2012 Yılında Değişen Cari Açık ve Finansmanı
Ödemeler dengesi şu alt denge ve hesapların bir araya gelmesiyle
oluşur:
Ödemeler Dengesi = Genel Denge +
Rezerv Varlıklar
Genel Denge = Cari Denge +
Sermaye Hesabı + Finans Hesabı + Net Hata ve Noksan
Rezerv Varlıklar = Resmi
Rezervler + Uluslararası Para Fonu Kredileri
TCMB’nın Açıkladığı Ödemeler Dengesi Verileri
Cari dengeyi oluşturan alt dengeler şöyle oluşmuş bulunuyor.
Mal Dengesi (Dışticaret Dengesi) = İhracat – İthalat = 163,3 –
228,9 = -65,6 (Türkiye’nin yurtdışına yaptığı mal satışları yoluyla elde ettiği
döviz tutarından yurtdışından yaptığı mal alışları için ödediği döviz tutarını
düşüyoruz ve mal ya da dışticaret dengesini buluyoruz.)
Hizmetler Dengesi = Hizmet Gelirleri – Hizmet Giderleri = 44,3 –
20,3 = 24,0 (Taşımacılık, turizm, inşaat, sigortacılık, finansal hizmetler ve
diğer hizmetlerin gelir ve giderleri bu dengenin içine giriyor.)
Gelir Dengesi = Gelir – Gider = 5,0 – 11,7 = -6,7 (Doğrudan
yatırımlar, portföy yatırımları, ücret ödemeleri gibi kalemlerin gelir ve
giderleri bu dengeye giriyor.)
Cari Transferler = 1,4 (yurtdışındaki Türk işçilerinin gelirleri
gibi gelirlerle bunların karşıtı olan giderler bu kaleme giriyor.)
Sonuç olarak cari dengeyi şöyle
hesaplıyoruz:
Cari Denge = Mal Dengesi + Hizmetler Dengesi + Gelir
Dengesi + Cari transferler = -46,9
Sermaye hesabı; 43 milyon dolardan ibaret bir kalem.
Finans hesabını oluşturan alt dengelerin özet dökümü de şöyle:
Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımı = Yurtiçinde Doğrudan Yatırım –
Yurtdışında Doğrudan Yatırım = 12,4 – 4,1 = 8,3 (Yani yabancı yatırımcıların
Türkiye’de yaptıkları doğrudan yatırım için getirdikleri döviz tutarından bizim
yatırımcıları yurtdışında yaptıkları yatırımlar için ülkeden çıkardıkları döviz
tutarını düşüyor ve doğrudan yatırımlar konusunda ülkeye net döviz girişini
hesaplıyoruz.)
Portföy Hesabı = Varlıklar – Yükümlülükler = 2,7 + 38,1 = 40,8 (portföy
hesabının içine hisse senetleri ve borç senetleri giriyor. Yabancılara ait olup
da bizim elimizde bulunanlar varlık, bizim çıkardıklarımızdan başkalarının
elinde bulunanlar ise yükümlülük oluşturuyor.)
Diğer Yatırımlar = Varlıklar – Yükümlülükler = (-1,2 + 19,9) = 18,7 (Bu dengede varlıklar
başlığı altında bizim yabancı ülkelerden kredi alacaklarımız, mevduatımız ve
diğer varlıklarımız, yükümlülükler arasında ise yabancıların bizden olan kredi
alacakları ve bizim bankalarımızdaki mevduatları yer alıyor.)
Sonuç olarak finans hesabını
şöyle hesaplıyoruz:
Finans Hesabı = Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımı +
Portföy Hesabı + Diğer Yatırımlar = 8,3 + 40,8 + 18,7 = 67,8
Net hata ve noksan kalemi; 4 milyar dolar (kaynağı bilinmeyen ya da
tam olarak hesaplara alınamayan döviz hareketleri. Artı ise ülkeye hesaplara
alınandan daha fazla döviz girmiş, eksi, ise ülkeden hesaplara alınandan daha
fazla döviz çıkmış demektir. 2012 sonundaki net hata ve noksan kaleminin
işareti artı olduğu için Türkiye’ye kaynağı bilinmeyen ya da hesaplara
alınandan 4 milyar dolar fazla döviz girişi olmuş demektir.)
Rezerv varlıklar şu iki alt kalemden oluşuyor:
Rezerv Varlıklar = Resmi
Rezervler + Uluslararası Para Fonu Kredileri = -20,8 – 2 = -22,8 (Resmi
rezervler TCMB’nin döviz rezervlerindeki değişimi gösteriyor. İşareti artı ise
döviz rezervlerinde eksilme olmuş, eksi ise döviz rezervlerinde artış olmuş
demektir. 2012 yılında bu kalemin işaretinin artı olması TCMB’nin döviz
rezervlerine ekleme yaptığı anlamına geliyor. Uluslararası Para Fonu kredilşeri
ise IMF’den kullanım ya da ödemeleri gösteriyor. İşareti artı ise IMF’den
kullanım yapılıyor, eksi ise IMF’ye geri ödeme yapılıyor demektir. Türkiye
IMF’den aldığı destekleri geri ödediği için 2012 yılında bu kalemin işareti
eksidir.
Şimdi bu verileri bir kez daha özetle yazalım:
Cari Denge= -46,9
Sermaye Hesabı= 0,04
Finans Hesabı= 67,8
Net Hata ve Noksan= 2,0
Rezerv Varlıklar = -22,8
Buna göre
Genel Denge = -46,9 +,0.04 + 67,8 + 1,9 = 22,8
Rezerv Varlıklar = -22,8
Ödemeler Dengesi = 22,8 – 22,8
TÜİK’in Turizm Gelirlerinde Yaptığı Düzenlemelerle Ödemeler Dengesinde Ortaya Çıkan
Değişiklik
TCMB, 2012 yılı ödemeler dengesi
verilerini açıkladıktan bir gün sonra TÜİK, üzerinde çalıştığı ve
sonuçlandırdığı turizm gelir ve giderleri çalışmasını açıkladı. Buna göre
turizm gelir ve giderlerinde hesaba katılmayan ya da eksik katılan bazı
kalemlerin eklenmesiyle turizm gelir ve giderlerinde artış oldu. Bu düzenlemeler
sonucunda turizm gelir ve giderlerindeki net artış pozitif yönde (gelir
yönünde) 5,5 milyar dolara yakın çıktı. Bu yeni düzenlemenin ödemeler dengesine
yansıması aynı miktarda olmuyor. Çünkü TCMB, bu artışa giren bazı kalemleri
geçmişte hizmetler dengesi içinde turizm dışındaki bazı kalemlerde gösteriyordu.
Özetle bu düzeltmenin ödemeler dengesine yansıması 2,2 milyar dolar olacak.
Bu durumda bu 2,2 milyar dolarlık
artış yukarıda değindiğimiz cari denge içindeki hizmetler dengesine giriyor ve
dolayısıyla cari açık 2012 yılında 48,9 milyar dolardan 46,9 milyar dolara
geriliyor. Ödemeler dengesi çift taraflı kayıt esasına göre tutulan bir
muhasebe sistemiyle yürütüldüğü için cari dengedeki bu artış bilançonun bir
başka dengesinde azalmaya yol açıyor. O da net hata ve noksan kalemi. Eskiden
eksik ölçtüğümüz turizm gelirlerini şimdi doğru ölçerek 2,2 milyar dolar fazla
bulduğumuza göre bunları ölçemediğimiz için yazdığımız net hata ve noksan
kaleminden çıkarmamız gerekiyor. Buna göre net hata ve noksan kalemi 4 milyar
dolar değil 1,9 milyar dolar olarak düzeltilmiş oluyor. Bazı başka kalemlerde de ufak tefek düzeltmeler yapılmış bulunuyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202692 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.