Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Merkez Bankası'nın Reaksiyon Zamanlaması

Merkez Bankası, gecelik borç verme faizini, haftalık repo faizine (politika faizi) göre daha etkin bir politika aracı olarak kullanıyor. O nedenle bana göre gerçek politika faizi gecelik borç verme faizidir.

Aşağıdaki karışık grafik 2013 Ocak ayından bu yana enflasyon ya da TÜFE (mavi çizgi), USD kuru (yeşil çizgi), CDS primleri (gri çizgi) ve Merkez Bankası gecelik borç verme faizinin (kırmızı çizgi) gelişimini gösteriyor. Grafiğin sağındaki kesikli siyah çizgi ise Merkez Bankası’nın gecelik borç verme faizi oranını yüzde 7,75’den yüzde 12’ye çıkardığı 27 Ocak tarihini işaretliyor.


Bu karmakarışık grafiğin ayrıntılarını net biçimde görebilmek için üç ayrı grafik sunacağım. Bu grafiklerde Merkez Bankası’nın gecelik borçlanma faizini muhafaza ederken her birinde bir göstergeye yer vereceğim. Böylece Merkez bankası gecelik borçlanma faizinin bu göstergeler üzerindeki etkisini de tek tek göstermiş olacağım. Merkez bankası gecelik borçlanma faizinin yanı sıra ilk grafikte USD kuru, ikinci grafikte CDS primleri ve üçüncü grafikte TÜFE yer alıyor. Kırıklı çizgi yine her bir grafikte Merkez Bankası’nın gecelik borç verme faizini yüzde 7,75’den yüzde 12’ye çıkardığı 27 Ocak 2014 tarihindeki PPK toplantısı kararının gününü gösteriyor. 


Grafiklere bakıldığında 2013 yılının enflasyonun düştüğü, risk priminin (CDS) ona uyum sağladığını, kurun hafifçe yukarı gittiğini ve Merkez Bankası faizinin de hızlıca düştüğünü görüyoruz. Nisan 2013’de hem enflasyonda hem de risk priminde hızlı bir artış trendi başlıyor. Kurlar henüz sakin görünüyor. Merkez Bankası’nın faiz tepkisi henüz ortada yok. Merkez Bankası enflasyon ve risk artışına Haziran ayında tepki vermeye başlıyor ve gecelik borç verme faizini artırıyor. Yaz aylarında enflasyonda düşüş başlıyor, riskler artmaya devam ediyor ve kurlar sakinliğini koruyor. Merkez Bankası bu duruma hiçbir tepki vermiyor, faizi sabit tutuyor. Sonbahar’da bu kez kurlar ve riskler artmaya başlıyor, enflasyonda fazlaca bir kıpırdanma olmuyor. Merkez Bankası faiz duruşunu korumaya devam ediyor. 2014 yılının Ocak ayında kurlar ve riskler zirve yapıyor. Enflasyon ötekiler gibi olmasa da yükselmeye başlıyor. Merkez Bankası 27 Ocak 2014’de gecelik borç verme faiz oranını yüzde 7,75’den yüzde 12 gibi çok yüksek bir düzeye çıkarıyor. Bu hamlenin etkisiyle kurlar ve riskler düşmeye başlıyor ama enflasyon yükselmeye devam ediyor.    

Bugün içinde bulunduğumuz durum siyah kırıklı çizginin sağ tarafındaki durumdur. Kurlar ve riskler düşmeye devam etmekte, enflasyon ise artış eğilimini sürdürmektedir.  

Bu aşamada Merkez Bankası’nın uygulayacağı politika konusunda üç farklı beklenti var: (1) Kurlar ve riskler aşağıya döndüğü ve enflasyonda düşüş gerçekleşmediği için faiz artışının işlevi kalmadığını ve o nedenle derhal faiz indirimine gitmesi gerektiğini savunanlar. (2) Faiz indiriminin enflasyonu etkilemesinin ötekilerden daha fazla zaman alıcı olacağını o nedenle faiz indirimi konusunda bu etkiyi görünceye kadar daha beklenmesi gerektiğini söyleyenler. (3) Yüksek finansman gereksinimi olduğu için döviz girişinin kritik öneme sahip olduğunu ve faiz indiriminin uzunca bir süre gündeme alınmaması gerektiğini öne sürenler.

Bunlara belki bir dördüncü grup daha ekleyebiliriz: (4) Faizin hiçbir zaman artırılmamsı gerektiğini o nedenle de hemen indirilmesi gerektiğini öne sürenler. Ben ikinci grupta yer alıyorum. Kanımca enflasyon çizgisi de aşağıya büküldüğü dönemde Merkez Bankası faiz indirimini gündeme almalıdır. Ondan önce atılacak adımlar yeniden kurları ve riskleri artırıcı etki yaratırsa bu kez daha da yüksek faiz artışı yapmak gerekebilir. Tahminim faiz indiriminin Haziran ayında olabileceği yönündedir.  
EtiketlerEkonomiPara
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

54 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.