İktisatçılar
İktisatçılar üçe ayrılır: 1) Ekonomi okumuş olanlar, 2)
Ekonomi okumuş ve bunu hem teori hem de pratikte ileri düzeye çıkarmış
olanlar, 3) İktisatçıymış gibi yapanlar. Bu üç grup içinde en kalabalık olanlar
üçüncü gruptakilerdir. İktisatçıymış gibi yapmanın pek bir zararı ya da bedeli
yoktur. Örneğin mühendismiş ya da doktormuş gibi yapamazsınız. Gelip size bir
binanın statik hesabının nasıl yapılması gerektiğini ya da safra kesesi
iltihabının nasıl iyileşeceğini sorarlarsa altından kalkamazsınız. Ama
iktisatçıymış gibi yaparsanız ve size örneğin “enflasyon nasıl düşer” diye
sorarlarsa vereceğiniz cevap, birinci gruptakilerle inanılmaz benzerlikler
gösterebilir. Aynı soruyu ikinci grupta yer alanlara sorarsanız alacağınız
cevap hem öteki iki grupta bulunanların yanıtlarına benzemeyebilir hem de sizi
hiç tatmin etmeyebilir. Çünkü ikinci grupta bulunanların kafası karışıktır.
Çünkü işin özü karışıktır. Ekonomide her sorunun mutlak doğru cevapları yoktur.
İkinci grupta yer alanlar size enflasyonu düşürmek için öyle şeyler anlatırlar
ki hiçbir şey anlamazsınız hatta bildiğinizi bile unutabilirsiniz.
İktisatçılar, isteseler de istemeseler de geleceğe ilişkin tahminler yapmak
zorundadır. Hiç niyetleri olmasa bile çevreleri zorlar bunu yapmaları için. İktisatçı
olduğunu bildikleri kişiye sorarlar “enflasyon bu yıl ne olur?” veya “cari
açığımız artmaya devam eder mi?” ya da “hangi yatırım aracı daha iyi getiri
sağlar?” Bu soruları yanıtlamak için iktisatçı, eğer falcılığa soyunmamışsa bir
takım varsayımlar ortaya koyarak ve geçmiş verilere dayanarak tahminler yapar.
İktisatçıyı falcıdan ayıran en temel ölçüt varsayımlara dayalı olarak geçmiş
verileri ve geleceğe yönelik beklentileri kullanarak tahmin yapmasıdır. Aslında
varsayım yapmak iktisatçıyı falcı karşısında bilimsel bir yere getirse de aynı
zamanda zayıf konuma düşüren şeylerin başında gelir. Çünkü varsayımların
sıralanması işin en sıkıcı bölümüdür ve soruyu soranın ya o bölümü
dinlememesine ya da iktisatçıyı ciddiye almamasına yol açar. İktisatçıyı
ciddiye almamanın bir zararı olmayabilir ama varsayımları dinlemeyip de
iktisatçıyı ciddiye almanın zararı olabilir.
Bu sıkıcı yanları nedeniyle çoğu kez iktisatçılar da tahminlerini açıklarken
varsayımları vurgulamayı ihmal ederler. Varsayımları sıralarken iktisatçıya “öyle
şartlar söylüyorsun ki bunları ben söylesem ben de tahmin yaparım” biçiminde itiraz
gelir. Çok doğrudur bu itiraz. O nedenle ben de diyorum ki eğer verileri ve
gelecekle ilgili beklentileri kullanmayı biliyorsanız kendi varsayımlarınızı ve
bunlara dayalı olarak kendi tahminlerinizi yapın. En tutarlısı budur. Yalnız
bunu yaparken objektif kalmaya çalışın. Yani duygusal olmayın, siyasal
yaklaşımınızı tahminlerinize karıştırmayın.
Kur tahmini yapmanın varsayımları sıralamaktan ve kabul ettirmekten öteye
iki güçlüğü daha vardır: Her şeyden önce Türkiye gibi sürprizlere açık
ekonomilerde yalnızca kur tahmini değil her türlü tahmin çok zordur. Ayrıca kur
tahmini hem Türkiye’nin, hem de rezerv paralara sahip ekonomilerin ve ticaret
ortağı olunan ülkelerin göstergelerini tahmin etmeyi ve onlardaki değişimin
etkilerini izlemeyi gerektirir.
Öneri: Bir
iktisatçının tahminlerine göre hareket etmeden önce varsayımlarını sorgulayın.
Eğer varsayımsız tahmin yapmışsa köşedeki falcının görüşlerini tercih edin.
Deneme konusunda
Geçen Yüzyılın İnsanları10 Haziran 2026Eleştiri Korkusu8 Haziran 2026Kötünün Yükselişi5 Haziran 2026Cesur Yeni Dünya30 Mayıs 2026151 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.