TCMB'nin Hamleleri ve Olası Sonuçları
TCMB, birkaç günden beri
piyasaya dolar satıyor. Yalnızca bugün yaptığı satış tutarı 2.250 milyon doları
buldu. Bu satış işlemini yaparken bir yandan kuru stabilize etmeye diğer yandan
da kredi hacmini denetlemeye çalışıyor.
Son dönemde kredilerdeki artışı
aşağıdaki tablodan izlemek mümkün (verileri BDDK Günlük Bankacılık Raporundan
aldım.)
2011
|
2012
|
2011 - 2012
(%)
|
01.07.2013
|
2012 - 01.07.2013
(%)
|
|
Mevduat ve Fon (Milyar TL)
|
731
|
816
|
11,6
|
884
|
9,3
|
Krediler (Milyar TL)
|
690
|
802
|
16,2
|
929
|
18,4
|
Kredi / Mevd ve Fon (%)
|
94,4
|
98,3
|
105,1
|
Tablodan izlenebileceği gibi
2011 sonundan 2012 sonuna kadar bankalardaki mevduat ve fonlar toplamı yüzde
11,6 artmışken bu oran 2012 sonundan 1 Temmuz 2013’e kadar artış yüzde 9,3’e
düşmüş. Negatif reel faizin etkisi mevduattaki artış oranını düşürmüş
görünüyor. Buna karşılık krediler 2011 sonundan 2012 sonuna kadar yüzde 16,2
artarken 2012 sonundan 1 Temmuz 2013’e kadar yüzde 18,4 artmış. Tabloda dikkati
çeken bir nokta da şu: 2011 sonunda kredilerin mevduat içindeki payı yüzde 94,4
iken bu oran 2012 sonunda yüzde 98,3’e 1 Temmuz 2013’de yüzde 105,1’e
yükselmiş.
Bu tablo bize kredilerde Orta
Vadeli Planda öngörülen tahminlerle tutarlı olan yüzde 15’lik kredi artışının 2013
yılının ilk altı ayında aşıldığını gösteriyor. Bu artış büyüme açısından iyi
görünse de cari açık açısından kötü bir görünüm sergiliyor. Özellikle de dış finansman
zorluklarının yaşanacağının tahmin edildiği bu yıl için.
Bu durumda TCMB’nin karşısında
hemen hemen hepsi birbiriyle çelişkili birçok olay ve bu olayların neden
olabileceği sonuçlar duruyor. Bunların en önemlilerini aşağıdaki tabloda özetliyorum:
Olay
|
Olası
Sonuçları
|
TL’nin değer kaybı
|
İhracat için iyi, ithalat için kötü, cari açık
için iyi, enflasyon için kötü, büyüme için kötü
|
Beklenenin ötesinde kredi genişlemesi
|
Büyüme için iyi, cari açık için kötü, finansal
istikrar için kötü
|
Likidite fazlası
|
Enflasyon için kötü, büyüme için iyi
|
Fed’in gevşek para politikasını
sıkılaştırmaya eğilimli olduğunu açıklamasının ardından bütün dünyada yaşanan
dalgalanmalar sonrasında TCMB, ek parasal sıkılaştırmaya gidebileceğini
açıklamıştı. Reel Efektif Kur Endeksinin (REK) kritik alt eşik olan 115’e
yaklaşması da TCMB için alarm zillerini çaldıran gelişmeydi. TCMB’nin bu
çerçevede son günlerde yaptığı hamleleri şöyle sıralayabiliriz: (1) TL’nin daha
ileri derecede değer kaybını önlemek için ihale yöntemiyle piyasaya dolar satıyor
(dün sattığı tutar 1 milyar doları buldu.) (2) Piyasaya TL likiditesi verme
yöntemlerinden birisi olan haftalık repo ihalelerini askıya aldı. (3) Gecelik
fonlama faizini tavana yükseltti. (2) ve (3) deki hamleleriyle piyasadaki TL
likiditesini daralttı. Artık daha yüksek faizle TCMB’den TL borçlanıp döviz
almak mümkün olabiliyor. Bu durumda USD almak isteyenler kendi TL’lerini de
kullanmaya yöneliyor. Bunun sonucu olarak piyasada TL azalırken USD çoğalıyor
ve böylece USD kuru düşüyor. Bir yandan da kredilere ayrılan TL miktarı
azalacağı için kredilerdeki artış frenlenmiş olacak.
Yukarıdaki tabloya bakarsak; bu
yaklaşımdan sonra bazı kötü sonuçlara karşılık genelde iyi sonuçlar elde
edilmiş olacak. Özellikle TCMB fiyat ve finansal istikrarı kolladığına göre o
açılardan görevini yapmış olacak. Buna karşılık bu müdahaleden sonuç alınamazsa
TCMB rezerv kaybetmiş olmanın yanı sıra piyasa açısından müdahale gücünün
etkinliğini tartışmaya açmış olacak.
Ne yazık ki durumun gelişeceği yönü
belirlemek bizim elimizde değil. Olay çoğunlukla bizim dışımızda Fed ve ABD
ekonomisi, bir miktar da AB ekonomisi, Çin, Japonya vb üzerinden gelişiyor. Bu
çerçevede TCMB’nin bu hamlelerinin başarılı olup olmayacağı daha çok
dışımızdaki olayların gelişimiyle biçimlenecek.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202697 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.