TL'nin Değer Kaybı ve Sonuçları
2012 yılının Ocak ayından bu yana
TL, ilk kez hem Dolar hem de Euro karşısında önemli sayılabilecek bir değer
kaybıyla karşı karşıya bulunuyor. 2012 yılının Ocak ayında [(1 Dolar + 1 Euro)
/ 2] formülüyle hesaplanan sepet kuru 2,15 iken TCMB’nin son dönemde kur ile
ilgili uygulamalarına dayanak aldığı TÜFE bazlı reel efektif kur endeksi (REK)
112,4 idi.
Aşağıdaki tabloda 2012 yılının
Ocak ayından bu yana REK, Dolar kuru, Euro kuru, sepet kuru ve Euro-Dolar
çapraz kurunda yaşanan değişiklikler aylık bazda yer alıyor.
Tarih
|
REK
|
USD Kuru
|
Euro Kuru
|
Sepet Kuru
|
USD-Euro Çapraz
Kuru
|
2012 Ocak
|
112,4
|
1,88
|
2,42
|
2,15
|
1,30
|
Şubat
|
115,9
|
1,76
|
2,31
|
2,04
|
1,31
|
Mart
|
114,2
|
1,78
|
2,35
|
2,07
|
1,32
|
Nisan
|
115,9
|
1,80
|
2,35
|
2,07
|
1,33
|
Mayıs
|
116,8
|
1,76
|
2,31
|
2,04
|
1,31
|
Haziran
|
117,0
|
1,85
|
2,30
|
2,08
|
1,24
|
Temmuz
|
118,2
|
1,80
|
2,27
|
2,03
|
1,26
|
Ağustos
|
118,9
|
1,78
|
2,21
|
2,00
|
1,24
|
Eylül
|
116,3
|
1,82
|
2,29
|
2,05
|
1,26
|
Ekim
|
117,4
|
1,81
|
2,34
|
2,07
|
1,29
|
Kasım
|
119,4
|
1,80
|
2,30
|
2,05
|
1,26
|
Aralık
|
118,2
|
1,78
|
2,35
|
2,06
|
1,32
|
2013 Ocak
|
120,6
|
1,77
|
2,36
|
2,07
|
1,34
|
Şubat
|
119,8
|
1,77
|
2,36
|
2,07
|
1,33
|
Mart
|
120,3
|
1,81
|
2,37
|
2,09
|
1,30
|
Nisan
|
121,1
|
1,79
|
2,34
|
2,07
|
1,31
|
22.May
|
?
|
1,85
|
2,38
|
2,11
|
1,29
|
Elimizdeki son REK verisi Nisan
ayına ait olanı (121,1.) Nisan ayında Dolar 1,79, Euro ise 2,34 dolayında
fiyatlanıyor, kur sepeti oranı ise 2,07’ye eşit görünüyordu.
Yapılan açıklamalardan REK’in 120’nin
üzerine çıkması halinde yani TL’nin yabancı paralara karşı değerlenmeye
başlaması halinde TCMB’nin duruma müdahale etmeye başlayacağını biliyoruz.
22 Mayıs 2013 sabahı itibariyle Dolar
1,85, Euro 2,38 ve kur sepeti oranı 2,11 dolayında bulunuyor. Bu verilere göre
REK’in 120’nin altına düşmüş olduğu anlaşılıyor. Yani Dolar ve Euro’nun TL’ye
karşı değer kazanması sonucu durum, TCMB’yi, TL’nin değer kazanması anlamında, rahatsız
edecek konumdan uzaklaşmış görünüyor.
TL’nin değer kaybı yaşamasının iki
nedeni var: (1) Türkiye’den kaynaklanan nedenler arasında en belirgin olanı
yabancıların piyasadan çıkışı. Moodys’in not artırımından sonra satın alınacak olumlu
beklenti en azından şimdilik bittiği ve TCMB’nin faiz indirimi sonucu elde
edilecek getiriler düştüğü için yabancıların bir bölümü piyasadan ayrılıyor. Bu
hareket döviz talebini artırdığı için TL değer kaybediyor. (2) ABD’de bazı sorunların
geçici olarak da olsa çözülmüş olması (borç tavanı sorununun Eylül’e kadar
yönetilebilir hale getirilmesi), yine ABD’den gelen verilerin cesaret verici
olması ve Fed Başkanı Bernanke’nin yapacağı açıklamalara ilişkin olumlu
beklentiler Doların bütün paralara karşı değer kazanmasına yol açıyor. Buna karşılık
Euro ile ilgili pek fazla olumlu bir gelişme olmamasına karşılık Euro da ABD’ye
bağlı olarak Dolar dışındaki paralara karşı toparlanıyor. Bir anlamda ikinci rezerv
para olmasının sonuçlarını yaşıyor. Türkiye’ye benzer ekonomilerin çoğunda benzer
eğilimler görülüyor ve bu ekonomilerin paraları bu iki paraya karşı değer
kaybediyor.
TL’nin Dolara karşı değer kaybı pek
olumlu bir durum değil. Çünkü ithalatımızın ağırlığı Dolar ile yapılıyor ve dış
borçlarımızın ağırlığı Dolar ile olan borçlara dayanıyor. TL’nin Dolara karşı
değer kaybetmesi demek yapacağımız ithalatın ve vadesi gelip ödememiz gereken
borcun TL karşılığının yükselmiş olması demek. 100 Dolar borcumuz olduğunu ve 1
Dolar = 1,80 olan kurun borcumuzu ödeme zamanı geldiğinde 1 Dolar = 1,85 TL’ye
yükseldiğini düşünelim. Kur 1,80 TL iken 100 Dolar satın almak için 180 TL vererek
ödeyeceğimiz borcu şimdi 185 TL vererek ödeyeceğiz. Eğer bu farkı fiyatlarımıza
ya da gelirimize yansıtma şansımız yoksa fark aleyhimize sonuç verecek.
Buna karşılık TL’nin Euro’ya karşı
değer kaybı lehimize bir durum. Çünkü ihracatımızın ağırlığı Euro üzerinden
yapılıyor. TL’nin Euro’ya karşı değer kaybetmesi demek Euro ile yapacağımız
ihracat karşılığında daha fazla TL elde edeceğiz demek. 100 Euro ihracatı 2,34’lük
kur ile yaparken 234 TL elde ediyorduk kur 2,38’e çıkınca 238 TL elde edeceğiz
demektir.
Türk ihracatçısı için ideal durum
TL’nin Dolara karşı değer kazanıp Euro’ya karşı değer kaybettiği durumdur. Ne
var ki bunun gerçekleşmesi o kadar kolay değil. İdeale en yakın durum ise
Doların TL’ye karşı daha az değer kazanırken Euro’nun daha çok değer
kazanmasıdır. En kötü durum ise Doların TL’ye karşı değer kazanırken Euro’nun TL’ye
karşı değer kaybetmesidir.
Bugünkü durumu bir ay önceki
durumla karşılaştırırsak Doların TL’ye karşı yüzde 3,4 değer kazandığını buna
karşılık Euro’nun TL’ye karşı olan değer kazanımının yüzde 1,7’de kaldığını
görüyoruz. Bu durumda bu değerler şimdilik ihracatçının aleyhine gelişmiş
görünüyor.
(Not: Hiç kuşkusuz bunlar
ortalama yaklaşımlar. Yani herkesin maliyeti ve borcu Dolarla olmadığı gibi
herkesin gelirinin ağırlığı da Euro ile değil.)
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202673 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.