IMF'nin Türkiye Falı Karamsar
Tahminler
Önce hükümetin Orta Vadeli Programında yer alan tahminleri
ele alarak değerlendirme ve eleştirilerimi paylaştım (http://www.mahfiegilmez.com/2014/10/ekonominin-resmi-fal-ovp.html)
Şimdi de IMF’nin Ekim 2014 tarihinde yenilediği Dünya Ekonomik Görünümü veri
setinde yer alan tahminleri ele alıp değerlendireceğim
(.http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/index.aspx)
(.http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/index.aspx)
2013
|
2014
|
2015
|
2016
|
2017
|
2018
|
2019
|
|
GSYH (cari fiyatlarla, milyar USD)
|
820
|
813
|
862
|
911
|
965
|
1.022
|
1.082
|
Büyüme (%)
|
4,0
|
3,0
|
3,0
|
3,7
|
3,5
|
3,5
|
3,5
|
Nüfus (milyon kişi)
|
76,5
|
77,3
|
78,2
|
79,0
|
79,8
|
80,6
|
81,3
|
Kişi başına gelir (cari fiyatlarla, USD)
|
10.721
|
10.518
|
11.018
|
11.535
|
12.103
|
12.688
|
13.302
|
Toplam yatırımlar / GSYH (%)
|
20,6
|
19,9
|
19,9
|
20,1
|
20,1
|
20,1
|
20,1
|
Toplam tasarruflar / GSYH (%)
|
12,6
|
14,0
|
13,9
|
14,1
|
14,3
|
14,3
|
14,4
|
Enflasyon (yılsonu, %)
|
7,4
|
9,0
|
7,1
|
6,2
|
6,2
|
6,2
|
6,2
|
İşsizlik (%)
|
9,1
|
9,5
|
9,9
|
9,9
|
9,9
|
9,9
|
9,9
|
Bütçe dengesi / GSYH (%)
|
-1,5
|
-2,0
|
-1,9
|
-2,1
|
-2,5
|
-2,4
|
-2,1
|
Kamu borç stoku / GSYH (%)
|
36,3
|
33,6
|
33,2
|
32,4
|
31,9
|
31,1
|
30,6
|
Cari denge (milyar USD)
|
-65,1
|
-47,6
|
-51,5
|
-54,3
|
-55,3
|
-59,0
|
-62,2
|
Cari denge / GSYH (%)
|
-7,9
|
-5,8
|
-6,0
|
-6,0
|
-5,7
|
-5,8
|
-5,8
|
IMF’ye göre Türkiye’nin 2014 yılında da 2015 yılında da yüzde
3 büyümesi bekleniyor. IMF tahmini çerçevesinde Türkiye, büyümesini 2017 – 2019
arasında ancak yüzde 3,5’e çıkaracak. Bu tahminler gerçekleşirse son iki yıldır
potansiyel büyümesinin altında kalan (2012 yüzde 2,1, 2013 yüzde 4) Türkiye,
2014 – 2019 arasındaki 6 yılda da potansiyel büyüme hızının altında kalmaya
devam edecek demektir. IMF’nin raporundaki büyüme tahminleri hükümetin orta
vadeli programındaki öngörülerden çok daha karamsar bir büyüme tablosu çıkarıyor
karşımıza. Eğer bu tahminler gerçekleşirse Türkiye’nin bırakın 2023 hedeflerine
ulaşarak en büyük on ekonomi arasına girmeyi ilk 17 ekonomi arasındaki yerini
koruması bile sıkıntıya girer.
Kişi başına gelirin gelişme trendine baktığımızda IMF’nin,
Türkiye’nin orta gelir tuzağında kalacağını tahmin ettiğini görebiliyoruz. Orta
gelir tuzağından çıkabilmemiz için bu süre sonunda kişi başına geliri 20 bin
dolar dolayına çıkarmamız gerekiyor.
Yatırımlar ve tasarrufların GSYH içindeki paylarına baktığımızda,
aradaki (cari denge / GSYH oranı) farkın, belirli bir düşüşe karşın, devam
ettiğini görüyoruz. İç tasarrufların artırılamaması, dış finansmana bağımlığın
devam etmesine, dış finansman akışındaki daralma ise yatırımların
artırılamamasına yol açıyor. Yatırımların artırılamaması, büyüme hızının düşük
kalmasının temel nedenini oluşturuyor.
Türkiye için IMF’nin enflasyon tahminleri 2014 yılsonu için
yüzde 9, 2015 yılsonu için yüzde 7,1. IMF’nin 2014 tahmini hükümetin orta
vadeli programdaki tahmininden (yüzde 9,4) iyimser olmakla birlikte 2015
tahmini hükümetin orta vadeli program tahmininden (yüzde 6,3) kötümser
görünüyor. IMF’nin tahminleri gerçekleşirse Türkiye önümüzdeki 5 yıl boyunca
Merkez Bankası’nın hedeflediği yüzde 5’lik enflasyonu yakalayamayacak.
IMF’ye göre işsizlik çift haneye ulaşmasa bile yüzde 9,9
düzeyinde seyredecek. Tahminler doğru çıkarsa Türkiye’nin bir daha 2000’ler
öncesindeki yüzde 7 – 8 işsizlik oranlarına dönmesi mümkün olmayacak demektir.
Bu da bize işsizlik histeresisi hipotezinin Türkiye’de doğrulandığını
gösteriyor.
IMF, Türkiye’de bütçe dengesinin önümüzdeki dönem boyunca
yüzde 2’ler dolayında bir açıkla gideceğini tahmin ediyor. Bu düşük açıkların
faiz dışı giderlerde sağlanan tasarruflar ya da vergi geliri artışlarıyla değil
bir seferlik gelirlerin yarattığı imkanlarla sağlandığını ve yapısal reformlar
olmadan bu durumun sürdürülmesinin kolay olmadığını biliyoruz. Düşük bütçe
açıklarının devamını öngördüğüne göre IMF, bu tür bir seferlik gelirlerin en az
5 yıl daha devam edeceğini ya da bütçeye ilişkin yapısal reformların
yapılacağını varsayıyor demektir.
Kamu borç stokunun GSYH’ya oranındaki azalmanın devam
edeceği öngörülüyor. Bu tahminin bütçe açıklarındaki düşüşle tutarlı bir tahmin
olduğunu düşünüyorum.
IMF’nin tahminlerine göre cari açıktaki düşüş devam edecek.
Bu da düşük büyüme hızlarıyla tutarlı bir tahmin. Ne var ki büyüme oranı
potansiyel büyümenin oldukça altında kalmasına karşın cari açık, tahminlere
göre, yüzde 5,5’in altına düşürülemiyor.
Bu, Türkiye açısından çok sıkıntılı bir duruma işaret ediyor.
Değerlendirme
IMF’nin burada yer verdiğim Türkiye tahminlerinin bugünkü
durumdan hareketle ileriye doğru baktığımızda gerçekleşme olasılığı yüksek
görünüyor. En temel sorunumuz olan iç tasarrufları artırmak için asıl çözüm
olan yapısal reformlara girişilememesinin yanı sıra faizi sıfır dolayında tutarak
sorunu daha da ağırlaştırıyoruz. Geçmişte düşük iç tasarrufları ikame etmek
üzere başvurulan dış finansman kaynaklarına ulaşmak da eskisi kadar kolay
olmayınca yatırımların artırılması ve büyümenin hızlandırılması mümkün görünmüyor.
Özetle söylemek gerekirse faiz takıntısı kısa dönemli,
yapısal reformlara girişilememesi de orta ve uzun dönemli çözümsüzlüklerin
temelini oluşturuyor. Bu takıntı ve bu eylemsizlikten kurtulmadan ekonoımiyi
yeniden rayına sokmak kolay değil.
Bir otomobil normal olarak dört tekerlek üzerinde gider.
Bazen gösterilerde pilotların otomobili kısa süre iki tekerlek üzerinde
götürdüğünü görürüz. Türkiye, 2001 krizi öncesinde ekonomiyi aynen iki tekerlek
üzerinde giden otomobil gibi yürütür olmuştu. 2001 yılında ekonomi krize
girdikten sonra otomobilin yeniden dört tekerlek üzerine oturması gibi ekonomi
de normal bir yönetime geri dönmüştü. Son iki yıldır ekonomiyi yine iki
tekerlek üzerinde giden otomobil gibi götürmeye başladık. Büyüme hızımızın
düşmesi bundandır. İki tekerlek üzerinde hızlı gidilmez.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202657 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.