Türkiye'nin Altın Üretimi, Tüketimi, İthalatı ve İhracatı
Türkiye’de altın üretimi ve tüketimi
Türkiye’deki altın yataklarının
Ege, Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu’da yoğunlaştığı biliniyor. Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığı’na göre üretime hazır altın yataklarında 1 tonda 1,2 gram
ile 12,65 gram arasında değişen miktarlarda altın bulunuyor ve işletilebilir altın
rezervi 700 ton dolayında görünüyor. Jeolojik yapı ve dünyada altının oluşum
modelleri baz alınarak yapılan tahminlere göre Türkiye’de 6500 ton potansiyel
altın rezervi olduğu tahmin ediliyor. Bu rezervin kanıtlanması halinde Türkiye
dünyada altın rezervi bakımından ikinci sıraya çıkacak.
Altın üretimi Türkiye’de ilk kez
2002 yılında gerçekleştirildi. Bugün itibariyle en yüksek altın üretimi yapılan
altın işletmeleri şunlardır: İzmir Bergama/Ovacık, Balıkesir/Havran,
Gümüşhane/Mastra, Manisa/Salihli-Sart ve Uşak/Eşme-Kışladağ.
Çin 2011 yılında ürettiği 355 ton
altınla birinci, Avustralya 270 tonla ikinci, ABD 237 tonla üçüncü, Rusya 200
tonla dördüncü, Güney Afrika 190 tonla beşinci sırada bulunuyor. Türkiye’de
altın üretimi yıllar itibariyle aşağıdaki tabloda yer alıyor. Bu üretim
miktarlarıyla Türkiye AB ülkeleri arasında birinci sırada yer alıyor.
Yıllar
|
Altın üretimi (ton)
|
2003
|
5,4
|
2004
|
3,3
|
2005
|
4,2
|
2006
|
8,0
|
2007
|
9,9
|
2008
|
11,1
|
2009
|
14,5
|
2010
|
16,4
|
2011 (Tahmin)
|
30,0
|
2010 yılı itibariyle Türkiye
altın tüketiminde 74 tonla dünyada dördüncü sırada bulunuyor. Birinci sırada
746 tonla Hindistan, ikinci sırada 428 tonla Çin, üçüncü sırada 128 tonla ABD,
beşinci sırada 73 tonla Suudi Arabistan yer alıyor.
Türkiye’nin altın ithalatı ve ihracatı
2008 yılına gelinceye kadar
Türkiye yılda ortalama 200 ton altın ithal ederken altın fiyatlarında ortaya
çıkan artışlar nedeniyle ithalatta hızlı bir düşüş görülmüştür. Buna karşılık
2008 yılından başlayarak altın ihracatında artışlar ortaya çıkmıştır. Özellikle
2012 yılında altın ihracatı rekoru kırılmıştır.
Türkiye’nin 2002’den bu yana
altın ithalatı ve ihracatı dolar cinsinden aşağıda gösterilmektedir.
Yıllar
|
Altın ithalatı (milyon USD)
|
Altın ihracatı (milyon USD)
|
İhracat eksi İthalat (milyon USD)
|
2003
|
2.598
|
76
|
-2.522
|
2004
|
3.497
|
91
|
-3.406
|
2005
|
3.895
|
137
|
-3.758
|
2006
|
4.013
|
639
|
-3.374
|
2007
|
5.325
|
979
|
-4.346
|
2008
|
4.991
|
3.631
|
-1.360
|
2009
|
1.632
|
4.641
|
3.009
|
2010
|
2.523
|
2.072
|
-451
|
2011
|
6.254
|
1.474
|
-4.780
|
2012 (Ağustos)
|
6.292
|
9.347
|
3.055
|
Tabloya göre Türkiye bir miktar
altın üretimi olsa da asıl olarak altın ithal eden bir ülke konumundadır.
İthalat iki yıl dışında ihracatın üzerinde seyretmiştir. 2009 yılında Türkiye 2
milyar dolara yakın, 2012 yılının Ocak – Ağustos döneminde de 3 milyar doların
üzerinde net altın ihracatçısı görünümü sergilemiştir.
Bu tablo bize değer olarak
ithalat ve ihracatı gösteriyor. Bunu, kurdaki değişimlerden ve değer
değişimlerinden arındırabilmek için miktar olarak almakta yarar var.
Aşağıdaki tabloda son üç yılın altın
üretimi ile ithalat ve ihracatının miktar olarak tahminleri yer alıyor.
Yıllar
|
Altın Üretimi (ton)
|
Altın İthalatı
(ton)
|
Altın İhracatı
(ton)
|
Üretim + İthalat -
İhracat (ton)
|
2010
|
16
|
65
|
31
|
50
|
2011
|
30
|
130
|
54
|
106
|
2012 (Ağustos)
|
20
|
115
|
171
|
-36
|
Türkiye, 2012 yılının ilk 8
ayında geleneksel görünümünün dışına çıkarak ürettiğinden ve ithal ettiğinden daha
fazla altın ihraç etmiştir. Bu ihracatın dayanağı stoktaki altınlardır. Yani
yastık altındaki altınlar sisteme girmiş ve ihracata yöneltilmiştir.
Buradaki kritik soru şudur: Bir
ülke kendisinin yeterince üretmediği ve üstelik talep yüksekliği nedeniyle
ithal ettiği bir ürünü niçin ihraç eder? Bu sorunun birkaç yanıtı olabilir: (1)
Bu ürüne bir katma değer ekliyor ve para kazanıyor olabilir. (2) Bu ürünü ucuza
alıp pahalıya satıyor olabilir. (3) Bu ürünü parasal ödeme aracı olarak
kullanıyor olabilir. İlk iki olasılık altın konusunda geçerli olamaz. Çünkü
külçe altına katma değer olarak eklenebilecek bir şey olmadığı gibi altının
fiyatı uluslararası arenada belirlendiği için ucuza alıp pahalıya satmak da söz
konusu olamaz. Geriye tek seçenek kalıyor: Türkiye satın aldığı bazı malların
bedelini dolar, euro veya herhangi bir dövizle veya kendi parasıyla değil
altınla ödüyor. Bu ödemenin ille mal - altın biçiminde yapılması şart değil.
Ödeme mal – döviz – döviz – altın biçiminde yapılırsa mal ithal edilmiş, altın
da ihraç edilmiş olur. Buradaki bütün mesele altın ithalatının önceki dönemlerde
ihracatının ise bu dönemde yapılmış olmasıdır. Çünkü aynı dönemde ithalat kadar
ihracat yapılmış olursa bu işlemin içinde bulunulan dönemin cari açığının düşmesine
bir yararı olmaz.
Altının en çok ihraç edildiği
ülkeye baktığımızda karşımıza İran çıkıyor. Türkiye İran’dan doğal gaz alıyor.
İran ambargo altında bulunduğu için dolar almak istemiyor. Bu durumda
Türkiye’nin doğal gaz bedellerini doğrudan ya da kayıt üzerinde dolaylı olarak altınla
ödemesi en makul çözüm olarak ortaya çıkıyor.
Bu yolla İran ambargodan biraz
olsun kurtulmuş, Türkiye de eskiden ithal ettiği altınları bu yıl ihraç ederek cari
açığının düşüşünü hızlandırmış oluyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202648 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.