Perşembe, 19 Kasım 2026

Mahfi Eğilmez · Ekonomi ve düşünce günlüğü

Türkiye Ekonomisinin 22 Yükselen Piyasa Ekonomisiyle Dönemsel Performans Karşılaştırması


BRICS ekonomileriyle Türkiye ekonomisinin 2003 – 2013 ve 1992 2002 yılları arasında karşılaştırdığımda Türkiye’nin bu ekonomilerin gerisinde kaldığını görmüştük. BRICS ekonomileri içinde Rusya, Brezilya, Güney Afrika doğal kaynaklar açısından zengin, Çin ve Hindistan da uzun süredir batının yatırım üssü haline geldikleri için bu karşılaştırmada Türkiye’nin geride kalması pek de şaşırtıcı olmadı. Bu kez dünyanın her tarafından yükselen piyasa ekonomilerinin (emerging markets) önde gelenlerini ele alarak Türkiye’yi belli başlı 22 rakibiyle karşılaştırıyorum.   
Bu 23 ülkeyi 5 önemli makroekonomik göstergeyi (büyüme, enflasyon, işsizlik, bütçe dengesi ve cari denge) ele alarak karşılaştırıp ilgili kategoride en iyi durumdaki ülkeye 23 puan en kötü durumdaki ülkeye ise 1 puan vererek sıralamayı buna göre oluşturuyorum. Önce 1992 – 2002 döneminin 11 yıllık ortalamalarını, sonra da 2003 – 2013 döneminin 11 yıllık ortalamalarını ele alıyorum. Aşağıdaki tablo her bir kategoride elde edilen sıralama puanlarının toplamına göre yeniden yapılan sıralamayı gösteriyor. Buna göre ülke adlarının sağındaki ilk sütunda alınan puanların toplamı, sıra başlıklı ikinci sütunda ise bu puanlara göre en iyiden en kötüye doğru sıralama yer alıyor (bu hesaplamaların dayanağı olan veriler yazıya ekli tablolarda gösterilmiş bulunuyor.)

1992 - 2002
Sıra
2003 - 2013
Sıra
Malezya
106
1
Çin
99
1
Çin
97
2
Malezya
89
2
Tayland
90
3
Tayland
87
3
Şili
81
4
Kazakistan
81
4
Endonezya
80
5
Şili
79
5
Vietnam
76
6
Peru
79
6
Hindistan
73
7
Endonezya
71
7
Mısır
68
8
Rusya
71
8
Pakistan
64
9
Meksika
66
9
İran
63
10
Arjantin
63
10
Meksika
59
11
Hindistan
61
11
Güney Afrika
57
12
Vietnam
59
12
Peru
56
13
Uruguay
56
13
Rusya
55
14
Brezilya
53
14
Polonya
48
15
İran
50
15
Türkiye
45
16
Pakistan
47
16
Uruguay
41
17
Bulgaristan
44
17
Arjantin
40
18
Romanya
41
18
Macaristan
39
19
Polonya
39
19
Brezilya
39
20
Güney Afrika
38
20
Bulgaristan
35
21
Macaristan
36
21
Kazakistan
35
22
Mısır
36
22
Romanya
33
23
Türkiye
35
23

Tablonun ortaya koyduğu gerçekler:
(1) Her iki dönemde de Uzakdoğu ekonomilerinin büyük üstünlüğü söz konusu. İlk üç sırayı onlar almış bulunuyor.

(2) Küresel krizin yaşandığı 2003 – 2013 döneminde birçok ekonominin performansında önceki 11 yıla göre düşüş var. Buna istisna olarak Güney Amerika ülkeleri ile bazı Balkan ülkeleri gösterilebilir. 2003 – 2013 döneminde bir önceki döneme göre en parlak çıkışı yakalayan ülke olarak Kazakistan öne çıkıyor.

(3) Bulgaristan ve Romanya’nın 2003 – 2013 döneminde önceki döneme göre performans artışı yaşaması bir ölçüde AB üyeliğine bağlanabilir.

(4) Türkiye ekonomisi, performans olarak, iddiaların aksine, 2003 – 2013 döneminde önceki 11 yıla göre ciddi bir gerileme yaşamış görünüyor.  23 ülke arasında 1992 – 2002 döneminde 16. sıradayken 2003 – 2013 döneminde son sıraya gerilemiş bulunuyor.  

(5) Türkiye bu beş önemli göstergenin hiçbirinde 23 yükselen piyasa ekonomisi arasında ilk beş sıraya girememiş durumda.

Aşağıda 23 ülkenin iki dönem ortalamalarıyla Türkiye ortalamalarını karşılaştıran bir tablo sunuyorum. Yeşiller ortalama düzeyinde veya daha iyi düzeydeki sonuçları, kırmızılar ortalamadan kötü düzeydeki sonuçları gösteriyor.


Bu tablo da bize 22 ekonomiyle kıyaslanma ölçüsünden bakıldığında Türkiye'nin 1992 - 2002 döneminde 2003 - 2013 döneminden daha iyi durumda olduğunu anlatıyor.
 

Veri kaynakları:
(1) IMF, World Economic Outlook April 2014. 
http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/01/weodata/index.aspx

(2) The World Bank, data set 2014.
http://data.worldbank.org/


Ek: Tablolar

1992 - 2002
Büyüme
Puan
2003 - 2013
Büyüme
Çin
10,3
23
Çin
10,2
23
Vietnam
7,6
22
Hindistan
7,5
22
Malezya
6,2
21
Kazakistan
7,1
21
Hindistan
5,8
20
Arjantin
6,9
20
Şili
5,6
19
Vietnam
6,5
19
Mısır
4,4
18
Peru
6,4
18
Polonya
4,4
17
Endonezya
5,7
17
Tayland
4,1
16
Uruguay
5,2
16
Pakistan
4,0
15
Malezya
5,1
15
Peru
4,0
14
Türkiye
5,0
14
Endonezya
3,9
13
Pakistan
4,7
13
İran
3,4
12
Şili
4,6
12
Türkiye
3,4
11
Mısır
4,4
11
Meksika
2,7
10
Rusya
4,4
10
Brezilya
2,5
9
Tayland
4,1
9
Güney Afrika
2,3
8
Polonya
4,0
8
Macaristan
2,3
7
Brezilya
3,5
7
Arjantin
1,6
6
Romanya
3,5
6
Uruguay
1,5
5
Güney Afrika
3,4
5
Romanya
0,9
4
İran
3,4
4
Kazakistan
0,6
3
Bulgaristan
3,3
3
Rusya
-0,7
2
Meksika
2,5
2
Bulgaristan
-1,7
1
Macaristan
1,2
1
1992 - 2002
Enflasyon
2003 - 2013
Enflasyon
Malezya
3,0
23
Malezya
2,5
23
Tayland
3,7
22
Polonya
2,7
22
Mısır
5,8
21
Peru
2,9
21
Vietnam
6,1
20
Çin
3,0
20
Çin
6,3
19
Tayland
3,0
19
Şili
6,6
18
Şili
3,2
18
Arjantin
6,7
17
Meksika
4,2
17
Hindistan
7,1
16
Bulgaristan
4,7
16
Güney Afrika
7,9
15
Macaristan
4,7
15
Pakistan
8,3
14
Güney Afrika
5,4
14
Peru
14,1
13
Brezilya
5,9
13
Endonezya
14,7
12
Romanya
6,6
12
Meksika
15,7
11
Endonezya
7,1
11
Macaristan
15,8
10
Uruguay
7,7
10
Polonya
17,9
9
Hindistan
8,0
9
İran
21,2
8
Kazakistan
8,2
8
Uruguay
25,3
7
Arjantin
8,9
7
Türkiye
71,3
6
Türkiye
9,1
6
Romanya
88,8
5
Mısır
9,3
5
Bulgaristan
107,9
4
Pakistan
9,6
4
Rusya
139,4
3
Rusya
9,6
3
Kazakistan
316,3
2
Vietnam
10,0
2
Brezilya
417,0
1
İran
18,8
1
1992 - 2002
İşsizlik
2003 - 2013
İşsizlik
Tayland
1,6
23
Tayland
1,2
23
Çin
3,1
22
Malezya
3,3
22
Malezya
3,2
21
Çin
4,2
21
Meksika
3,5
20
Meksika
4,4
20
Hindistan
4,0
19
Vietnam
4,8
19
Endonezya
5,7
18
Hindistan
5,2
18
Pakistan
6,1
17
Pakistan
6,4
17
Brezilya
7,0
16
Kazakistan
6,8
16
Vietnam
7,4
15
Rusya
7,0
15
Şili
7,9
14
Romanya
7,1
14
Türkiye
7,9
13
Şili
8,2
13
Macaristan
8,2
12
Brezilya
8,4
12
Peru
8,5
11
Endonezya
8,4
11
Romanya
8,5
10
Peru
8,4
10
Rusya
9,0
9
Macaristan
8,7
9
Mısır
9,4
8
Uruguay
9,3
8
Uruguay
11,5
7
Arjantin
9,7
7
Kazakistan
11,8
6
Bulgaristan
10,2
6
İran
12,4
5
Mısır
10,7
5
Polonya
14,3
4
Türkiye
10,7
4
Bulgaristan
14,4
3
İran
11,8
3
Arjantin
16,0
2
Polonya
12,3
2
Güney Afrika
22,7
1
Güney Afrika
24,6
1
1992 - 2002
Bütçe D
2003 - 2013
Bütçe D
Kazakistan
1,9
23
Kazakistan
3,8
23
Şili
0,8
22
Rusya
2,3
22
Bulgaristan
-0,6
21
Şili
2,1
21
Malezya
-0,7
20
İran
1,9
20
Endonezya
-0,9
19
Peru
0,7
19
Rusya
-0,9
18
Bulgaristan
0,4
18
Güney Afrika
-1,3
17
Tayland
0,1
17
İran
-1,6
16
Endonezya
-0,9
16
Peru
-1,8
15
Çin
-1,4
15
Vietnam
-1,8
14
Uruguay
-1,5
14
Çin
-2,3
13
Güney Afrika
-2,2
13
Tayland
-2,7
12
Vietnam
-2,5
12
Meksika
-3,2
11
Arjantin
-2,6
11
Romanya
-3,3
10
Meksika
-2,6
10
Uruguay
-3,4
9
Brezilya
-3,1
9
Macaristan
-3,6
8
Türkiye
-3,1
8
Polonya
-4,2
7
Romanya
-3,5
7
Pakistan
-4,6
6
Malezya
-4,0
6
Arjantin
-4,9
5
Macaristan
-4,4
5
Brezilya
-4,9
4
Pakistan
-4,9
4
Hindistan
-7,4
3
Polonya
-4,9
3
Mısır
-11,3
2
Hindistan
-7,9
2
Türkiye
-14,4
1
Mısır
-9,1
1
1992 - 2002
Cari Denge
2003 - 2013
Cari Denge
Rusya
5,3
23
Malezya
12,2
23
İran
2,9
22
İran
6,3
22
Malezya
1,6
21
Rusya
6,3
21
Çin
1,4
20
Çin
5,0
20
Mısır
0,8
19
Tayland
1,9
19
Endonezya
0,7
18
Arjantin
1,8
18
Tayland
0,4
17
Meksika
1,1
17
Güney Afrika
-0,2
16
Endonezya
0,6
16
Hindistan
-0,7
15
Şili
0,4
15
Türkiye
-0,9
14
Mısır
0,1
14
Uruguay
-1,2
13
Kazakistan
-0,4
13
Pakistan
-2,0
12
Brezilya
-0,7
12
Polonya
-2,1
11
Peru
-1,2
11
Arjantin
-2,2
10
Hindistan
-1,8
10
Brezilya
-2,3
9
Pakistan
-2,0
9
Şili
-2,5
8
Uruguay
-2,4
8
Meksika
-2,9
7
Vietnam
-2,5
7
Bulgaristan
-4,0
6
Macaristan
-3,8
6
Vietnam
-4,2
5
Güney Afrika
-4,2
5
Romanya
-4,8
4
Polonya
-4,2
4
Peru
-5,0
3
Türkiye
-5,4
3
Macaristan
-6,2
2
Romanya
-7,0
2
Kazakistan
-8,0
1
Bulgaristan
-8,9
1


EtiketlerEkonomi
ME
Mahfi Eğilmez

İktisatçı, eski Hazine Müsteşarı. Yirmiden fazla kitabın yazarı. 2011'den beri Kendime Yazılar'da yazıyor.

Bu konudaki diğer yazılar →

Ekonomi konusunda

Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026

66 yorum

Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.