Ekonominin Resmi Falı (OVP)
Orta Vadeli Program
Hükümet 2015 – 2017 yıllarını kapsayan Orta Vadeli
Programı’nı (OVP) açıkladı. Bu programda yer alan istatistik veriler
gerçekleşmiş olan 2013 yılından başlıyor, henüz tamamlanmamış bulunan 2014 yılı
gerçekleşme tahminini ve 2015, 2016, 2017 yıllarına ilişkin tahminleri
kapsıyor. Ben burada 2015 sonrasına ilişkin tahminleri ayrıntılı olarak ele
almayacağım. İçinde bulunduğumuz ekonomik ortama bakınca bunların çok hızlı
değişeceğini düşünüyorum. O nedenle ağırlığı 2014 ve biraz da 2015 yılına
vererek bir değerlendirme yapmaya çalışacağım.
Önce verileri özet bir tablo olarak sunayım
Göstergeler
|
2014 (Eski
OVP)
|
2014 (Yeni
OVP)
|
2015
|
GSYH
(milyar TL)
|
1,719
|
1.764
|
1.945
|
GSYH
(milyar USD)
|
867
|
810
|
850
|
Kişi
başına gelir (USD)
|
11.277
|
10.537
|
10.936
|
GSYH
büyümesi (%)
|
4,0
|
3,3
|
4,0
|
İşsizlik
oranı (%)
|
9,4
|
9,6
|
9,5
|
Enflasyon
(yılsonu, TÜFE, %)
|
5,3
|
9,4
|
6,3
|
Cari
denge (milyar USD)
|
-55,5
|
-46,0
|
-46,0
|
Cari
denge / GSYH (%)
|
-6,4
|
-5,7
|
-5,4
|
Bütçe
dengesi / GSYH (%)
|
-1,9
|
-1,4
|
-1,1
|
Ham
petrol fiyatı (Brent, USD/Varil)
|
103,2
|
105,4
|
101,9
|
kaynak:
http://www.kalkinma.gov.tr/Lists/OrtaVadeliProgramlar/Attachments/11/Orta%20Vadeli%20Program%20(2015-2017).pdf
2014 Tahminlerinin Değerlendirilmesi
(1) 2014
yılına ilişkin GSYH tahmini geçen yılki OVP’de 1.719 milyar TL ve 867 milyar
USD olarak açıklanmıştı. Buradan giderek ortalama USD kurunun 1,98 olarak
tahmin edildiği anlaşılıyordu. 2014 – 2017 dönemini kapsayacak şekilde
açıklanan yeni OVP’de GSYH tahminleri 1.764 milyar TL ve 810 milyar USD olarak
açıklandı. Buna göre yıllık ortalama USD kuru tahmini 2,18 olarak belirlenmiş
görünüyor. Bu tahmin gerçekleşecek olursa GSYH’mız 2013 yılına göre 12 milyar
USD azalmış olacak. Buna paralel olarak önceki OVP’de 11.277 USD olarak tahmin
edilen kişi başına gelir 10.537 olarak revize edilmiş oluyor. Eğer bu yeni
tahmin gerçekleşecek olursa kişi başına gelirimiz 2013 yılına (2013 kişi başına geliri 10.807 USD idi) göre 270 USD
gerilemiş olacak. Orta gelir tuzağında olduğumuzun kanıtı giderek elle tutulur
hale geliyor. GSYH ve kişi başına gelirdeki bu tahmin sapmalarının nedeni hem
büyümenin beklenen düzeyin altında kalması hem de kurun beklenen düzeyin
üzerinde gerçekleşmesidir.
(2) Önceki
OVP’de 2014 yılı için yüzde 4 olarak tahmin edilen büyüme oranı yeni OVP’de
yüzde 3,3’e gerilemiş bulunuyor. Yüzde 3,3’lük büyüme oranı aynı zamanda 2014
yılının ilk yarısının da ortalama büyüme oranı. Eğer bu şekliyle gerçekleşecek
olursa peş peşe üç yıldır potansiyel büyüme oranımızın gerisinde kalacağımızı
gösteriyor. Yüzde 3,3’lük büyüme oranı tahmini, eski OVP’ye göre 0,7 puanlık
bir düşüş gösterse de piyasa analistlerinin tahminlerine göre yüksek kalıyor.
Piyasa beklentisi yüzde 2,5 ile 3 arasında değişiyor. Benim Mayıs ayında revize
ederek açıkladığım tahmin yüzde 3 idi. IMF’nin Ekim 2014 tarihli Dünya Ekonomik
Görünümü (WEO) raporundaki Türkiye büyüme tahmini de yüzde 3 olarak açıklanmış
bulunuyor. Dış finansman sıkıntıları dolayısıyla cari açığın düşürülme
zorunluluğunun ortaya çıkması ve buna bağlı olarak da ekonominin yavaşlaması üyüme
tahmininin aşağı yönlü revize edilmesinin nedenleri arasında sayılabilir.
(3) Önceki
OVP’de 2014 yılsonu enflasyonu tahmini yüzde 5,3 idi, bu kez bu tahmin yüzde
9,4’e çekilmiş görünüyor. Neredeyse iki katına yakın bir olumsuz sapma söz
konusu. Bence üzerinde en fazla durulması gereken konu budur. Çünkü başlangıçta
Merkez Bankası yüzde 5’lik enflasyon hedefini koyup, hükümet de buna dayanarak
yüzde 5,3’lük bir tahmin yapınca ücret artışları buna göre biçimleniyor. Bu ilk
kez olan bir şey değil. Yıllardır tekrarlanıyor. Dolayısıyla burada basit bir
tahmin hatasından çok ücret artışlarını sınırlama yönünde bir yönlendirme yapıldığı
kuşkusu doğuyor. Hükümet böyle tahmin yapabilir. Ne var ki Merkez Bankası’nın
bu tür bir yönlendirmenin içinde olmaması gerekir. Bence bu yaklaşım, Merkez
Bankası bağımsızlığı açısından en az faiz kararındaki bağımsız tavır kadar net
bir ölçüdür. IMF’nin WEO raporundaki Türkiye 2014 enflasyonu tahmini yüzde 9
ile hükümetten daha iyimser görünüyor.
(4) Önceki
OVP’de 2014 yılı için yüzde 9,4’lük bir işsizlik oranı tahmini yapılmışken,
bunun yeni OVP’de yüzde 9,6’ya yükseltilmesi büyüme tahminindeki düşüşle uyumlu
görünüyor. Yine de bu tahminin biraz iyimser olduğunu düşünüyorum. Mayıs ayında
yaptığım revizyona göre benim tahminim yüzde 10,5 idi. Yılsonunda bu iki
tahminin arasında bir işsizlik oranı
gerçekleşmesi görebiliriz.
(5) Cari
açık / GSYH tahmini yeni OVP’de yüzde 5,7 olarak revize edilmiş durumda (eski
tahmin yüzde 6,4 idi.) Eğer ilk OVP’deki GSYH büyüklüğü tahmini olan 867 milyar
dolarlık bir GSYH’ya ulaşılabilseydi cari açık yüzde 5,3’de kalacaktı. IMF’nin WEO
raporundaki 2014 cari açık tahmini yüzde 5,8.
(6) Bütçe
açığı / GSYH tahmini ilk OVP’de yüzde - 1,9 tahmin edilmişken bu kez tahmin
yüzde – 1,4’e düşürülmüş bulunuyor. İlk 8 ayın bütçe gerçekleşme verilerine
göre faiz dışı giderler yüzde 13,6, vergi gelirleri ise yüzde 7,6 oranında
artmış bulunuyor. Bir başka deyişle faiz dışı giderler enflasyon ortalamasının
iki katına yakın artarken vergi gelirleri enflasyon ortalaması kadar artmış
görünüyor. Buna karşın bütçe açığının düşük kalmasının nedeni bir seferlik
gelirlerden kaynaklanıyor. Bu tür gelirlerin gün gelip tükenmesi halinde bütçe
açıklarının büyüyerek sorun oluşturacağını bir kez daha vurgulamakta yarar var.
2015 Tahminlerine
İlişkin İlk Görüşler
2015’de cari açığın düşmeye devam etmesi halinde büyümenin
artışa geçmesinin gerçekçi olmayacağını düşünüyorum. O nedenle ya büyümenin
yüzde 4’ün altında (yüzde 3 dolaylarında) kalacağı ya da eğer büyüme yüzde 4’e
çıkarsa cari açığın yüzde 6 veya biraz üstünde olacağı tahminini yapıyorum.
Eğer benim büyüme tahminim doğru çıkarsa işsizlik oranı yine
yüzde 10’larda kalabilir. Ben, enflasyonun OVP’de tahmin edildiği kadar net bir
düşüş gösterebileceği kanısında değilim. Dolayısıyla burada yine bir ücret
artışı yönlendirmesi olduğu kuşkusu ortaya çıkıyor.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202628 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.