Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Yabancı Fonlar Niçin Çıkar?

Aşağıdaki tablo Türkiye ve ABD’nin Fed açıklamasının hemen öncesinde ve bugünkü gösterge tahvil faizlerini, kredi derecelerini (reyting) ve CDS primlerini gösteriyor.


Türkiye 22 Mayıs 2013 öncesi
Türkiye Bugün
ABD 22 Mayıs 2013 öncesi
ABD Bugün
Gösterge Faiz
5,5
8,8
1,5
2,6
Reyting Notu
BBB
BBB
AA
AA
CDS Primi
117
214
30
22
USD TL Kuru
1,85
1,93



Yukarıdaki tabloya baktığımızda iki şey görüyoruz: (1) Getiri (2) Risk. Getiri, Türkiye için 2 yıllık, ABD için 10 yıllık Devlet Tahvilinin faiziyle hesaplanıyor. Risk ise kredi derecelendirme kuruluşlarının ülke için yaptığı kredi değerlemesi (sovereign rating) ve ülkenin cds primiyle ölçülüyor (reyting ve cds hakkında ek bilgi edinmek isteyenler şu yazıma bakabilirler: 
http://www.mahfiegilmez.com/2013/07/kur-faiz-dibs-bist-reyting-cds-hepsi.html.)  


Tabloya göre Türkiye, 22 Mayıs’taki Fed açıklaması öncesinde getirisi yüksek (% 5,5 faiz batıya göre oldukça yüksek) yatırım eşiğinde yani BBB notuna sahip, cds primi ABD’ye göre değilse de diğer ülkelere göre makul sayılabilecek düzeyde bir ülke. Türkiye’nin sunduğu getiri bir Amerikalı yatırımcı için oldukça çekici. Yabancı yatırımcı açısından reel faiz hesabına girince, ABD’li yatırımcıyı bizdeki enflasyon değil kendi ülkesindeki yıllık % 1,7 dolayındaki enflasyon ilgilendiriyor. Bu durumda ABD’li yatırımcı Fed açıklaması öncesi Türkiye’den % 3,7 reel faiz elde ediyor (reel faizin nasıl hesaplandığını görmek isteyenler şu yazıma bakabilirler: 
http://www.mahfiegilmez.com/2013/07/guncellenmis-faiz-dersi.html.) 

Bu aşamada ABD’li yatırımcıyı ilgilendiren asıl konu kur değişimi. Eğer kurlar geldiği güne göre yükselmiş yani TL değer kaybetmişse o zaman yatırımcı faizden kazandığını kur artışıyla kaybederek zarar edebilir. Riskleri kredi derecesi, cds puanları ve kurlardaki değişimle ölçebiliyoruz. Eğer parasını Türkiye’ye getirdiği USD kuru bir yıl boyunca değişmeden kalmışsa ABD’li yatırımcının elde edeceği reel faiz getirisi % 3,7 olacaktır.

Türkiye’nin durumu Fed açıklaması sonrasında değişti. Bugünkü durumda gösterge tahvilin faizi % 8,8 dolayında bulunuyor. Yukarıdaki hesaba dönersek bu durum ABD’li yatırımcı açısından çok daha yüksek bir getiriyi (reel faiz % 7 olarak hesaplanıyor) gösteriyor. Ne var ki riskler de getiri gibi yükselmiş, reyting notu hızlı değişim göstermese de cds primleri 117’den 214’e çıkmış, üstelik kur 1,85’den 1,93’e yükselerek getiriyi olumsuz yönde ciddi biçimde etkilemiş durumda.    

Tablodaki ABD bölümüne baktığımızda şunları görüyoruz: ABD, en üst kredi notu düzeyinin bir altındaki AA notuna ve cds primi olarak da 30 puana sahip riski çok düşük sayılan bir ülke. Bu nedenle de 22 Mayıs Fed açıklaması öncesinde gösterge tahvilin faizi % 1,5 düzeyinde düşük bir faiz oranıydı. Fed açıklamasından sonraki gelişmede dünyanın çeşitli yerlerine dağılmış olan yatırım fonlarının bir bölümü ABD’de faizlerin artacağını, borsa getirilerinin yükseleceğini düşünerek ABD’ye dönmeye başladılar. ABD’de faizler yüzde 1,5’dan yüzde 2,6’ya yükselirken yani getiri artarken riskler de düşmeye başladı (cds prim puanı 22’ye geriledi.)  

ABD’de gösterge faizin oranı bugün itibariyle % 2,6 düzeyinde, enflasyon ise % 1,7 dolayında bulunuyor. Bu durumda parasını ABD tahviline yatıran bir yatırımcı bir yılın sonunda % 0,9 oranında reel faiz elde etmiş olur. 

ABD’li yatırımcının parasını hangi ülkeye yatıracağı kararını verirken bakacağı tablo şöyle bir tablodur:

Faiz düşükken reel faiz
Faiz yükselince reel faiz
Ülke riski kredi notu (reyting)
Ülke riski  CDS prim puanı önceki
Ülke riski  CDS prim puanı bugün
Türkiye
% 3,7
% 7,0
BBB
117
214
ABD
% - 0,2
% 0,9
AA
30
22

Son dönemde ABD tahvilinin faizi % 1,5’tan % 2,6 dolayına çıkınca bunların çekiciliği artmış bulunuyor. Çünkü faiz % 1,5 iken reel faiz negatifti (% - 0,2) oysa şimdi pozitif hale gelmiştir (% 0,9.) Ayrıca beklenti bu faizin daha da artacağı biçimindedir. Üstelik ABD’nin riski azalırken Türkiye’nin riski artmıştır. Buna bir de kur yükselişinin getirdiği zarar eklendiğinde ABD’ye dönüş çekici bir hal almıştır. Bu nedenle yabancı fonlar kendi ülkelerine dönmeye başlamış, az da olsa pozitif faizi tercih eder olmuşlardır. Türkiye ise bu kaçan fonları tutabilmek için riski düşüremediği için faizi artırmak zorunda kalmıştır. Türkiye’de faizler bir misline yakın artarken ABD’de faizler beş misli artmış bulunuyor. Risklerin Türkiye aleyhine değiştiği bir ortamda ABD tahvilleri daha düşük bir reel faize karşın daha çekici hale gelmiş demektir. 
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

81 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.