Merkez Bankası Müdahaleleri
Merkez Bankası Niçin
Faize Dokunmadı?
Geçtiğimiz hafta içinde Merkez Bankası Para Politikası
Kurulu toplandı ve piyasanın da beklediği gibi faizleri (haftalık repo faizi ve
gecelik borç verme ve borçlanma faizleri), zorunlu karşılıkları, rezerv opsiyon
katsayılarını mevcut haliyle bırakmaya karar verdi. Bence iki nedenle doğru bir
karardı: (1) Her ne kadar çekirdek enflasyonda (I Endeksi) bir düşüş eğilimi
başlamış görünse de manşet enflasyonda (TÜFE) hala yükselme eğilimi görülüyor.
Geçen yılın Eylül ve Ekim ayındaki yüksek enflasyonların devreden çıkacak
olmasının yaratacağı geçici bir düşüş (baz etkisi) olabilirse de enflasyonun
yönü yukarı görünüyor. (2) Başta Dolar olmak üzere kurlar yüksek seyrediyor,
yani TL değer kaybediyor.
Merkez Bankası’nın Faizi
Düşürmemesine Niçin Fazla İtiraz Olmadı?
Kurların yüksek seyretmesi Merkez Bankası’nın faizleri aynı
düzeyde tutma kararını kolaylaştıran bir gelişme oldu. Kurların yüksek seyri
genel bir telaş yarattığı için toplantı öncesinde Merkez Bankası’na yönelik
faizi düşürme yolundaki geleneksel siyasal baskıları oldukça zayıflattı. Karar
sonrasındaki eleştiriler de geçtiğimiz aylarla karşılaştırıldığında oldukça
zayıf kaldı.
Aslına bakarsanız kurların bu şekilde yükselmesi enflasyon
üzerinde olumsuz etkiler yaratmaya devam ettiği için bu ortamda Merkez
Bankası’nın bırakın faiz indirmeyi faiz artırması gerekiyordu. Dolar Euro
paritesinin Euro aleyhine bozulmaya başlaması ihracatçıyı da tedirgin ediyor.
Parite 1,30 ve üstünde kaldığı sürece pek bir sorun olmuyor ama 1,30’un altına
gelince sorun büyümeye başlıyor. Dolar Euro paritesi haftayı 1,27’nin biraz
altında tamamladı. Üstelik paritenin geleceği de Dolar lehine değişecek gibi
görünüyor. Aşağıdaki grafik Dolar TL ve Euro TL paritelerini bir arada
gösteriyor.
Grafikten görüleceği gibi Dolar TL paritesi ile Euro TL
paritesi arasındaki fark giderek açılıyor. Burada defalarca yazdım: Türkiye’nin
ihracat gelirleri ağırlıklı olarak Euro’ya, girdi maliyetleri ve borçlanma
maliyetleri ise ağırlıklı olarak Dolara dayanıyor. Parite Euro TL aleyhine (Dolar
TL lehine) bozuldukça gelirler düşüyor, giderler artıyor.
Gösterge Faiz Almış
Başını Gidiyor Zaten
Böyle bir ortamda Dolar kurunu denetlemenin yolu Türkiye’ye
Dolar girişini özendirmekten geçiyor. Bunun yolu da faizin yükselmesi. Piyasa
faizleri zaten yükselmeye başladı. Gösterge faiz haftayı yüzde 9,58 ile
tamamladı. Merkez Bankası’nın da aynı adımları atması gerekiyordu. Aşağıdaki
grafik gösterge faiz ile Merkez Bankası’nın politika faizi (haftalık repo
faizi) arasındaki ilişkiyi gösteriyor.
Grafikten görüleceği gibi gösterge faiz, politika faizi
düşerken yükselmeye başlamış bulunuyor.
Merkez Bankası Faizi
Dolaylı Olarak Artırdı
Faizi indirme yönündeki baskılar azalmış görünse de Merkez
Bankası’nın faizi doğrudan artırma şansı hiç yoktu. Bu adımı atsa kıyamet kopardı.
Merkez Bankası faizi doğrudan artıramayacağını görünce dolaylı yoldan artırmaya
girişti ve hafta sonuna gelinirken iki uygulama yaptı. İlk uygulama; vadesi
dolan 25 milyar TL tutarındaki repo ihalesinin geri dönüşünden sonra yeni repo
ihalesini 20 milyar TL olarak açmak oldu. Böylece piyasadaki likiditeyi 5
milyar TL azalttı. Bunun sonucunda iki durum ortaya çıktı: (1) Bankaların
Merkez Bankası’ndan yaptıkları fonlamanın maliyeti yüzde 8,30’dan yüzde 8,60’ın
biraz üstüne yükseldi. Böylece Merkez Bankası dolaylı olarak faizi artırmış
oldu. (2) TL’ye sıkışan bankalar döviz satarak TL temin ettiler. Bankalar döviz
sattıkları için piyasada döviz bollaştı ve bu, kur artışının bir miktar da olsa
durulmasını sağladı. Merkez Bankası’nın piyasayı yönlendirmek için yatığı ikinci
uygulama ise 10 milyon dolar olarak açtığı döviz satış ihalesini 40 milyon
dolara çıkarması oldu. Bu yolla da piyasaya ihtiyacı olan dövizin bir bölümünü
vererek kurun ateşini düşürmeyi hedefledi. Dolar kuru bu iki hamle sonucu
2,27’lerin üstünden altına döndü.
Çoğu şey aslında göründüğü gibi değildir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202662 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.