Merkez Bankası'nın Reaksiyon Zamanlaması
Merkez Bankası, gecelik borç verme faizini, haftalık repo
faizine (politika faizi) göre daha etkin bir politika aracı olarak kullanıyor.
O nedenle bana göre gerçek politika faizi gecelik borç verme faizidir.
Aşağıdaki karışık grafik 2013 Ocak ayından bu yana enflasyon
ya da TÜFE (mavi çizgi), USD kuru (yeşil çizgi), CDS primleri (gri çizgi) ve
Merkez Bankası gecelik borç verme faizinin (kırmızı çizgi) gelişimini
gösteriyor. Grafiğin sağındaki kesikli siyah çizgi ise Merkez Bankası’nın
gecelik borç verme faizi oranını yüzde 7,75’den yüzde 12’ye çıkardığı 27 Ocak
tarihini işaretliyor.
Bu karmakarışık grafiğin ayrıntılarını net biçimde
görebilmek için üç ayrı grafik sunacağım. Bu grafiklerde Merkez Bankası’nın
gecelik borçlanma faizini muhafaza ederken her birinde bir göstergeye yer
vereceğim. Böylece Merkez bankası gecelik borçlanma faizinin bu göstergeler
üzerindeki etkisini de tek tek göstermiş olacağım. Merkez bankası gecelik
borçlanma faizinin yanı sıra ilk grafikte USD kuru, ikinci grafikte CDS primleri ve üçüncü
grafikte TÜFE yer alıyor. Kırıklı çizgi yine her bir grafikte Merkez
Bankası’nın gecelik borç verme faizini yüzde 7,75’den yüzde 12’ye çıkardığı 27
Ocak 2014 tarihindeki PPK toplantısı kararının gününü gösteriyor.
Grafiklere bakıldığında 2013 yılının enflasyonun düştüğü,
risk priminin (CDS) ona uyum sağladığını, kurun hafifçe yukarı gittiğini ve
Merkez Bankası faizinin de hızlıca düştüğünü görüyoruz. Nisan 2013’de hem
enflasyonda hem de risk priminde hızlı bir artış trendi başlıyor. Kurlar henüz
sakin görünüyor. Merkez Bankası’nın faiz tepkisi henüz ortada yok. Merkez
Bankası enflasyon ve risk artışına Haziran ayında tepki vermeye başlıyor ve
gecelik borç verme faizini artırıyor. Yaz aylarında enflasyonda düşüş başlıyor,
riskler artmaya devam ediyor ve kurlar sakinliğini koruyor. Merkez Bankası bu
duruma hiçbir tepki vermiyor, faizi sabit tutuyor. Sonbahar’da bu kez kurlar ve
riskler artmaya başlıyor, enflasyonda fazlaca bir kıpırdanma olmuyor. Merkez
Bankası faiz duruşunu korumaya devam ediyor. 2014 yılının Ocak ayında kurlar ve
riskler zirve yapıyor. Enflasyon ötekiler gibi olmasa da yükselmeye başlıyor.
Merkez Bankası 27 Ocak 2014’de gecelik borç verme faiz oranını yüzde 7,75’den
yüzde 12 gibi çok yüksek bir düzeye çıkarıyor. Bu hamlenin etkisiyle kurlar ve
riskler düşmeye başlıyor ama enflasyon yükselmeye devam ediyor.
Bugün içinde bulunduğumuz durum siyah kırıklı çizginin sağ
tarafındaki durumdur. Kurlar ve riskler düşmeye devam etmekte, enflasyon ise
artış eğilimini sürdürmektedir.
Bu aşamada Merkez Bankası’nın uygulayacağı politika
konusunda üç farklı beklenti var: (1) Kurlar ve riskler aşağıya döndüğü ve
enflasyonda düşüş gerçekleşmediği için faiz artışının işlevi kalmadığını ve o
nedenle derhal faiz indirimine gitmesi gerektiğini savunanlar. (2) Faiz
indiriminin enflasyonu etkilemesinin ötekilerden daha fazla zaman alıcı
olacağını o nedenle faiz indirimi konusunda bu etkiyi görünceye kadar daha
beklenmesi gerektiğini söyleyenler. (3) Yüksek finansman gereksinimi olduğu
için döviz girişinin kritik öneme sahip olduğunu ve faiz indiriminin uzunca bir
süre gündeme alınmaması gerektiğini öne sürenler.
Bunlara belki bir dördüncü grup daha ekleyebiliriz: (4)
Faizin hiçbir zaman artırılmamsı gerektiğini o nedenle de hemen indirilmesi
gerektiğini öne sürenler. Ben ikinci grupta yer alıyorum. Kanımca enflasyon
çizgisi de aşağıya büküldüğü dönemde Merkez Bankası faiz indirimini gündeme
almalıdır. Ondan önce atılacak adımlar yeniden kurları ve riskleri artırıcı
etki yaratırsa bu kez daha da yüksek faiz artışı yapmak gerekebilir. Tahminim
faiz indiriminin Haziran ayında olabileceği yönündedir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202654 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.