Korikorodan
Çocukken babam bir dizine beni,
öbür dizine kardeşimi oturtur masallar anlatırdı. Çoğu kendi uydurduğu
masallardı. En sevdiğimiz masal korikorodan masalıydı. Ayrıntısını
hatırlamıyorum şimdi ama bir yerinde şöyle bir şeyler geçiyordu “…ormanda
yürürlerken ağaçların arasından birden bire koskoca bir korikorodan çıkmış.”
İkimiz birden hemen sorardık “korikorodan nedir?” Babamın anlattıklarından hayalimizde
canlandırdığımız kadarıyla, korikorodan, ejderhayla dinozor arası, ağzından
burnundan ateşler çıkaran apartman boyunda bir yaratıktı. Tam bir masal
canavarı. Bize sevimli bir canavarmış gibi gelirdi. Sonra Herkül gibi biri
gelip korikorodanı öldürür, kardeşim de ben de Herkül benzeri adamın başarısına
sevineceğimize korikorodana acırdık.
Ne zaman enflasyon canavarı deseler gözümün önünde korikorodan canlanıyor. Kim bu canavarı öldüreceğim dese başlıyorum canavara acımaya.
Korikorodan masalından sıyrılarak
düşünebilirsek ekonomik sorunların ancak ve ancak ekonomik yaklaşımlarla
çözülebileceğini anlarız. Enflasyonu düşürmenin yolu, bu konuda üretilmiş
ekonomik teorileri gözden geçirmek ve dünya uygulamalarından çıkan pratik
sonuçları teoriler çerçevesinde formüle ederek ilgili ülkeye uyarlamaktan
ibarettir. Önce parasal önlemlerin alınması hemen ardından mali politika
önlemlerinin yaşama geçirilmesi ve eğer ihtiyaç varsa yapısal değişikliklerin
hızla tamamlanması zorunludur. Herşeyden önce bunları sapmalara meydan vermeden
yaşama geçirecek bir siyasal irade gereklidir. Siyasal irade eksikliği söz
konusuysa o zaman korikorodan masalları devreye girer.
Milton Friedman “enflasyon her
zaman ve her yerde parasal bir olgudur” diyor. Genel olarak doğru bir tanılama.
Bir ülkede mal az, para çoksa enflasyon olur. Enflasyonu düşürmek için ya malı
çoğaltmak veya parayı azaltmak ya da ikisini birden yapmak gerekir. Kısa
dönemde malı çoğaltmak pek kolay değildir. O zaman kısa dönemde öncelikle parayı
azaltmaktan başka çare yoktur. Tersine mal azken parayı da çoğaltıyorsanız o
zaman korikorodan öyküleri anlatmaya başlayacaksınız ve korikorodanı öldürecek
bir Herkül’e ihtiyaç duyacaksınız demektir. Eğer enflasyonu bilimsel olarak
çözmeye niyetliyseniz, o zaman Merkez Bankası’nın zaman zaman artırmak zorunda
kaldığı faizi anlayışla karşılayacaksınız.
Eğer, insanların kafasında faiz
lobisi paranoyalarına dayalı korikorodanlar yaratmaya başlarsanız bilimsel
olmayan yollara sapıyorsunuz demektir. Bilim dışı düşünmeye itilmek Türk
toplumunun giderek kaderi haline geliyor. Analitik düşünmeyi çocuklarına
öğretemeyen, onların soru sormasını hoş karşılamayan bir toplumun enflasyonu
bilimsel yöntemlerle düşürmeye çalışması da faiz yükseldiğinde kimin zarar edip
kimin kâr edeceğini anlaması da kolay değildir.
21’nci yüzyıla enflasyonda dünya birincisi olarak giren Türkiye’nin aradan geçen 14 yılda hala aynı yerlerde olması, sorunu korikorodan öyküsü olmaktan çıkarıp bilimsel yaklaşımlarla çözmeye yanaşmamasından kaynaklanıyor. Sartre’ın ünlü “Düşünce özgürlüğünün olmaması özgürlük eksikliğinden değil düşünememekten kaynaklanır” sözünü şöyle değiştirebiliriz sanıyorum: “Bilimsel düşünme eksikliği, düşünme eksikliğinden değil, bilim dışı düşünmekten kaynaklanır.”
21’nci yüzyıla enflasyonda dünya birincisi olarak giren Türkiye’nin aradan geçen 14 yılda hala aynı yerlerde olması, sorunu korikorodan öyküsü olmaktan çıkarıp bilimsel yaklaşımlarla çözmeye yanaşmamasından kaynaklanıyor. Sartre’ın ünlü “Düşünce özgürlüğünün olmaması özgürlük eksikliğinden değil düşünememekten kaynaklanır” sözünü şöyle değiştirebiliriz sanıyorum: “Bilimsel düşünme eksikliği, düşünme eksikliğinden değil, bilim dışı düşünmekten kaynaklanır.”
Not: Bu yazı benim ilk gazete yazımın (aynı adla 20 Ocak 1998 günlü
Yeni Yüzyıl Gazetesi’nde yayınlanmıştır) yenilenmiş halidir.
Deneme konusunda
Geçen Yüzyılın İnsanları10 Haziran 2026Eleştiri Korkusu8 Haziran 2026Kötünün Yükselişi5 Haziran 2026Cesur Yeni Dünya30 Mayıs 202646 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.