Tutankhamun'un Gizemli Ölümü
Tutankhamun’u Mısır’ın en çok
konuşulan firavunlarından biri konumuna getiren iki şey var: (1) En zengin
kalıntılar onun mezarında bulundu, (2) 19 yaşında öldüğü ve ölüm nedeni
bilinmediği için hakkında en fazla spekülasyon yapılan firavun konumuna geldi (aşağıda
solda Tutankhamun’un mezarından çıkan Lapis Lazilu taşlarıyla bezeli altından
yapılmış maskesi, sağda altından yapılmış ve sırt kısmında kendisinin ve karısı
ve kızkardeşi Ankasenamun’un resimleri olan tahtı.).
Tutankhamun’un ölümü konusunda
bugüne kadar başlıca üç kuram ortaya atıldı. Bunları ve ardında yer alan
kanıtları sıralayalım.
İlk kuram atlı arabadan düşerek
öldüğü iddiasına dayanıyor. Tutankhamun’un mumyası üzerinde yapılan incelemeler
ve çekilen röntgen filmlerindeki görüntüler başının arka tarafında bir darbe
izi olduğunu, bacağında bir kırık olduğunu ve kaburga kemiklerinde de çeşitli
zedelenmeler olduğunu gösteriyor. Buradan hareketle ileri sürülen kurama göre Tutankhamun’un
atlı arabadan düşerek ağır yaralandığı ve bir süre sonradan yaraların etkisiyle
öldüğü tezi öne sürülüyor. Tutankhamun’un avlanmayı çok sevdiği ve atlı
arabasını hızlı kullandığı yolundaki bilgiler atlı araba üzerindeki resimleri
ve mumyasında saptanan kemik kırıklarıyla bir araya gelince bu tezin en önemli
kanıtları halini alıyor. Buna karşın bu kırıkların ölümden önce mi yoksa sonra
mı olduğu konusu bir türlü çözülemiyor.
İkinci kuram genç firavunun bir
nedenle bacağının kırıldığı, kırık yarasının mikrop kaptığı ve tedavi
edilemediği için öldüğü iddiasına dayanıyor. Mısır tıbbının ne kadar ileri
gittiğini ve böyle bir yarayı iyileştirmekte hiçbir sorun olmayacağını bilenler
için bu iddia çok fazla taraftar bulmuyor.
Üçüncü kuram genç firavunun bir
cinayete kurban gitmiş olabileceği iddiasına dayanıyor. Tutankhamun’dan sonra
karısı Ankesenamun Hitit kralı Şuppiluliuma’ya bir mektup yazarak kendisiyle
evlenip firavun olması için bir oğlunu Mısır’a yollamasını istiyor.
Şuppiluliuma prens Zannanza’yı Mısır’a yolluyor ama Zannanza öldürülüyor ve
Mısır tahtına yaşlı başvezir Ay geçiyor. Ay, tahta geçebilmek için
Ankesenamun’la evleniyor. Bu gelişim çizgisi Tutankhamun’un Ay tarafından
organize edilen bir cinayete kurban gittiği izlenimi doğuruyor.
Tutankhamun, sapkın firavun
olarak bilinen ve çok tanrılı Amon dinini terk ederek tek tanrılı Aton dinini
kuran Akhenaton’un oğlu. DNA testlerine gelinceye kadar
Tutankhamun’un annesinin Kiya olduğu düşünülüyor ama Tutankhamun’un doğduğu
sırada Kiya’nın 50 yaş dolayında olması bu inancı sarsıyordu. KV35 numaralı
mezarda bulunan isimsiz kadın mumyası üzerinde yapılan DNA testleri bu kadının
Tutankhamun’un annesi ve Akhenaton’un de kız kardeşi olduğunu ortaya koydu. Bu
durumda Tutankhamun, Akhenaton ile Akhenaton’un kız kardeşi olan bu isimsiz
kadının çocukları. Tutankhamun’un mumyasından alınan örnekler üzerinde yapılan
testler ayrıca genç firavunun kanında sıtma mikrobu bulunduğunu da ortaya koydu.
Eski Mısır’da kardeşler arası evlilik normal karşılanıyordu. Tutankhamun da
kendi kız kardeşi Ankesenamun ile evlenmişti (Aşağıda solda Akhenaton’un Kahire
Müzesinde sergilenen belden aşağısı kayıp heykeli, sağda Tutankhamun’un annesi
olduğu belirlenen isimsiz kadının Firavunlar Vadisindeki KV35 numaralı mezarda
bulunan mumyası.)
Kardeşler arası evlilik o
dönemlerde yalnızca Mısır’da değil başka yerlerde de normal karşılanıyordu.
Yalnızca Hititler, kardeşlerin birbiriyle evliliğini yani ensest ilişkiyi
yasaklamış ve bunun karşılığını ölüm cezası olarak yasalarına yazmışlardı.
DNA testleri Tutankhamun’un ölüm
nedenlerine ilişkin kuramlara bir yenisini ekliyor: Kardeşler arası evliliğin
getirdiği hastalıklar. Her ne kadar kanında sıtma mikrobu bulunmuş olsa da
Tutankhamun’un sıtmadan değil kardeşler arası evliliğin getirdiği sorunlardan
öldüğü anlaşılıyor. Tutankhamun, Kohler 2 olarak anılan bir çeşit kemik
erimesinden muzdaripti. Mezarında bulunan yüzden fazla baston onun yürüme
zorlukları çektiğini ortaya koyuyor. Mısır tıbbının sıtma ya da kırıkları
iyileştirebileceğini ama kardeş evliliğinin sorunlarına çare bulamayacağını
varsaymak bu yeni iddiayı daha kabul edilebilir bir tez haline getiriyor.
Tarih konusunda
70'lerdeki Kuyruklar30 Temmuz 2026Sadrazam Şehit Ali Paşa'yı Bilir misiniz?20 Ekim 2020En Büyük Bayram Kutlu Olsun30 Ağustos 2020Kritovulos Tarihi'ni Okumanın Tam Zamanı14 Temmuz 202024 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.