
anlattıklarımızın çok daha net biçimde göründüğü bir grafiktir bu.
İç tasarrufların yetersizliği,
buna karşılık iç talebin ve dış talebin yüksekliği sonucu üretimini artırmaya
devam eden Türkiye, ekonomisini de büyütmeyi sürdürmüştür. Aşağıdaki grafik
Türkiye’nin 1980’den 2011 sonuna kadar olan büyüme çizgisini dünya ortalama
büyümesiyle karşılaştırmayı amaçlıyor.
Bu durumda yapılması gereken şey üç seçenekten birisini
seçmektir: (1) Yatırımları düşürmek, dolayısıyla büyümeyi düşürmek, (2)
Tasarrufları artırmak, (3) Yetersiz kalan iç tasarrufların yerine dış kaynak
kullanmak. Türkiye 2000’li yıllar boyunca üçüncü yolu seçmiş ve cari açığını bu
yolla kapamıştır. Cari açığın düşürülmeye çalışıldığı bir ortamda büyümeyi
sürdürmek isteyen bir ekonominin işi o kadar kolay değildir.
Buraya kadar anlattıklarımız ışığında aynı verileri kullanarak Çin ve Türkiye'nin ekonomik gelişimini karşılaştırmalaı olarak ortaya koymaya çalışalım.
Çin ile Türkiye'nin Tasarruf, Yatırım ve Büyüme Açısından Karşılaştırması
Refah artışı sürdürülebilir büyümeyle olur (büyüme inişli çıkışlıysa refah artışı ve refah kaybı birbirini siler)
Büyüme yatırımdan gelir (Bir ekonomide yatırımlar ne kadar yüksekse o ekonomi o kadar hızlı büyür)
Buraya kadar anlattıklarımız ışığında aynı verileri kullanarak Çin ve Türkiye'nin ekonomik gelişimini karşılaştırmalaı olarak ortaya koymaya çalışalım.
Çin ile Türkiye'nin Tasarruf, Yatırım ve Büyüme Açısından Karşılaştırması
Refah artışı sürdürülebilir büyümeyle olur (büyüme inişli çıkışlıysa refah artışı ve refah kaybı birbirini siler)
Büyüme yatırımdan gelir (Bir ekonomide yatırımlar ne kadar yüksekse o ekonomi o kadar hızlı büyür)
Yatırımın dayanağı tasarruflardır (Bir ülkede yatırım yapabilmek için
iç tasarruflar yüksek olmalıdır)
Eğer yatırımlar iç tasarruflardan büyükse cari açık olur (Cari açığı
kapatmak için de dışarıdan tasarruf ithal edilir yani borçlanma ve/veya sermaye
girişi gerekir)
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202628 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.