Merkez Bankası Ne Anlatmaya Çalışıyor?
Merkez Bankası, ekonomide Ocak ayında yaşanan risk ve kur
artışlarının enflasyonu tetikleyeceği düşüncesinden hareketle şok bir faiz
artırımına gitti. Bu adım, bir yandan destek bulurken bir yandan da çok
eleştirildi. Merkez Bankası’nın bu kadar yüksek faiz artışına gitmesini
eleştirenler şimdilerde aynı oranda indirime gitmemesini eleştiriyorlar. Merkez
Bankası da bu eleştirilere karşı ne yaptığını anlatmaya çabalıyor. Bu çaba
sırasında Fisher eğrisini kullanıyor.
Merkez Bankası’nın bu ilişkiyi anlatmakta kullandığı şekli
biraz değiştirerek durumu anlatmaya çalışayım.
Dikey eksende faiz oranları, yatay eksende enflasyon oranı
yer alıyor. 2014 Ocak ayında enflasyon oranı yüzde 7,4 ve gösterge tahvil faiz
oranı yüzde 7,5 iken ekonominin B noktasında bulunduğunu düşünelim. A noktası
ise Merkez Bankası’nın enflasyon hedeflemesi uygulamasında hedef aldığı yüzde 5
oranını gösteriyor. Yani Merkez Bankası orta – uzun dönemde enflasyon oranını yüzde
5’lik A noktasına çekmeyi amaçlıyor. Enflasyon o noktaya indiğinde faiz oranı
da onunla uyumlu gerilemiş olacak.
Ocak ayında ekonomi B noktasında iken birdenbire artan
riskler ve kurlarda başlayan yükselişin etkisiyle enflasyonda artış eğilimlerinin
ortaya çıktığını ve Merkez Bankası’nın enflasyonun C noktasına doğru
ilerlediğini tahmin ettiğini varsayalım. Bu durumda Merkez Bankası’nın önünde
iki seçenek vardır: (1) Faizleri arttırmayacak ve gidişata karışmayacak ya da
zorunlu karşılık artışları gibi zaman alıcı ve daha zayıf araçlarla müdahale
edecektir. (2) Şok bir faiz artışı yapacak ve enflasyondaki gidişe set
çekecektir.
Merkez Bankası’nın ilk seçeneğe göre davrandığını ve
faizleri artırmadığını düşünelim. Bu durumda ekonomi, şekilde faizin arttırılmaması
hali olarak gösterilen patikada ilerleyecek, kısa vadeli faizler düşük kalacak
ama enflasyon artmaya devam edecektir. Bu durum devam ederse ekonominin
geleceği nokta D noktasıdır. Çünkü enflasyonun altındaki faizler, bankalardan
tasarruf çekilişine ya da TL’den dövize geçişlere yol açacak bu da bankaların
bu gidişi durdurmak için faizleri artırmasına yol açacaktır. D noktasında hem
enflasyon ciddi biçimde artmış ve enflasyon hedefi elden kaçırılmış hem de bu
yükü taşıyamayan sistem ister istemez uzun vadeli faizleri ciddi biçimde
arttırmak zorunda kalmış olacaktır.
Merkez Bankası’nın ikinci seçeneği seçtiğini ve şok bir faiz
artışı yaparak enflasyondaki gidişe set çektiğini düşünelim. Bu durumda uzun
vadeli faiz – enflasyon dengesi E noktasına çıkmış olacaktır. Bu artış talep
üzerinde baskı yaratacak tasarrufları özendirecek ve enflasyonu frenleyecektir.
Ekonomi, bu noktadan geri dönecek, enflasyondaki artış, düşüşe dönmeye
başlayacaktır. Bu aşama enflasyondaki düşüşe paralel olarak faizler yavaş yavaş
indirilerek yeniden eski düzeye doğru gelinecektir. Enflasyondaki inişe paralel
olarak faizlerde yavaş indirime devam ederek enflasyon hedefi olan yüzde 5’lik
orana dönüşü sağlayan patikaya yeniden girilmiş olacaktır.
Bu ikinci seçeneğin tercih edilmesinde dikkat edilmesi
gereken nokta faizlerin eski düzeyine inmesini sağlamak konusunda acele
etmemektir. Eğer şok faiz artışıyla amaca ulaşıldığı düşünülüp kısa bir süre
sonra sert bir faiz indirimi yapılırsa bu kez şekilde görüldüğü gibi yeniden B
– C patikasına geri dönülerek aynı kısır döngüye girilmesi olasılığı çok
yüksektir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202638 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.