Gelir Artışı İllüzyonu
Sürekli tekrarlanan bir
cümle var: “Cumhuriyet dönemi boyunca ne GSYH’mızda ne de kişi başına düşen
gelirimizde son 11 yıldaki kadar önemli artışların sağlandığı bir dönem daha
yok.” İlk bakışta doğru bir cümle gibi görünüyor. Ne var ki ilk bakışlar her zaman
gerçeği görmemize yetmez. Bazen ilk bakışta görünenlerin arkasında gerçekte
farklı şeyler olabilir.
İllüzyon ya
da yanılsama, gerçek bir nesnenin duyular üzerindeki izlenimlerinin yanlış
değerlendirilmesidir. Algılama sırasında oluşan yanılsamalar bazen
kendiliğinden ortaya çıkar. Bazen de birisinin yarattığı illüzyonlar
algılamamızı etkileyebilir.
2002 yılsonu ile 2013
yılsonu arasında: GSYH, 592 milyar dolarlık bir artışla 231 milyar dolardan 823
milyar dolara, kişi başına düşen gelirimiz 3.492 dolardan 10.897 dolara
yükselmiş bulunuyor.
Demek ki bu 11 yıllık
dönemde kişi başına gelirimizi 7.315 dolar (3,1 kat) artırmışız.
2002 yılsonu ile 2013
yılsonu arasında: Kamu kesimi iç borcu yaklaşık 160 milyar dolar, Türkiye’nin
toplam dış borç stoku yaklaşık 250 milyar dolar, hanehalklarının kredi borcu
150 milyar dolar artmış bulunuyor. Bunlara, Cumhuriyetimizin 80 yılında yapılan
kamu kuruluşlarının ve arsalarının bu dönemde özelleştirilmesinden elde edilen
50 milyar dolarlık özelleştirme gelirini de eklersek 610 milyar dolarlık kaynak
toplamına ulaşırız.
Bu 11 yıllık dönemde
özelleştirme gelirlerini bir kenara bırakırsak kamu kesimi ve hanehalklarının
toplam borcu 495 milyar dolar artarak 210 milyar dolardan 705 milyar dolara
yükselmiş görünüyor. Artış oranı 3,4 kata ulaşmış. Nüfusumuzun yaklaşık olarak
6 milyon arttığı aynı dönemde kişi başına düşen borç miktarı da kabaca 6.400
dolar artarak 3.000 dolardan 9,400 dolara yükselmiş yani 3 kat artmış
bulunuyor.
GSYH, akım kavramdır.
Yani her yıl tekrarlanır. Buna karşılık borç stoku, özelleştirme gelirleri gibi
kavramlar stok kavramlardır. Yani ele alınan dönemde geçmişte beri gelen
birikimi gösterir. Dolayısıyla yukarıdaki karşılaştırmalardan hareket ederek
“son 11 yılda GSYH 592 milyar dolar artmış bu da borçlardaki 610 milyar
dolarlık artıştan gelmiş” demek mümkün değildir. Çünkü GSYH bu yıl da
önümüzdeki yıl da bu miktar dolaylarında kalmaya hatta yükselmeye devam
edecektir ama borç stoku aynı şekilde artmayabilir.
Buna karşılık borçların
ve özelleştirme gelirlerinin bu kadar artması kuşkusuz GSYH’nın yükselmesine
ivme kazandırmış en önemli itici güçtür. Üstelik bu hesaba 2B gelirleri ve
benzeri bir seferlik gelirler de eklenmemiş durumdadır.
Son 11 yılda geldiğimiz
durumu bu çerçevede özetlememiz gerekirse kişi başına gelirimiz 7.315 dolar
artarken kişi başına düşen borç miktarı da 6.400 dolar artmış bulunuyor.
Asıl mesele bundan
sonraki 11 yılda bu kadar borçlanmadan gelirimizi aynı şekilde artırıp artıramayacağımız
meselesidir. Bu mesele bizi orta gelir tuzağından çıkıp çıkamayacağımız
sorusunun yanıtıyla aşağı yukarı aynı yere götürüyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202627 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.