Küresel Sistemde Yeni Kriz Çıkar mı?
Küresel Krizde Kazananlar ve Kaybedenler başlıklı yazım
için hazırladığım tabloyu aşağıda bir kez daha dikkatinize sunmak istiyorum.
Çünkü kriz çıkıp çıkmayacağını bu tablo üzerinden analiz etmeye çalışacağım.
Bu tabloda yer alan ekonomilerden en büyüklerinin
GSYH’ları şöyledir: ABD 15,7 trilyon dolar, Çin 8,2 trilyon dolar, Japonya
yaklaşık 6 trilyon dolar, Almanya 3,4 trilyon dolar, Brezilya 2,4 trilyon
dolar. Bunların GSYH’larının toplamı (35,7 trilyon dolar) dünya toplam
GSYH’sının (71,7 trilyon dolar) yarısıdır.
ABD, krizi iyi yönetmiş görünüyor. Her ne kadar puanı
ortalamanın altında olsa da krizden çıkış yönünde ilerlediği anlaşılıyor. Çünkü
büyüme oranı normal sınırlarına geri dönmüş, işsizlik düşmeye başlamış bulunuyor
ve enflasyon denetim altında devam ediyor. Üstelik bu duruma dönüşü siyasal
sıkıntılara karşı gerçekleşmiş durumda. Obama, bütçe çıkaramıyor, borç tavanı
sorunu geçici çözümlerle yönetiliyor ve yönetim esaslı kararları Kongre’den
geçiremiyor. Bütün yük Fed’in sırtında kalmış olmasına karşın ABD ekonomisi
krizi iyi yönetmeyi başarmış görünüyor.
Çin, küresel krizi en iyi geçirmiş, gücünden
kaybetmemiş ekonomilerin başında geliyor. Büyümede hafif bir ivme kaybı yaşamış
olsa da bunu kısa sürede telafi etmeyi başardı. Enflasyonda son dönemde yukarı
yönlü hareket görülse de bunun denetimden çıkma olarak nitelendirilmesi en
azından şimdilik söz konusu değil. Çin’in işsizlik, bütçe açığı ya da kamu borç
yükü gibi sorunları hiçbir zaman olmadı. Cari dengede ise zaten fazla veriyor.
Çin, bu başarıyı büyük ölçüde güdümlü kur politikasına borçlu. Yuan’ın değerini
ciddi anlamda düşük tutarak ekonomisini yönetiyor. Şimdilik bu duruma itiraz
edenler olsa da Çin bildiğini yapmaya devam ediyor. Yani aslında olmadığı ileri
sürülen kur savaşını Çin uzun süredir yapıyor ve hep kazançlı çıkıyor. Bu
durumun bir süre daha böyle gideceğini tahmin edersek yanılmayız diye
düşünüyorum.
Japonya uzun süredir durgunlukta olsa da krizde durumu
pek değişmemiş, daha kötüye gitmemiş görünüyor. Yeni yönetim Japon Yen’inin
değerini düşük tutarak Çin’in uyguladığına benzer bir politika uygulamaya
başladı. İlk sonuçlar olumlu görünüyor. Ne var ki giderek yayılmaya başlayan
kur savaşları daha da yayılırsa herkes kaybetmeye başlayabilir. Buna karşılık öteden
beri durgunluk içinde bulunan Japonya, küresel kriz nedeniyle ek bir sıkıntıya
girmiş görünmüyor.
Almanya, krizden etkilense de eksiye düşmeden durumu
idare etmiş görünüyor. Her ne kadar Almanya krizin etkisiyle ivme kaybetmiş
durumda ise de bu tablonun tam olarak gösteremediği bir ekonomik gücün hala
sahibi konumunda bulunuyor. Başlangıçta krizin bozduğu göstergeleri şimdi daha
iyi görünüyor. Tek sorunu büyümenin oldukça düşmüş olması.
Brezilya krizi en iyi yöneten birkaç ülkeden birisi
konumunda bulunuyor. .
Özetle şunu söyleyebilirim: Dünya
GSYH’sının yarısını temsil eden bu beş ülkede şu anda bir sorun görünmüyor. Buna
karşılık sistem artık çok hassas dengeler üzerinde bulunuyor. Sisteme olan
güvenin sarsılması bile farklı sonuçlar yaratabilir. Bernanke’nin açıklamaları
hem oluşmaya başlayan köpükleri almaya hem de sisteme olan güveni oturtmaya
yardımcı oluyor.
Bu durumda ancak ABD’nin veya Euro
bölgesinin ya da gelişmekte olan ekonomilerin en önemlilerinin (Çin, Brezilya
gibi) herhangi bir nedenle yeniden krize girmesi küresel krizin tekrarlanması
sonucunu getirebilir. Buna karşılık küresel sistemin bugünkü görünümüyle yeni
bir krize girmesi düşük bir olasılık olarak karşımızda duruyor.
Ülke
|
GSYH
|
KB Gelir
|
Enflasyon
|
İşsizlik
|
Bütçe D.
|
K.Borç St.
|
Cari D.
|
Puan
|
ABD
|
+
|
+
|
=
|
=
|
−
|
−
|
=
|
1,5
|
Japonya
|
+
|
+
|
#
|
=
|
−
|
−
|
=
|
0,5
|
İngiltere
|
−
|
−
|
+
|
=
|
#
|
−
|
−
|
-3,0
|
EURO B.
|
||||||||
Avusturya
|
−
|
−
|
+
|
=
|
+
|
−
|
=
|
-0,5
|
Belçika
|
−
|
−
|
+
|
=
|
=
|
−
|
−
|
-2,0
|
Güney Kıbrıs
|
−
|
−
|
+
|
−
|
−
|
−
|
#
|
-4,5
|
Estonya
|
−
|
−
|
=
|
−
|
=
|
+
|
-1,0
|
|
Finlandiya
|
−
|
−
|
=
|
=
|
=
|
=
|
−
|
-1,0
|
Fransa
|
−
|
−
|
=
|
−
|
+
|
−
|
−
|
-3,5
|
Almanya
|
−
|
−
|
=
|
+
|
+
|
−
|
+
|
0,5
|
Yunanistan
|
−
|
−
|
+
|
−
|
=
|
−
|
=
|
-2,0
|
İrlanda
|
−
|
−
|
+
|
−
|
=
|
−
|
+
|
-1,5
|
İtalya
|
−
|
−
|
+
|
−
|
+
|
−
|
+
|
-1,0
|
Lüksemburg
|
+
|
−
|
=
|
=
|
#
|
=
|
+
|
2,0
|
Malta
|
−
|
−
|
+
|
+
|
+
|
−
|
+
|
1,0
|
Hollanda
|
−
|
−
|
=
|
=
|
=
|
−
|
+
|
0,5
|
Portekiz
|
−
|
−
|
=
|
−
|
#
|
−
|
#
|
-4,0
|
Slovak C.
|
−
|
−
|
=
|
−
|
−
|
=
|
+
|
-2,0
|
Slovenya
|
−
|
−
|
=
|
−
|
+
|
=
|
+
|
0,0
|
İspanya
|
−
|
−
|
=
|
−
|
−
|
−
|
+
|
-3,5
|
DİĞER
|
||||||||
Çin
|
+
|
+
|
=
|
+
|
=
|
=
|
+
|
5,5
|
Rusya
|
+
|
+
|
=
|
+
|
+
|
=
|
=
|
5,5
|
Brezilya
|
+
|
+
|
=
|
+
|
=
|
=
|
−
|
3,5
|
Hindistan
|
+
|
+
|
−
|
#
|
+
|
−
|
0,5
|
|
TÜRKİYE
|
+
|
+
|
=
|
=
|
+
|
+
|
−
|
4,5
|
Tablodaki işaretlerin anlamları:
Değişim
|
Puan
|
Anlamı
|
+
|
1
|
Kriz boyunca başarılı gelişme ve ortalamanın içinde
|
=
|
0,5
|
Kriz boyunca başarılı gelişme ama halen ortalamanın dışında
|
#
|
-0,5
|
Kriz boyunca başarısız gelişme ama halen ortalamanın içinde
|
−
|
-1
|
Kriz boyunca başarısız gelişme, üstelik ortalamanın dışında
|
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202640 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.