AKP'nin On Yılının Ekonomik Resmi
On yılın envanteri
AKP’nin iktidara geldiği 2002 yılsonundan itibaren 2012
yılsonuna kadar geçen on yılın en önemli 6 makroekonomik göstergedeki
gelişmeler aşağıdaki tablo ve grafiklerde gösteriliyor.
Tablo ve grafiklere baktığımda üç alanda çok net bir
başarı görüyorum: Enflasyon, faiz ve bütçe dengesi. Bu üç alandaki başarının
temelinde bütçedeki başarı yatıyor. Bütçe açığı düştükçe enflasyon, enflasyon
düştükçe faiz düştü. Büyüme ortalama olarak başarılı sayılır. Bunlara karşılık
işsizlik ve cari dengede başarısızlık söz konusu.
Benim değerlendirmem böyle. Siz de kendi değerlendirmenizi
yapabilirsiniz (tablodaki son sütun AKP'nin 2003 - 2012 arasını kapsayan on yıllık iktidar dönemindeki ortalamaları gösteriyor.)
Göstergeler (%)
|
2002
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
2008
|
2009
|
2010
|
2011
|
2012
|
Ortalama
|
Enflasyon
|
29,8
|
18,4
|
9,3
|
7,7
|
9,6
|
8,4
|
10,1
|
6,5
|
6,4
|
10,5
|
6,2
|
9,3
|
Faiz
|
63,9
|
46,4
|
24,8
|
16,2
|
18,0
|
18,4
|
19,1
|
11,5
|
8,2
|
8,7
|
6,5
|
17,8
|
Büyüme
|
6,2
|
5,3
|
9,4
|
8,4
|
6,9
|
4,7
|
0,7
|
-4,7
|
9,2
|
8,5
|
3,0
|
5,1
|
İşsizlik
|
10,8
|
11,0
|
10,8
|
10,6
|
10,2
|
10,3
|
11,0
|
14,0
|
11,9
|
9,8
|
9,5
|
10,9
|
Bütçe D. /GSYH
|
-11,2
|
-8,8
|
-5,4
|
-1,5
|
-0,5
|
-1,6
|
-1,8
|
-5,5
|
-3,6
|
-1,3
|
-2,0
|
-3,2
|
Cari Denge/GSYH
|
-0,3
|
-2,5
|
-3,7
|
-4,6
|
-6,1
|
-5,9
|
-5,7
|
-2,2
|
-6,3
|
-10,0
|
-6,6
|
-5,4
|
BRIC
Ülkeleriyle Karşılaştırma
Aşağıda, 2003 – 2012 yılları
arasındaki on yıllık sürede aynı göstergeleri (faizi hepsi için bulmak mümkün
olmadığı için faiz hariç) BRIC ülkeleriyle (Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin)
karşılaştırmalı olarak sunuyorum. Sondan bir önceki sütun 2003 – 2012 arası
ortalamasını, son sütun ise sıralamadaki ilk üç ekonomi gösteriyor. İlk üç sıralaması
büyümede en iyiden kötüye diğer göstergelerde en kötüden en iyiye doğrudur.
2002
|
03
|
04
|
05
|
06
|
07
|
08
|
09
|
2010
|
2011
|
2012
|
Ort
|
||
Büyüme
|
|||||||||||||
Brezilya
|
2,7
|
1,1
|
5,7
|
3,2
|
4,0
|
6,1
|
5,2
|
-0,3
|
7,5
|
2,7
|
1,5
|
3,7
|
|
Çin
|
9,1
|
10,0
|
10,1
|
11,3
|
12,7
|
14,2
|
9,6
|
9,2
|
10,4
|
9,2
|
7,8
|
10,5
|
1
|
Hindistan
|
4,6
|
6,9
|
7,6
|
9,0
|
9,5
|
10,0
|
6,9
|
5,9
|
10,1
|
6,8
|
4,9
|
7,8
|
2
|
Rusya
|
4,7
|
7,3
|
7,2
|
6,4
|
8,2
|
8,5
|
5,2
|
-7,8
|
4,3
|
4,3
|
3,7
|
4,7
|
|
Türkiye
|
6,2
|
5,3
|
9,4
|
8,4
|
6,9
|
4,7
|
0,7
|
-4,7
|
9,2
|
8,5
|
3,0
|
5,1
|
3
|
Enflasyon
|
|||||||||||||
Brezilya
|
12,5
|
9,3
|
7,6
|
5,7
|
3,1
|
4,5
|
5,9
|
4,3
|
5,9
|
6,5
|
5,0
|
5,8
|
|
Çin
|
-0,4
|
3,2
|
2,4
|
1,6
|
2,8
|
6,5
|
1,2
|
1,9
|
4,6
|
4,1
|
2,8
|
3,1
|
|
Hindistan
|
4,0
|
2,9
|
4,6
|
5,3
|
6,7
|
5,5
|
9,7
|
15,0
|
9,5
|
6,5
|
13,0
|
7,9
|
3
|
Rusya
|
15,1
|
12,0
|
11,7
|
10,9
|
9,0
|
11,9
|
13,3
|
8,8
|
8,8
|
6,1
|
6,7
|
9,9
|
1
|
Türkiye
|
29,8
|
18,4
|
9,3
|
7,7
|
9,6
|
8,4
|
10,1
|
6,5
|
6,4
|
10,5
|
6,2
|
9,3
|
2
|
İşsizlik
|
|||||||||||||
Brezilya
|
11,7
|
12,3
|
11,5
|
9,8
|
10,0
|
9,3
|
7,9
|
8,1
|
6,7
|
6,0
|
6,0
|
8,8
|
2
|
Çin
|
4,0
|
4,3
|
4,2
|
4,2
|
4,1
|
4,0
|
4,2
|
4,3
|
4,1
|
4,1
|
4,1
|
4,2
|
|
Hindistan
|
|||||||||||||
Rusya
|
8,0
|
8,6
|
8,2
|
7,6
|
7,2
|
6,1
|
6,4
|
8,4
|
7,5
|
6,5
|
6,0
|
7,3
|
3
|
Türkiye
|
10,8
|
11
|
10,8
|
10,6
|
10,2
|
10,3
|
11,0
|
14,0
|
11,9
|
9,8
|
9,5
|
10,9
|
1
|
Bütçe Dengesi
|
|||||||||||||
Brezilya
|
-4,4
|
-4,5
|
-2,8
|
-3,3
|
-3,2
|
-3,0
|
-2,1
|
-2,6
|
-3,8
|
-3,3
|
-2,4
|
-3,1
|
3
|
Çin
|
-1,7
|
-1,2
|
-0,3
|
-0,3
|
0,1
|
1,1
|
-0,4
|
-2,4
|
-0,7
|
0,0
|
0,0
|
-0,4
|
|
Hindistan
|
-10,7
|
-10,8
|
-8,3
|
-7,3
|
-6,3
|
-6,6
|
-10,6
|
-10,7
|
-10,2
|
-9,9
|
-10,2
|
-9,1
|
1
|
Rusya
|
0,5
|
1,1
|
4,6
|
8,1
|
8,2
|
6,1
|
3,9
|
-3,2
|
-1,8
|
2,0
|
0,4
|
2,9
|
|
Türkiye
|
-11,2
|
-8,8
|
-5,4
|
-1,5
|
-0,5
|
-1,6
|
-1,8
|
-5,5
|
-3,6
|
-1,3
|
-2,0
|
-3,2
|
2
|
Cari Denge
|
|||||||||||||
Brezilya
|
-1,5
|
0,8
|
1,8
|
1,6
|
1,3
|
0,1
|
-1,7
|
-1,5
|
-2,2
|
-2,1
|
-2,6
|
-0,5
|
3
|
Çin
|
2,4
|
2,8
|
3,6
|
5,9
|
8,6
|
10,1
|
9,1
|
5,2
|
4,0
|
2,8
|
2,3
|
5,4
|
|
Hindistan
|
1,4
|
1,5
|
0,1
|
-1,3
|
-1,0
|
-0,7
|
-2,5
|
-2,0
|
-3,2
|
-3,4
|
-3,8
|
-1,6
|
2
|
Rusya
|
8,4
|
8,2
|
10,1
|
11,1
|
9,5
|
5,9
|
6,2
|
4,1
|
4,7
|
5,3
|
5,2
|
7,0
|
|
Türkiye
|
-0,3
|
-2,5
|
-3,7
|
-4,6
|
-6,1
|
-5,9
|
-5,7
|
-2,2
|
-6,3
|
-10,0
|
-6,6
|
-5,4
|
1
|
Bundan sonra neler yapılmalı?
(1)Enflasyon yüzde 2 – 3 düzeyine
indirilmeli. Bunu gerçekleştirebilmek için TCMB’nin para ve kur politikası uygulamasına, başta harcamalar politikası olmak üzere, maliye politikasıyla verilen desteğin artırılması gerekiyor.
(2)Reel faizler 1,5 – 2 puan arasında
pozitif düzeyde olmalı. Bunun gerçekleşmesi enflasyondaki düşüşle otomatik
olarak sağlanır. Faizleri fazla zorlamak ise olumlu gidişi tersine döndürmekle
sonuçlanabilir.
(3)Büyümede iniş çıkışların
yerini yüzde 5 – 6 arasında istikrarlı bir gidiş almalı. Gerekli önlemler
alındıktan sonra büyümeyi biraz doğal haline bırakmakta yarar var. Aşırı zorlamalar cari açık gibi, bütçe açığı gibi alanlarda artışlara yol açabiliyor.
(4)İşsizlik yüzde 8’in altına düşürülmeli.
% 8, 2001 krizi öncesinde Türkiye’deki işsizlik için tavan orandı. Dolayısıyla öncelikle
işsizliğin tekrar o düzeye gelmesine çalışmak gerekir.
(5)Bütçe dengesi geldiği düzeyde tutulmalı ama bu denge bir seferlik gelirlerle değil kalıcı gelirlerle ve harcamalarda kısıntı yapılmak suretiyle sağlanmalı.
(6)Cari açık yüzde 5’in altına
çekilmeli. Bunun yolu ithal edilen malların bir bölümünün iç üretimle
sağlanmasına çalışılmasından geçiyor. Uygulamaya konulan yeni teşvik sistemiyle
ilgili beklentiler oldukça yüksek. Bu sistemin işleyişini sürekli denetleyerek
zamanında yönlendirmeler yapılabilmeli.
Not:
Türkiye verileri, TÜİK, Kalkınma Bakanlığı, Hazine, TCMB, ve Maliye sitelerinden alıdı.
BRIC verileri IMF, World Economic Outlook dataset'ten alındı.
2012 verilerinin bir bölümü gerçekleşme tahminlerini yansıtıyor.
Not:
Türkiye verileri, TÜİK, Kalkınma Bakanlığı, Hazine, TCMB, ve Maliye sitelerinden alıdı.
BRIC verileri IMF, World Economic Outlook dataset'ten alındı.
2012 verilerinin bir bölümü gerçekleşme tahminlerini yansıtıyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026170 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.