Fed Kararı mı Yolsuzluk İddiaları mı Piyasayı Daha Fazla Bozdu
Fed Kararı ve Yolsuzluk İddiaları
2013 yılının sonuna doğru
ekonomide ve ekonomiyi etkileyecek çerçevede önemli iki gelişme yaşandı: (1)
Fed’in “niceliksel gevşeme” (quantitative easing ya da kısaca QE) adı altında
uyguladığı tahvil alım programı çerçevesinde her ay yaptığı 85 milyar dolarlık
tahvil alımının miktarını 10 milyar dolar azaltması. (2) Geçtiğimiz hafta
ortaya çıkan yolsuzluk iddiaları ve bu iddialarla ilgili başlatılan soruşturmalar.
16 – 20 Aralık 2013 haftasına
girerken ve haftadan çıkarken başlıca piyasa göstergeleri şu görünümdeydi.
Gösterge
|
16.12.2013 Pazartesi
sabahı
|
20.12.2013 Cuma
akşamı
|
İki Tarih Arası
Değişim (Türkiye açısından, %)
|
USD kuru (TL)
|
2,04
|
2,09
|
-2,5
|
Euro kuru (TL)
|
2,81
|
2,86
|
-1,8
|
Kur sepeti (1/2 USD + 1/2 EUR)
|
2,42
|
2,47
|
-2,1
|
USD EUR Kuru (USD)
|
1,38
|
1,36
|
1,4
|
BIST 100 Endeksi
|
74.065
|
69.573
|
-6,1
|
Gösterge Faiz (%)
|
8,92
|
9,61
|
7,7
|
CDS Primi (Baz Puan)
|
188
|
221
|
17,6
|
Bu iki olayın etkisiyle bir hafta
içinde TL USD’ye karşı yüzde 2,5, Euroya karşı yüzde 1,8 değer kaybederken
sepet kur yüzde 2,1 yükseldi. BIST 100 endeksi yüzde 6,1 değer kaybederken, gösterge
tahvilin faizi yüzde 7,7 artışla çift haneye yaklaştı. Türkiye’nin CDS primi
yüzde 17,6 ile ciddi bir artış yaşadı.
USD Euro kurunda USD lehine yüzde
1,4 oranında bir artış (ya da Euro aleyhine yüzde 1,4 oranında bir düşüş) ortaya
çıktı.
Bu veriler içinde USD EUR
kurundaki değişime baktığımızda Fed’in tahvil alımlarını azaltmasının USD’yi Euroya
(ve diğer para birimlerine) karşı güçlendirdiğini söylememiz mümkün. Bu
değişimin TL üzerinde her iki para birimine karşı değer kaybı biçiminde etkili
olduğu görülüyor.
Türkiye’de piyasaları etkileyen
ikinci olay yukarıda değindiğimiz yolsuzluk iddiaları ve bu iddialar
çerçevesinde soruşturmalar oldu. Bunların etkisini kurlar, BIST 100, faiz CDS
primi üzerinde görmek mümkün olabiliyor.
Kırılgan Beşlinin En Kırılganı Kim?
Aşağıdaki tabloda geçtiğimiz
haftaya girişte ve çıkışta kırılgan beşlinin (Brezilya, Hindistan, Endonezya,
Güney Afrika ve Türkiye) para birimlerinin USD karşısındaki değerleri yer
alıyor. Tabloya göre Geçtiğimiz haftada Hindistan Rupisi dışında kalan
paraların hepsi USD karşısında değer kaybetmiş ve en yüksek kaybı TL yaşamış.
TL’nin, diğer paralara karşı yaşadığı daha yüksek değer kaybının ardında
yolsuzluk iddia ve soruşturmalarının olduğunu görmek mümkün.
Para Birimleri vs USD
|
16.12.2013 Pazartesi
sabahı
|
20.12.2013 Cuma
akşamı
|
İki Tarih Arası
Değişim (%)
|
Türk Lirası
|
2,04
|
2,09
|
-2,5
|
Brezilya Reali
|
2,33
|
2,38
|
-2,1
|
Hindistan Rupisi
|
62,1
|
61,9
|
0,3
|
Endonezya Rupiahı
|
11980
|
12112
|
-1,1
|
Güney Afrika Randı
|
10,3
|
10,4
|
-1,0
|
Aşağıdaki tablo hafta başı ve
sonu itibariyle Hindistan dışındaki kırılgan beşlinin CDS primlerini sergiliyor
(Hindistan verileri düzenli olmadığı için buraya alınamadı.) Tabloya göre
geçtiğimiz hafta içinde Türkiye’nin CDS primi yüzde 17,6 oranında artarken
diğer ekonomilerin CDS primlerinde düşüş ortaya çıkmış. Yani öteki ekonomiler
haftayı risklerini azaltarak geçirirken Türkiye’nin risklerinde ciddi artış
algılanmış. Bu bize yolsuzluk iddia ve soruşturmalarının yarattığı etkiyi
gösteriyor.
CDS Primleri (Baz Puan)
|
16.12.2013 Pazartesi
sabahı
|
20.12.2013 Cuma
akşamı
|
İki Tarih Arası
Değişim (%)
|
Türkiye
|
188
|
221
|
17,6
|
Brezilya
|
182
|
179
|
-1,6
|
Endonezya
|
216
|
212
|
-1,9
|
Güney Afrika
|
194
|
193
|
-0,5
|
Aşağıdaki tablo bu beş ülkede borsa
endekslerinde geçtiğimiz hafta yaşanan değişimi gösteriyor. Türkiye borsası
dışındaki ülkelerin borsalarında artış söz konusu olmuş. Buna karşılık Türkiye
Borsası (BIST 100) hafta başından hafta sonuna yüzde 6,1 oranında düşüş
sergilemiş.
Borsa Endeksleri
|
16.12.2013 Pazartesi
sabahı
|
20.12.2013 Cuma
akşamı
|
İki Tarih Arası
Değişim (%)
|
Türkiye
|
74.065
|
69.573
|
-6,1
|
Brezilya
|
50.200
|
51.186
|
2,0
|
Hindistan
|
6.207
|
6.274
|
1,1
|
Endonezya
|
4.126
|
4.196
|
1,7
|
Güney Afrika
|
43.800
|
44.574
|
1,8
|
Özet ve Sonuç
Anlattıklarımızın özeti şudur: Fed’in
tahvil alımlarında azaltmaya gitmesi Hindistan dışında kırılgan beşlinin para
birimlerini değer kaybı biçiminde etkilemiş, buna karşılık Türkiye dışındakilerin
CDS primleri düşerken borsa endeksleri yükselmiş, Türkiye’nin ise parası değer
kaybederken CDS primi yükselmiş, borsası da düşmüş bulunuyor.
Anlattıklarımızın ulaştığı sonuç
da şudur: Türkiye piyasaları Fed’in tahvil alımını azaltma kararından çok,
hafta içinde başlayan yolsuzluk iddiaları ve soruşturmaların etkisiyle bozulmuş
görünüyor.
Not: Yazıda geçen Fed, niceliksel gevşeme (QE), BIST 100 endeksi, CDS primi, kırılgan beşli gibi kavramların anlamları için blogdaki Ekonomi Sözlüğüne bakınız.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202643 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.