Büyüme ve Tahmin Revizyonu
İlk çeyrek büyümesi yüzde 4,3 olarak açıklandı. Piyasa
tahmin ortalaması yüzde 4 idi. Benim cnbce de Son Baskı programında geçen hafta
açıkladığım tahminim yüzde 4,3 idi. Bu tahmini yaparken yüzde 5,3’lük ilk
çeyrek sanayi büyümesini, tarımsal üretimle, hayvansal üretimle yine inşaat ve
ticaret kesimiyle ilgili TÜİK’in yayınladığı çeşitli verileri ele alarak
hesaplama yapmıştım.
Nominal GSYH büyümesi yüzde 14,8, reel büyüme yüzde 4,3
olduğuna göre enflasyon etkisi ilk çeyrekte oldukça yüksek boyutta
gerçekleşmiş. Enflasyon bu kadar yüksek gerçekleştiğine göre talep hiç de
sanıldığı kadar düşük değil demektir. Hanehalklarının tüketim harcamalarına
baktığımızda yüzde 2,9 oranında reel artış görüyoruz. Devletin nihai tüketim
harcamalarındaki reel artış da yüzde 8,6 gibi yüksek bir oranda gerçekleşmiş.
Demek ki iç talep bu tüketim artışlarından yansıdığı kadarıyla çok da düşük
kalmamış. Büyümeyi etkileyen önemli bir kalem de ihracat. Mal ve hizmet
ihracatımız ilk çeyrekte reel olarak yüzde 11,4 oranında artış göstermiş. Demek
ki dış talepte de ciddi bir artış var. İhracatımızın yarısına yakın kısmının
yöneldiği Euro bölgesinin toparlanmaya başlamasının etkisini burada
görebiliyoruz.
Özetle söyleyebiliriz ki büyüme iç ve dış talep ağırlıklı
olarak gerçekleşmiş bulunuyor.
Önümüzdeki dönemler için bu ilk çeyrekten bir sonuç
çıkarabilir miyiz? Siyasal kadrolar ve bazı yorumcular şimdiden bu sonuçları
çıkarmaya başladılar. Ben henüz sonuç çıkarmak için erken olduğunu düşünüyorum.
İkinci çeyreğe ilişkin elimizdeki tek somut veri sanayi üretimine ilişkin Nisan
ayı verisi (yüzde 4,6’lık artışı gösteriyor) ve Nisan ve Mayıs aylarına ilişkin
imalat sanayi kapasite kullanım oranları (her iki ayda da yüzde 74,4.) Bu
veriler ikinci çeyrek büyümesinin ilk çeyrek kadar parlak olmayabileceğini
gösteriyor. Nisan ayı sanayi üretimi, ilk çeyrek ortalamasının altında, imalat
sanayi kapasite kulanım oranları ise iki aydır değişmiyor. Yine de önümüzdeki
dönemler için bu ilk verilere bakarak tahmin yapmanın erken olacağını
düşünüyorum. Çünkü bu yıl, önceki yıllara göre çok daha inişli çıkışlı bir
görünüm içinde bulunuyoruz.
Büyümeyi olumlu ve olumsuz etkileyebilecek noktalara dikkat
çekmek belki daha anlamlı olacak.
Büyümeyi olumlu etkileyecek faktörler: (1) Enflasyonun ve
faizlerin düşmesi, (2) Türkiye’ye gelecek yabancı fonların artması, (3) İhracatın
bu tempoyla devam etmesi, (4) Konut sektörünün yeniden canlanması ve sanayi
üretimini daha da arttırması, (5) Siyasal ve sosyal ortamın yumuşaması ve
yatırım ortamının iyileşmesi, (6) Dış dünyada lehimize birtakım gelişmeler
olması.
Büyümeyi olumsuz etkileyecek faktörler: (1) Enflasyonun
düşmemesi, faizlerin yükselmesi, (2) Dış finansman girişinde sıkıntı olması,
(3) İhracatın hız kesmesi, (4) Konut sektöründe sıkıntıların artması, (5)
Siyasal ve sosyal gerginliklerin devam etmesi ve yatırımların ertelenmesine yol
açması, (6) Dış dünyada aleyhimize birtakım gelişmeler olması.
Önümüzdeki dönem bu olumlu ve olumsuz gelişmelerin bir
kokteylini göreceğiz sanırım. Yani her iki gruptan oluşan bir karmayla
yaşayacağız.
Tahminlerimi üçüncü kez revize ediyorum (OVP hükümetin
tahmini, IMF, Uluslararası Para Fonu’nun tahmini, ME benim tahminim.)
Gösterge
|
OVP
|
IMF
|
ME
|
Büyüme (%)
|
4,0
|
2,3
|
3,5
|
TÜFE (Yılsonu, %)
|
5,3
|
8,0
|
8,0
|
İşsizlik (%)
|
9,4
|
10,2
|
10,2
|
Bütçe Açığı / GSYH (%)
|
1,9
|
2,4
|
2,2
|
Cari Açık / GSYH (%)
|
6,4
|
6,3
|
5,7
|
USD Kuru
|
1,98
|
2,26
|
2,20
|
Ek: Bu yazıyı
yayınladıktan sonra iki yeni gelişme oldu: (1) Güney Kore ve Tayvan’ın MSCI (Morgan
Stanley Capital International) endeksinde gelişmiş ülke statüsüne yükseltilmesi
bekleniyordu. Eğer bu gerçekleşseydi yatırım fonları gelişme yolundaki ülkelere
ayırdıkları fonlardan Türkiye’ye düşecek pay da artacak yani Türkiye’ye daha
fazla yabancı kaynak girişi olacaktı. Eğer bu değişiklik olsaydı Türkiye’nin bu
endekste halen yüzde 1,68 olan payı yüzde 2,3 dolayına yükselecekti. Güney Kore
ve Tayvan’ın gelişmiş ülke statüsüne yükseltilmesi gerçekleşmeyince Türkiye’nin
payı da eski düzeyinde kaldı. Böylece artması gereken fon girişleri için en
azından bu endeksteki değişiklikten kaynaklanacak olumlu bir gelişme için umut
kalmadı. (2) Dünya Bankası Global Economic Prospects raporunu yayınladı. Dünya Bankası'nın Türkiye için 2014 büyüme tahmini yüzde 2,4, cari açık tahmini yüzde 6.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202640 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.