Brüt Dış Borç Stoku ve Dış Borç Garantilerinin Son Durumu
2013 yılsonu brüt dış borç stoku Hazine tarafından
açıklandı. Şimdi bunun yıllar itibariyle karşılaştırmalı bir dökümünü verelim
(milyar USD.)
Yıllar
|
Kamu
Kesimi
|
TCMB
|
Özel Kesim
|
Toplam Dış
Borç
|
2002
|
64,5
|
22,0
|
43,1
|
129,6
|
2005
|
70,4
|
16,4
|
85,0
|
170,8
|
2010
|
89,1
|
11,6
|
191,2
|
291,8
|
2011
|
94,3
|
9,3
|
200,3
|
303,9
|
2012
|
104,0
|
7,1
|
227,2
|
338,3
|
2013
|
116,0
|
5,2
|
267,0
|
388,2
|
Tablo bize TCMB dışında kalan birimlerin brüt dış borç
stoklarında sürekli artışlar olduğunu, artışın özel kesim kuruluşlarında çok
daha hızlı olduğunu gösteriyor. TCMB’nin brüt dış borç stokunun azalmasındaki
en önemli etkenlerden birisi yurtdışındaki işçilerin mevduatına TCMB tarafından
eskisi gibi yüksek faiz verilmemesi nedeniyle bu paraların bankalara
kaydırılmasından kaynaklanıyor.
Şimdi bu tabloyu kamu kesimi, TCMB ve özel kesim açısından brüt
dış borç stoklarının toplam dış borç stokundaki paylarına göre yeniden yazalım
(%)
Yıllar
|
Kamu
Kesimi
|
TCMB
|
Özel Kesim
|
2002
|
49,8
|
17,0
|
33,3
|
2005
|
41,2
|
9,6
|
49,8
|
2010
|
30,5
|
4,0
|
65,5
|
2011
|
31,0
|
3,1
|
65,9
|
2012
|
30,7
|
2,1
|
67,2
|
2013
|
29,9
|
1,3
|
68,8
|
Toplam brüt dış borç stoku içinde kamu kesimi ve TCMB’nin
payları hızla azalırken, özel kesimin payı hızla artmış görünüyor. Bunu aşağıda
bir grafik yardımıyla gösterelim.
Grafik bize kamu kesimi ve TCMB’den boşalan dış borçlanma
alanının özel kesimce doldurulduğunu gösteriyor.
Brüt dış borç stokunun son 4 yılda alacaklıları açısından
görünümü de şöyle (milyar USD.)
Yıllar
|
Özel
Alacaklılar
|
Resmi
Alacaklılar
|
Tahvil
Alacaklılar
|
Toplam Dış
Borç
|
2010
|
204,0
|
42,4
|
45,4
|
291,8
|
2011
|
209,6
|
43,8
|
50,5
|
303,9
|
2012
|
228,7
|
44,6
|
65,0
|
338,3
|
2013
|
262,7
|
46,2
|
79,3
|
388,2
|
Tabloya dikkat edilirse resmi alacaklıların (yabancı
devletler, uluslararası finansman kuruluşları, yatırım ve kalkınma bankaları
vb) alacaklarında fazla bir değişme olmadığı buna karşılık özel alacaklıların
(parasal kuruluşlar ve parasal olmayan kuruluşlar) alacaklarında sürekli artış
olduğu ayrıca tahvil ihraçlarından kaynaklanan borçlarda artışlar olduğu
görülüyor. Dış borçlar arasında yer alan tahvil borçları 2010 yılına gelene
kadar yalnızca kamu kesimine aitken bu yıldan başlayarak özel kesim de tahvil
ihracına girmiş ve dışarıya tahvil borcu yapmaya başlamıştır. 2013 yılsonundaki
79,3 milyar dolarlık dış tahvil borcunun 20,9 milyar doları özel kesime aittir.
Görüleceği üzere özel kesim dış borçlanmadaki bu yeni alanı hızla
değerlendirmiş ve borçlanmasını 4 yılda 20 milyar dolar düzeyine çıkarmıştır.
2013 sonu itibariyle brüt dış borç stokunun kısa ve uzun
vade bakımından dağılımını da aşağıdaki tabloda gösteriyorum (milyar USD.)
Kesimler
|
Kısa Vade
|
Uzun Vade
|
Toplam
|
Kamu
Kesimi
|
17,6
|
98,4
|
116,0
|
TCMB
|
0,8
|
4,4
|
5,2
|
Özel
Kesim
|
110,6
|
156,4
|
267,0
|
Toplam
|
129
|
259,2
|
388,2
|
Bu aşamada Türkiye’nin brüt dış borç stokunu ortaya koymayı
amaçlayan bu yazıya bugün itibariyle mevcut Hazine garantilerini de eklersek
ileride yeni Yap – İşlet – Devret düzenlemesiyle ortaya çıkacak garantileri ve
garantilerden üstlenimleri de ele alıp karşılaştırma yapmak imkanı doğar.
Aşağıda 2002 2013 yılları arasında verilmiş Hazine dış borç garantilerinin
dökümü yer alıyor (milyar USD.)
Yıllar
|
Kamu
Kesimi
|
Özel Kesim
|
Toplam Dış
Borç Garantisi
|
2002
|
6,1
|
0,2
|
6,3
|
2005
|
3,3
|
1,1
|
4,4
|
2010
|
4,0
|
3,5
|
7,5
|
2011
|
4,4
|
3,9
|
8,3
|
2012
|
5,5
|
4,2
|
9,7
|
2013
|
5,8
|
4,7
|
10,5
|
(Not: Bu tabloda yer alan özel kesim kuruluşları Vakıfbank,
TSKB, Ereğli Demir Çelik, Türk Telekom, THY, TÜPRAŞ gibi kamu payı olan veya
geçmişte kamu payı taşıyan kuruluşlardır.)
Tabloya göre Hazine’nin verdiği dış borç garantilerinin
toplamı 2013 sonu itibariyle 10,5 milyar dolardır. Türkiye’nin gündeminde yer
alan büyük yatırım projelerine bakınca özel kesim dış borçlarının gelecek
yıllarda oldukça artacağını, buna karşılık kamu kesiminin dış borçlarından
ziyade dış borç garantilerinin yükseleceğini tahmin etmek zor olmasa
gerek.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202654 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.