Dünyanın Ekonomik Görünümü ve Türkiye
Genel görünüm
IMF, Dünyanın Ekonomik
Görünümü Raporunu (World Economic Outlook) yayınladı. Aynı günün akşamında
Türkiye’de de Orta Vadeli Program (OVP) yayınlandı. Bunları karşılaştırmalı
olarak ele alalım ve dünyanın ekonomik görünümü içinde Türkiye’nin ekonomik
görünümünü değerlendirmeye çalışalım.
IMF raporuna göre dünyanın
ekonomik görünümü özetle şöyle bir tabloya sığdırabilir:
GSYH / Dünya (%)
|
Nüfus / Dünya (%)
|
|
Gelişmiş ekonomiler (35)
|
50,4
|
14,8
|
ABD
|
19,5
|
4,5
|
Euro Bölgesi (17)
|
13,5
|
4,8
|
Japonya
|
5,5
|
1,8
|
Gelişmekte olan
Ekonomiler (154)
|
49,6
|
85,2
|
Çin
|
14,7
|
19,5
|
Türkiye (*)
|
1,1
|
1,2
|
(*) IMF dışı kaynaklardan
derlendi.
Demek ki küresel sistemde
35 gelişmiş ekonomi toplam nüfusun yüzde 15’ine sahip olduğu halde gelirin
yarıdan fazlasını alıyor, buna karşılık 154 gelişmekte olan ekonomi toplam
nüfusun yüzde 85’ine sahip olmasına karşın toplam gelirin yarıdan azını alıyor.
Bu adaletsiz görünüme karşılık
son yıllarda özellikle Çin ve Hindistan gibi yüksek nüfuslu ülkelerin hızlı
ekonomik büyümeleri bu adaletsizliği biraz olsun törpülemiş görünüyor. Tabii bu
törpülenmede gelişmiş ekonomilerin üç dört yıldır yaşadıkları durgunluk ve
küçülmelerin de etkisi var.
Önümüzdeki dönemde dünya nereye gidecek?
Şimdi gelelim IMF’nin
tahminlerini başlıca göstergeler ve başlıca ekonomiler halinde bir tabloya
dökmeye.
Gösterge / Ekonomi
|
2013
|
2014
|
Büyüme
|
||
Dünya
|
2,9
|
3,6
|
ABD
|
1,6
|
2,6
|
Euro Bölgesi
|
-0,4
|
1,0
|
Japonya
|
2,0
|
1,2
|
Çin
|
7,6
|
7,3
|
Türkiye
|
3,8
|
3,5
|
Enflasyon
|
||
ABD
|
1,4
|
1,6
|
Euro Bölgesi
|
1,3
|
1,3
|
Japonya
|
-0,3
|
2,1
|
Çin
|
3,0
|
3,0
|
Türkiye
|
8,0
|
6,0
|
Bütçe Dengesi / GSYH
|
||
ABD
|
-3,9
|
-3,2
|
Euro Bölgesi
|
-1,4
|
-1,1
|
Japonya
|
-9,2
|
-6,7
|
Çin
|
-2,5
|
-2,1
|
Türkiye
|
-2,3
|
-2,3
|
Cari Dengesi / GSYH
|
||
ABD
|
-2,7
|
-2,8
|
Euro Bölgesi
|
2,3
|
2,5
|
Japonya
|
1,2
|
1,7
|
Çin
|
2,5
|
2,7
|
Türkiye
|
-7,4
|
-7,2
|
İşsizlik
|
||
ABD
|
7,6
|
7,4
|
Euro Bölgesi
|
12,3
|
12,2
|
Japonya
|
4,2
|
4,3
|
Çin (*)
|
4,1
|
4,0
|
Türkiye
|
9,4
|
9,5
|
(*) IMF dışı kaynaklardan
derlendi.
2013 yılına ilişkin büyüme
tahminlerinde başlangıç tahminlerine göre aşağı yönlü oldukça ciddi revizyon
yapıldığı anlaşılıyor. Geleceğe ilişkin tahminlerde de özellikle Çin için
büyüme tahminlerinin yüzde 7 dolayına düşürüldüğü görülüyor. Bir süre dünya
ortalaması yukarılara taşıyan Çin’in yüzde 10’lara ulaşan büyüme oranını
sürdüremeyeceği tahmin ediliyor.
Tablo, enflasyonun gelişmiş
ülkelerde bu yıl olduğu gibi gelecek yılda da sorun olmayacağını ortaya
koyuyor. Aynı şeyleri Türkiye için söylemek mümkün görünmüyor.
Bütçe açığıyla ilgili
oranlar Türkiye’nin gelişmiş ülkelere göre önemli üstünlüğünün mali disiplin
konusunda olduğunu gösteriyor. Buna karşılık cari açık konusunda Türkiye, bütün
çabasına karşın henüz disipline girememiş görünüyor.
İşsizlik sorunu bütün
dünyada ciddi sorun olmaya devam ediyor. Bu tahminler tutarsa 2014 sonunda
ABD’de işsizlik oranı yüzde 7,4 olarak hedefin çok üzerinde kalmaya devam
edecek. Bu durumda da kendisine yüzde 6,5’luk bir işsizlik hedefi koymuş
bulunan Fed’in 2014 yılı sonuna kadar tahvil alımlarından tümüyle vazgeçmesi ya da faiz
artırması olası görünmüyor.
Türkiye’nin geleceği
Şimdi de Orta Vadeli
Programda yer alan tahminlerin başlıcalarını bir tabloya dökelim.
Gösterge
|
2012
|
2013
|
2014
|
2015
|
2016
|
Büyüme
|
2,2
|
3,6
|
4,0
|
5,0
|
5,0
|
GSYH (MilyarTL)
|
1.416
|
1.559
|
1.719
|
1.895
|
2.095
|
GSYH (Milyar USD)
|
786
|
823
|
867
|
928
|
996
|
Kişi Başı Gelir (USD)
|
10.497
|
10.818
|
11.277
|
11.927
|
12.670
|
TÜFE
|
6,2
|
6,8
|
5,3
|
5,0
|
5,0
|
Bütçe Dengesi / GSYH
|
-2,1
|
-1,2
|
-1,9
|
-1,6
|
-1,1
|
Cari Denge /GSYH
|
-6,1
|
-7,1
|
-6,4
|
-5,9
|
-5,5
|
İşsizlik
|
9,2
|
9,5
|
9,4
|
9,2
|
8,9
|
Ortalama USD kuru
|
1,80
|
1,89
|
1,98
|
2,04
|
2,10
|
Petrol fiyatı (Varil/USD)
|
112
|
108,8
|
103,2
|
97,6
|
93,1
|
OVP, ilk ağızda istikrarlı
bir yaklaşımı ön plana çıkarmış görünüyor. Büyüme tahminleri potansiyel
büyümenin (yüzde 5) altından başlıyor ve dönem boyunca onu geçmiyor. Programa
alınan tahminlerin istikrarı ön plana aldığı ve birbiriyle tutarlı olduğu
görülüyor. Programın tek sorunlu görünen tahmini kanımca kur tahmini. Ne var ki
bu tahmin de IMF için ABD’nin işsizlik oranıyla ilgili olarak yaptığı tahminle
tutarlı bulunuyor. İşsizlik hedefini yakalayamazsa Fed tahvil alımını
sürdürecek ve bu da bizim gibi ülkelere sermaye akımlarının devamına yol
açacak. Tutarlı ama oldukça iyimser bir tahmin gibi görünüyor.
Hedeflerde ne kadar sapma var?
Geçen yılın Ekim ayında
2013, 2014 ve 2015 yıllarını kapsayan OVP açıklanmıştı. Bu belgedeki hedeflerle
yeni OVP’deki 2013 yılı gerçekleşme tahminleriyle 2014 yılı program
tahminlerini karşılaştırırsak ilk hedeflere göre ne kadar bir sapma olduğunu da
görmüş oluruz.
Gösterge
|
2013 Eski
|
2013 Yeni
|
2014 Eski
|
2014 Yeni
|
Büyüme
|
3,1
|
3,6
|
4,3
|
4,0
|
GSYH (MilyarTL)
|
1.571
|
1.559
|
1.740
|
1.719
|
GSYH (Milyar USD)
|
858
|
823
|
919
|
867
|
Kişi Başı Gelir (USD)
|
11.318
|
10.818
|
11.982
|
11.277
|
TÜFE
|
5,3
|
6,8
|
5,0
|
5,3
|
Bütçe Dengesi / GSYH
|
-2,2
|
-1,2
|
-2,0
|
-1,9
|
Cari Denge /GSYH
|
-7,1
|
-7,1
|
-6,9
|
-6,4
|
İşsizlik
|
8,9
|
9,5
|
8,8
|
9,4
|
Ortalama USD kuru
|
1,83
|
1,89
|
1,89
|
1,98
|
Petrol fiyatı (Varil/USD)
|
110,0
|
108,8
|
110,0
|
103,2
|
Tablo bize büyüme ve cari
denge tahminlerinde önemli bir sapma olmadığını, buna karşılık enflasyon (TÜFE),
işsizlik ve USD kuru tahminlerinde önemli sayılabilecek olumsuz yönde sapma
olduğunu gösteriyor. Tablonun gösterdiği en olumlu gelişme ise bütçe açığındaki
azalma beklentisi olarak ortaya çıkıyor.
IMF ile OVP’nin karşılaştırılması
Şimdi de IMF’nin Türkiye
tahminlerini OVP tahminleriyle kıyaslayalım.
Gösterge
|
2013
|
2014
|
Büyüme
|
||
IMF
|
3,8
|
3,5
|
OVP
|
3,6
|
4,0
|
Enflasyon
|
||
IMF
|
8,0
|
6,0
|
OVP
|
6,8
|
5,3
|
Bütçe Dengesi / GSYH
|
||
IMF
|
-2,3
|
-2,3
|
OVP
|
-1,2
|
-1,9
|
Cari Denge / GSYH
|
||
IMF
|
-7,4
|
-7,2
|
OVP
|
-7,1
|
-6,4
|
İşsizlik
|
||
IMF
|
9,4
|
9,5
|
OVP
|
9,5
|
9,4
|
IMF’nin Türkiye tahminleri
ile OVP tahminleri arasında oldukça yakınlık göze çarparken en büyük farklılık
enflasyon konusunda ortaya çıkıyor. Ben bütçe dengesi konusunda OVP’deki
tahminin daha yakın bir tahmin olduğu kanısındayım. Buna karşılık IMF büyümenin
2014’de daha düşük olacağını ve cari açığın da çok az düşeceğini öngörürken OVP
büyümenin artacağını ama cari açığın düşeceğini öngörüyor. Eldeki verilere ve
önlemlere bakınca IMF’nin tahmini daha tutarlı görünüyor.
Seçim döneminde istikrar olur mu?
OVP raporuna baktığımda en
çarpıcı noktanın 2013 yılında yüzde 12,6’ya düşmüş bulunan tasarruf / GSYH
oranı olduğunu görüyorum. Yatırımların GSYH’ya oranı yüzde 19,6 olmuş. Aradaki
fark da zaten cari açık olarak karşımıza geliyor. Türkiye tasarruf sorununu
çözemiyor. Üstelik bireysel emeklilik sisteminin devreye girdiği yılda bu kadar
düşük bir oran oldukça can sıkıcı bir durumu yansıtıyor.
OVP’de öngörülen temel
öncelikler şöyle sıralanıyor:
(1)
Cari açığı
azaltmak
a.
Yurtiçi
tasarrufları artırmak
b.
Mevcut
kaynakları üretken alanlara yöneltmek
c.
Ekonominin
verimlilik düzeyini yükseltmek
(2)
Enflasyonu
düşürmek
(3)
Kamu
maliyesinde güçlü duruşu sürdürmek
(4)
Büyüme ve
istihdamı artırmak.
2013 yılı için aşağı yukarı
bu hedeflerin hepsi aynı şekilde temel öncelik konumundaydı. Bu hedeflerden
yalnızca “kamu maliyesinde güçlü duruşu sürdürmek” hedefine ulaşıldı, istihdamı
artırmak hedefinde az da olsa bir yol alınabildi. Bunun dışındaki hedeflerin
hiçbirine ulaşılamadı. Şimdi önümüzdeki üç yıl için bu hedefler yeniden ortaya
konuluyor.
Özetle söylemem gerekirse
IMF’nin 2014 yılına ilişkin beklentilerinin çok parlak olmasa da yavaş yavaş
toparlanmaya dönük beklentiler olduğunu, Türkiye’ye ilişkin beklentilerinin de
kötümser olmadığını söyleyebilirim. OVP ise istikrardan yana oldukça muhafazakar
bir yaklaşımı sergileyen gerçekçi bir program gibi görünüyor. Buna karşılık
seçim dönemlerinde kimsenin istikrarı ön planda tutmayacağını deneyimlerimiz
bize söylüyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026108 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.