Reform İllüzyonu
İllüzyon ya da yanılsama, gerçek bir nesnenin
duyular üzerindeki izlenimlerinin yanlış değerlendirilmesidir. Algılama
sırasında oluşan yanılsamalar bazen kendiliğinden ortaya çıkar. Bazen de
birisinin yarattığı illüzyonlar algılamamızı etkileyebilir.
Son on yılda üniversite sayısını katlayarak artırdık. Buna
paralel olarak üniversite öğrencisi sayısı da katlanarak arttı. İşadamlarımızın
bir bölümü vakıf kurarak bu vakıflara üniversite açtırdılar. Sonra da
holdinglerine bağlı temizlik, güvenlik, onarım vb şirketleri kurarak bu
üniversitelerin işlerini onlara aldırdılar. Böylece bu iş hem vergi avantajları
hem de bu tür kazanç mekanizmalarıyla karlı bir işe dönüştü. Bu üniversiteler
çok sayıda öğrenciyi almaya başladı. Vakıf üniversitelerinin önderliğinde kontenjanları
artırılan devlet üniversitelerinde de eğitimin kalitesi geriledi. Görünüşe
bakılırsa Türkiye’de son on yılda üniversitede okuyan öğrenci sayısı hızla
artmış durumda. Ne var ki artan sadece sayı, kalite değil. Bugün İİBF’leri
bitirenlerin büyük bir bölümü temel bilgileri bile alamadan mezun oluyor.
İktisatçıyım diye dolaşanların onda dokuzu bırakın analiz yapmayı ekonominin
tanımını veremiyor. 400 bin dolayında işsiz İİBF mezunu var. Ve her yıl bu
işsiz ordusuna 30 bin dolayında yeni mezun katılıyor. İşsiz öğretmen ordusu da 300
bin dolayında bulunuyor ve sayıları her yıl artıyor. Birçok başka bölüm mezunu da
benzer durumda ama sayıları İİBF’liler ve öğretmenler kadar fazla olmadığı için
sesleri o kadar duyulmuyor.
Çoğu insan yüksek öğrenimde yapısal reform yapıldığını sanıyor. Oysa
gerçekte lise mezunu olup üniversite sınavını kazanamayanların sorununu liseden
üniversiteye taşımaktan başka bir iş yapmadık. Bunun bir yapısal reform olarak
tanıtılması 4 -5 yıl sürdü. Bu okullar mezunlarını verip de kalite sorunu gün
yüzüne çıkınca bir reformla değil deformla karşı karşıya olduğumuz anlaşıldı. İşin
kötüsü iyi okullar da kötüleri izleyerek kaliteyi düşürdükleri için ileriye
gidecek gibi görünen gelişme geriye gitmeye başladı. Bugün Türkiye, ortalama
olarak, on yıl öncesine göre çok daha düşük kalitede üniversite mezunlarına
sahip.
Ekonomik gelişme, aslında kalkınma aşamasını tamamlamış ve
yapısal değişim içine girmiş ekonomilerin durumunu anlatmak için kullanılır.
Gelir ve refah sorununu bir anlamda çözmüş olan ekonomilerin, sosyal alanlarda,
eğitimde, hukuk alanında, demokraside, kültürel yaşamda ilerlemesini
tanımlamakta kullanılır. Birleşmiş Milletlerin “insani gelişmişlik endeksi” bu
kavramdaki ilerlemeyi ölçmeye de yarıyor. Kalkınmayı ve gelişmeyi ölçmekte
kullanılabilecek bir başka veri seti de Dünya ekonomik Forumu tarafından
açıklanan “küresel rekabet raporu.” Bir ülke küresel rekabette sürekli üst
sıralara doğru tırmanıyorsa gelişme yolunda ilerliyor demektir.
Türkiye bir süre önce bu iki endekste de üst sıralara doğru
ilerliyordu. Üniversite sayısı ve üniversitede okuyanların sayısı artıyor,
araştırma yapacak insan sayısı fazlalaşıyordu. Görünüm böyleydi. Son iki yılda
iki endekste de gerilemeye başladık. Neden? Çünkü mezunların kalite sorunu olduğu
anlaşılmaya başlandı. Çoğu iş bulabilecek derecede eğitim almamıştı. Görünüm
ile gerçek farklıydı.
Türkiye, son dönemde birçok alanda atılımlar yaptı.
Başlangıçta bunlar yapısal reformlar gibi algılandı. Ne var ki zaman içinde
bunların birçoğunun illüzyondan ibaret olduğu ortaya çıktı. Burada örnek olarak
verdiğim üniversite eğitimi bu illüzyonlardan yalnızca birisi.
Felsefe konusunda
Aşil'in Topuğu31 Ekim 2026Siyasetin Sınırları: Güç Nerede Durmalı11 Ekim 2026Liyakat Yoksa Umut da Yoktur23 Ağustos 2026Devlet Neden Bozulur? Osmanlı Devlet Adamlarının Yanıtları14 Ağustos 202684 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.