Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

AKP'nin On Yılının Ekonomik Resmi


On yılın envanteri
AKP’nin iktidara geldiği 2002 yılsonundan itibaren 2012 yılsonuna kadar geçen on yılın en önemli 6 makroekonomik göstergedeki gelişmeler aşağıdaki tablo ve grafiklerde gösteriliyor.

Tablo ve grafiklere baktığımda üç alanda çok net bir başarı görüyorum: Enflasyon, faiz ve bütçe dengesi. Bu üç alandaki başarının temelinde bütçedeki başarı yatıyor. Bütçe açığı düştükçe enflasyon, enflasyon düştükçe faiz düştü. Büyüme ortalama olarak başarılı sayılır. Bunlara karşılık işsizlik ve cari dengede başarısızlık söz konusu.

Benim değerlendirmem böyle. Siz de kendi değerlendirmenizi yapabilirsiniz (tablodaki son sütun AKP'nin  2003 - 2012 arasını kapsayan on yıllık iktidar dönemindeki ortalamaları gösteriyor.)   

Göstergeler (%)
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
Ortalama
Enflasyon
29,8
18,4
9,3
7,7
9,6
8,4
10,1
6,5
6,4
10,5
6,2
9,3
Faiz
63,9
46,4
24,8
16,2
18,0
18,4
19,1
11,5
8,2
8,7
6,5
17,8
Büyüme
6,2
5,3
9,4
8,4
6,9
4,7
0,7
-4,7
9,2
8,5
3,0
5,1
İşsizlik
10,8
11,0
10,8
10,6
10,2
10,3
11,0
14,0
11,9
9,8
9,5
10,9
Bütçe D. /GSYH
-11,2
-8,8
-5,4
-1,5
-0,5
-1,6
-1,8
-5,5
-3,6
-1,3
-2,0
-3,2
Cari Denge/GSYH
-0,3
-2,5
-3,7
-4,6
-6,1
-5,9
-5,7
-2,2
-6,3
-10,0
-6,6
-5,4



BRIC Ülkeleriyle Karşılaştırma

Aşağıda, 2003 – 2012 yılları arasındaki on yıllık sürede aynı göstergeleri (faizi hepsi için bulmak mümkün olmadığı için faiz hariç) BRIC ülkeleriyle (Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin) karşılaştırmalı olarak sunuyorum. Sondan bir önceki sütun 2003 – 2012 arası ortalamasını, son sütun ise sıralamadaki ilk üç ekonomi gösteriyor. İlk üç sıralaması büyümede en iyiden kötüye diğer göstergelerde en kötüden en iyiye doğrudur.  

2002
03
04
05
06
07
08
09
2010
2011
2012
Ort
Büyüme
Brezilya
2,7
1,1
5,7
3,2
4,0
6,1
5,2
-0,3
7,5
2,7
1,5
3,7
Çin
9,1
10,0
10,1
11,3
12,7
14,2
9,6
9,2
10,4
9,2
7,8
10,5
1
Hindistan
4,6
6,9
7,6
9,0
9,5
10,0
6,9
5,9
10,1
6,8
4,9
7,8
2
Rusya
4,7
7,3
7,2
6,4
8,2
8,5
5,2
-7,8
4,3
4,3
3,7
4,7
Türkiye
6,2
5,3
9,4
8,4
6,9
4,7
0,7
-4,7
9,2
8,5
3,0
5,1
3
Enflasyon
Brezilya
12,5
9,3
7,6
5,7
3,1
4,5
5,9
4,3
5,9
6,5
5,0
5,8
Çin
-0,4
3,2
2,4
1,6
2,8
6,5
1,2
1,9
4,6
4,1
2,8
3,1
Hindistan
4,0
2,9
4,6
5,3
6,7
5,5
9,7
15,0
9,5
6,5
13,0
7,9
3
Rusya
15,1
12,0
11,7
10,9
9,0
11,9
13,3
8,8
8,8
6,1
6,7
9,9
1
Türkiye
29,8
18,4
9,3
7,7
9,6
8,4
10,1
6,5
6,4
10,5
6,2
9,3
2
İşsizlik
Brezilya
11,7
12,3
11,5
9,8
10,0
9,3
7,9
8,1
6,7
6,0
6,0
8,8
2
Çin
4,0
4,3
4,2
4,2
4,1
4,0
4,2
4,3
4,1
4,1
4,1
4,2
Hindistan
Rusya
8,0
8,6
8,2
7,6
7,2
6,1
6,4
8,4
7,5
6,5
6,0
7,3
3
Türkiye
10,8
11
10,8
10,6
10,2
10,3
11,0
14,0
11,9
9,8
9,5
10,9
1
Bütçe Dengesi
Brezilya
-4,4
-4,5
-2,8
-3,3
-3,2
-3,0
-2,1
-2,6
-3,8
-3,3
-2,4
-3,1
3
Çin
-1,7
-1,2
-0,3
-0,3
0,1
1,1
-0,4
-2,4
-0,7
0,0
0,0
-0,4
Hindistan
-10,7
-10,8
-8,3
-7,3
-6,3
-6,6
-10,6
-10,7
-10,2
-9,9
-10,2
-9,1
1
Rusya
0,5
1,1
4,6
8,1
8,2
6,1
3,9
-3,2
-1,8
2,0
0,4
2,9
Türkiye
-11,2
-8,8
-5,4
-1,5
-0,5
-1,6
-1,8
-5,5
-3,6
-1,3
-2,0
-3,2
2
Cari Denge
Brezilya
-1,5
0,8
1,8
1,6
1,3
0,1
-1,7
-1,5
-2,2
-2,1
-2,6
-0,5
3
Çin
2,4
2,8
3,6
5,9
8,6
10,1
9,1
5,2
4,0
2,8
2,3
5,4
Hindistan
1,4
1,5
0,1
-1,3
-1,0
-0,7
-2,5
-2,0
-3,2
-3,4
-3,8
-1,6
2
Rusya
8,4
8,2
10,1
11,1
9,5
5,9
6,2
4,1
4,7
5,3
5,2
7,0
Türkiye
-0,3
-2,5
-3,7
-4,6
-6,1
-5,9
-5,7
-2,2
-6,3
-10,0
-6,6
-5,4
1


Bundan sonra neler yapılmalı?
(1)Enflasyon yüzde 2 – 3 düzeyine indirilmeli. Bunu gerçekleştirebilmek için TCMB’nin para ve kur politikası uygulamasına, başta harcamalar politikası olmak üzere, maliye politikasıyla verilen desteğin artırılması gerekiyor.
(2)Reel faizler 1,5 – 2 puan arasında pozitif düzeyde olmalı. Bunun gerçekleşmesi enflasyondaki düşüşle otomatik olarak sağlanır. Faizleri fazla zorlamak ise olumlu gidişi tersine döndürmekle sonuçlanabilir.
(3)Büyümede iniş çıkışların yerini yüzde 5 – 6 arasında istikrarlı bir gidiş almalı. Gerekli önlemler alındıktan sonra büyümeyi biraz doğal haline bırakmakta yarar var. Aşırı zorlamalar cari açık gibi, bütçe açığı gibi alanlarda artışlara yol açabiliyor.  
(4)İşsizlik yüzde 8’in altına düşürülmeli. % 8, 2001 krizi öncesinde Türkiye’deki işsizlik için tavan orandı. Dolayısıyla öncelikle işsizliğin tekrar o düzeye gelmesine çalışmak gerekir.    
(5)Bütçe dengesi geldiği düzeyde tutulmalı ama bu denge bir seferlik gelirlerle değil kalıcı gelirlerle ve harcamalarda kısıntı yapılmak suretiyle sağlanmalı.
(6)Cari açık yüzde 5’in altına çekilmeli. Bunun yolu ithal edilen malların bir bölümünün iç üretimle sağlanmasına çalışılmasından geçiyor. Uygulamaya konulan yeni teşvik sistemiyle ilgili beklentiler oldukça yüksek. Bu sistemin işleyişini sürekli denetleyerek zamanında yönlendirmeler yapılabilmeli.  

Not:
Türkiye verileri, TÜİK, Kalkınma Bakanlığı, Hazine, TCMB, ve Maliye sitelerinden alıdı.
BRIC verileri IMF, World Economic Outlook dataset'ten alındı.
2012 verilerinin bir bölümü gerçekleşme tahminlerini yansıtıyor. 
EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

170 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.