Türkiye'nin Uluslararası Net Yatırım Pozisyonu
Uluslararası Yatırım Pozisyonu;
bir ülkede yerleşik kişilerin yurtdışında yerleşik kişilerden olan finansal
alacakları ile rezerv varlıklarının ve yurtdışında yerleşik kişilere olan
finansal yükümlülüklerinin belirli bir tarihteki stok değerini gösteren tablodur.
Toplam uluslararası finansal varlıklar ve rezerv varlıklar ile toplam uluslararası
finansal yükümlülüklerin farkı net uluslararası yatırım pozisyonu olarak
adlandırılır. Başka bir deyişle, net uluslararası yatırım pozisyonu, ülkenin, yurtdışından
finansal alacakları ve rezerv varlıklarıyla, yurtdışına olan finansal borçları
arasındaki farkı gösterir. Net pozisyon pozitif veya negatif olabilir.[1]
Kasım 2012 itibariyle Türkiye’nin
yurtdışı varlıkları ile rezervlerinin toplamı 209 milyar dolardır. Bunun 30,2
milyar doları yurtdışındaki yatırımlardan, 1 milyar doları portföy
yatırımlarından, 59,4 milyar doları diğer yatırımlardan, 118,4 milyar doları da
rezerv varlıklardan oluşuyor. Demek ki Türkiye’nin dış varlıklarının en büyük
parçasını rezerv olarak tuttuğu döviz ve altın meydana getiriyor. Onu diğer
yatırımlar izliyor. Diğer yatırımların içindeki en büyük kalem (aşağı yukarı
yarısı bankalarımıza yarısı da diğer sektörlere ait olan) yaklaşık 41 milyar
dolarlık mevduat ve efektiflerdir. Dışarıda yaptığımız portföy yatırımlarımızın
toplamı 1 milyar doların altında ve bunun içinde sahip olduğumuz hisse senedi
miktarı sadece 269 milyon dolar tutarındadır.
Kasım 2012 itibariyle Türkiye’nin
yurtdışına olan yükümlülüklerinin toplamı 601,3 milyar dolardır. Bunun 167,5
milyar doları yurtiçinde doğrudan yatırım (ya da başka bir ifadeyle doğrudan
yabancı sermaye yatırımı), 168,8 milyar doları portföy yatırımı, 265 milyar
doları diğer yatırımlardan meydana geliyor. Portföy yatırımlarının içinde hisse
senetlerinin payı yani yabancıların ellerinde bulunan Türk hisse senetlerinin
Kasım 2012 itibariyle tutarı 65,1 milyar doları buluyor. Yükümlülüklerimizin en
büyük kalemi olan diğer yatırımlar içinde kredilerin büyüklüğü 190 milyar
dolar. Krediler içinde en büyük ağırlık 95,3 milyar dolar ile banka dışı
sektörlere ait bulunuyor. Bankaların kredi borçlarının toplamı ise 62 milyar
dolar. Yabancıların Türkiye’deki mevduatı 46,7 milyar dolar. Bunun 7,6 milyar
doları TCMB’de gerisi bankalarda görünüyor. Bankalardaki toplam 39,1 milyar
dolarlık yabancı mevduatının 27,8 milyar doları yabancı para, 11,3 milyar
doları da TL cinsinden tutuluyor.
Uluslararası net yatırım
pozisyonumuzu bu verilere göre hesaplayalım:
Uluslararası Net Yatırım Pozisyonu
= Uluslararası Varlıklar ve Rezervler –
Uluslararası Yükümlülükler = 209 – 601,3 = - 392,3 milyar dolar.
Buna göre Türkiye 2012 yılı Kasım
ayı itibariyle eksi 392,3 milyar dolarlık net uluslararası yatırım pozisyonuna
sahip bulunuyor. Daha açık bir ifadeyle vurgulamak gerekirse; Türkiye’de
yerleşik kişilerin yurtdışında yerleşik kişilerden olan finansal alacakları ve
ellerindeki rezervleri toplamı, yurtdışındaki yerleşik kişilere olan finansal
yükümlülüklerinden 392,3 milyar dolar daha az görünüyor.
Tasarrufların artırılamadığı kısa
dönemde finansman kalitesini ve kolaylığını artırabilmek için yapılması gereken
şey uluslararası yükümlülükler içinde yer alan 168,8 milyar dolarlık portföy
yatırımlarının bir bölümünü doğrudan yatırımlara kaydırabilmektir. Reytingin
yükselmesine yönelik çabanın altında yatan mesele asıl olarak budur.
[1] Ayrıntılı bilgi için bkz. Uluslararası Yatırım
Pozisyonu Metodolojisi ve Türkiye Uygulaması, TCMB.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202627 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.