2013 Yılına Girerken Türkiye Ekonomisinin Görünümü
Tablo ve grafikler
2012 yılının sonuna gelirken
yılsonu tahminlerimizi daha tutarlı yapabiliyoruz. Önce makro göstergelerin en
önemlilerinin 2005 - 2011 arasında çizdiği görünümü kesin sonuçlarla, 2012
yılında çizdiği görünümü de yılsonu tahminlerimizle gösteren aşağıdaki tabloyu
verelim.
Çeşitli Göstergeler (%)
|
2005
|
2006
|
2007
|
2008
|
2009
|
2010
|
2011
|
2012
|
Enflasyon
(yılsonu)
|
7,7
|
9,6
|
8,4
|
10,1
|
6,5
|
6,4
|
10,5
|
6,5
|
DİBS
Faizi (yılsonu)
|
16,2
|
18,0
|
18,4
|
19,1
|
11,5
|
8,2
|
8,7
|
6,5
|
Büyüme
|
8,4
|
6,9
|
4,7
|
0,7
|
-4,7
|
9,2
|
8,5
|
3,5
|
İşsizlik
|
10,6
|
10,2
|
10,3
|
11,0
|
14,0
|
11,9
|
9,8
|
9,0
|
Bütçe
Dengesi / GSYH
|
-1,5
|
-0,5
|
-1,6
|
-1,8
|
-5,5
|
-3,6
|
-1,3
|
-2,7
|
Cari
Denge
|
-4,6
|
-6,1
|
-5,9
|
-5,7
|
-2,2
|
-6,3
|
-10,0
|
-7,0
|
Şimdi de bu tablodaki
göstergeleri grafiklerle gösterelim.
Enflasyon
Uzun yıllar Türkiye ekonomisinin
en büyük sorunu olan enflasyon 2009 ve 2010 yıllarında düştüğü yüzde 6,5
oranındaki düzeye yeniden dönecek gibi görünüyor. Yüzde 6,5, dünya standardında
hala oldukça yüksek bir düzey olmasına ve enflasyon hedeflemesinin orta noktası
olan yüzde 5 hedefinden yüzde 30 oranında bir sapmayı işaret etmesine karşın
2011 yılında yaşanan sıçramadan geri geliş göz önünde tutulursa önemli bir
başarı olarak kabul edilmelidir. Çünkü enflasyonda bu tür sıçramalar olduğunda dönüş kolay değildir.
Faiz
Devlet iç borçlanma senedi (DİBS
ya da Hazine kağıtları) faizinin enflasyona paralel olarak gerilemesi doğaldır.
(Burada gösterge tablosuna aldığımız faiz ikinci el piyasada DİBS’ler için
oluşan gösterge faiz değil Hazine’nin birinci elden borçlanmasında ortaya çıkan
faizdir.) Bir yıl önce piyasa gösterge faizi yüzde 9 – 10 arasındaydı. Yani
bir yıl önce DİBS almış olanların ((Reel faiz = (1 + nominal faiz / 1 +
beklenen enflasyon) - 1) formülünden gidersek)) yüzde 3’e yakın reel faiz elde
ettiklerini görüyoruz. Piyasadaki gösterge faizin yıl sonunda yüzde 6'nın biraz altında olmasını bekliyorum. Bir yıl sonrası için eğer enflasyon bu
oranın altında gerçekleşmezse o zaman DİBS’lerde negatif reel faiz olgusu
yaşayacağız demektir.
Büyüme
2008'de sıfıra
yakın büyüme ve 2009'da eksi büyümenin ardından 2010 ve 2011’de üst üste yaşanan yüksek büyüme
oranlarını 2012 yılında yeniden düşük bir büyüme oranının izlemesi böyle bir
konjonktür için şaşırtıcı değildir. Kaldı ki yüzde 3,5 dolayında bir büyüme
Türkiye için düşük olmakla birlikte gelişmiş dünya için ideal büyüme oranıdır. Bu oranın Türkiye için düşük kabul edilmesinin nedeni ise Türkiye’nin potansiyel büyüme oranının yüzde
5 – 5,5 dolayında olmasından kaynaklanmaktadır.
İşsizlik
İşsizlik oranı yüzde 8 ile 10
arasında hareket eder bir görünüm içine girmiştir. Gelişmiş dünya ile
karşılaştırıldığında benzer oranlar karşımıza çıkıyor. Sorunun kökten çözümü (ki bu
işsizlik oranının yüzde 5’ler düzeyine indirilmesi olarak kabul edilebilir)
ekonomide yapısal dönüşümlerin gerçekleştirilmesine bağlı bulunuyor.
Bütçe açığı
Türkiye’nin son on yılına
damgasını vuran en olumlu gelişme bütçe açığının uluslararası standartlar düzeyine
düşürülmüş olmasıdır. 2009 ve 2010 yıllarında küresel krizin etkisiyle yükseliş
gösteren bütçe açığı, 2011 yılından başlayarak yeniden denetim altına alınmış bulunuyor. 2012
yılında artış sergilemiş olsa da bu artış, bütçe dengesinin denetimden çıkmış olması gibi bir görünüm vermiyor. Buradaki temel sorun bütçe dengesinin bir sefere özgü
gelirlerle sağlanıyor olmasıdır. Sürdürülebilir olmaktan uzak görünen bu
yapının değiştirilmesi ve vergi alanında mutlaka yapısal reformların yapılması
gereklidir.
Cari açık
Bütçe açığını kapamayı başaran
Türkiye’nin bunun yerine cari açığı ikame etmesi adeta bir ekonomi politikası
aracı halini aldı. Son on yılda bütçe açığı kapanırken cari açık sürekli arttı. Cari açığın 2012 yılında yüzde 10'dan yüzde 7'ye gerilemiş olması başarı gibi görünse de bu alanda Türkiye'nin dünya birincisi olduğu gerçeği ortadadır. Ne yazık ki bugünkü ekonomik yapı çerçevesinde Türkiye’nin büyümesi ya kamunun ya da özel kesimin açık vermesiyle
sağlanabilir durumdadır. Bunun da altında yatan neden iç tasarrufların
yetersizliğidir. Bu konuda atılan adımların sonuç vermesi zamana bağlı görünüyor.
2013’e bakış
Özetle Türkiye, 2012 yılını
artılarının eksilerinden daha fazla olduğu bir yıl olarak tamamlıyor.
Ticaretimizin en yoğun olduğu Avrupa’nın karabasanlar yaşadığı bir yılda bu durumu başarı olarak kabul etmek gerekir. 2013 yılında Avrupa şu iki durumdan birisini yaşayacak gibi görünüyor: (1) Toparlanma, (2) Patinaja devam. Eğer ikincisi
gerçekleşirse bu patinaj Avrupa’nın daha da geriye kaymasına yol açabilir. Ve
işin kötüsü bu ikinci yol ilkine göre daha olası görünüyor. Bu durumda
finansman bulmanın daha kolay ama büyümenin daha zor olduğu bir patika önümüzde
uzanıyor gibi görünüyor.
Türkiye'nin ekonomik durumunu daha da düzelterek sürdürebilmek, bir seferlik gelirlere ya da altın ihracatı gibi illüzyonlara başvurarak bütçe dengesi veya cari dengeyi düzeltmekten kurtulmak için yapısal reformları zaman geçirmeden hayata geçirmesi gerekiyor. Defalarca saymış olmamıza karşın yapısal reformların ekonomi için gerekli olan en önemlilerini bir daha sıralayalım: (1) Vergi reformu (kayıp ve kaçağın azaltılması, kayıt dışı ekonominin kayda alınması, bu çerçevede vergi denetiminin güçlendirilmesi, Türk vergi sisteminin dolaylı vergilere dayalı olmaktan çıkarılıp dolaysız vergilere ağırlık verecek bir sistemin kurulması.) (2) Kısmi ve geçici ithal ikamesi (ithalatın yerine yerli üretimin teşvik edilmesine yönelik son teşvik düzenlemesi bu amaca hizmet edecek gibi görünüyor, biraz zamana ihtiyaç var.) (3) Enerjide doğalgaza aşırı bağımlı yapıdan yerel kaynaklara daha fazla ağırlık veren bir modele geçilmesi.
Bu yılı yapısal reformlara odaklanarak geçirmemiz halinde önümüzdeki dönemin daha parlak olacağı çok açık.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202640 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.