İki Kötü Bir İyi Gibi Haber
Bugün üç önemli veri seti açıklandı: Ödemeler dengesi
Ağustos verileri, işsizlik Temmuz verileri ve merkezi bütçe Eylül verileri.
Cari açık Ağustos ayında yeniden yükselişe geçti (kötü haber), işsizlik ciddi
biçimde artmaya başladı (kötü haber), bütçe iyi gidiyor (iyi haber.)
Cari açıkta devam eden düşüş Ağustos ayında artışa döndü. Temmuz ayı itibariyle 12 aylık cari açık 48,5 milyar dolar iken Ağustos ayında 12 aylık cari açık 48,9 milyar dolara yükseldi. Yeni OVP’de 810 milyar dolar olarak tahmin edilen GSYH’yı esas alır, Ağustos’taki 12 aylık cari açığı da yıllık değer olarak kabul edersek cari açığın GSYH’ya oranı yüzde 6 oluyor. OVP’deki beklenti, yılsonunda bu oranın yüzde 5,7’ye düşmesi şeklinde. Ağustos ayı, bu beklentiden uzaklaşılmaya başladığını ortaya koyuyor. Buna karşılık bardağın dolu tarafından bakarsak bu artış, büyümede canlanmanın işareti olabilir.
İşsizlik oranı yılın ilk 5 ayında düşüş gösterdi. Yıla yüzde
10,1 işsizlik oranıyla başlayan ekonomi ikinci ayda yüzde 10,2 ile hafif bir
artış yaşasa da izleyen aylardaki düşüşlerle Mayıs ayında yüzde 8,8’e kadar
inmişti. Haziran ayında yeniden artışa geçen işsizlik yüzde 9,1 oldu ve asıl
artış Temmuz ayında ortaya çıktı: Yüzde 9,8. Geçen yılın Temmuz ayında işsizlik
oranının yüzde 8,6 olduğu dikkate alınırsa gidişin sıkıntılı olduğu anlaşılabilir.
Benzer bir eğilim Temmuz ayında yüzde 10,4’e ulaşan arındırılmış işsizlik
oranında da söz konusu. Geçen yılın Temmuz ayında arındırılmış işsizlik oranı
yüzde 9,3 idi. Tarım dışı işsizlik de Haziran ayındaki yüzde 11,1’den Temmuz
ayında yüzde 12’ye çıkarak yılın ilk aylarındaki yüksek düzeyine geri döndü. Geçen
yılın Temmuz ayında bu oran yüzde 10,7 idi. Özetle söylemek gerekirse
işsizlikte ciddi artış var. Bakalım Ağustos ayında cari açıkta görülen artış
büyümenin de aynı yönde ilerlediğini gösterecek mi? Eğer öyleyse o zaman işsizlikteki
artışın da bir süre sonra frenlenebileceğini düşünebiliriz. Ne var ki
işsizliğin bu tür gelişmelere ayak uydurması oldukça gecikmeli oluyor.
Bu iki olumsuz gelişmeden sonra bir de olumlu gelişmeden söz
edelim. Bütçe iyi gidiyor. İlk 9 ayın sonuçlarına
baktığımızda bütçe açığının 11,9 milyar TL’de kaldığını görüyoruz. Bütçeden
önce açıklanan ilk 9 aya ilişkin Hazine nakit açığının 9,2 milyar TL’de kalmış
olması bütçe sonuçlarının da iyi geleceğinin işaretiydi. İlk 9 aydaki bütçe
açığı (1.764 milyar TL olması beklenen GSYH’ya oranlandığında) kabaca yüzde 0,7
oranında bir bütçe açığını gösteriyor. OVP’de yılsonu bütçe açığı / GSYH oranı tahmini
yüzde 1,4 idi. Bardağın dolu tarafında Ağustos ayı itibariyle bütçe açığı gerçekleşmesinin,
yıllık tahminin tam ortasında ve rahat bir konumda bulunması yer alıyor. Faiz
dışı bütçe giderlerinin geçen yılın aynı dönemine göre enflasyonun oldukça
üzerinde yüzde 14,5 artmasına karşılık vergi gelirlerinin enflasyonun altında yüzde
7,7 artmış olması da bardağın boş tarafını gösteriyor. Üstelik bu düşük artış,
gelir vergisinde görülen yüzde 16,3’lük artışa karşın ortaya çıkıyor. Faiz dışı
giderler ile vergi gelirleri arasında ortaya çıkan farkı, faiz giderlerindeki
düşüş ve bir seferlik gelirlerin de aralarında bulunduğu vergi dışı gelirlerdeki
artış kapatıyor. Büyümenin ve cari açığın düştüğü bir ortamda (dahilde ve
ithalde alınan KDV ve ÖTV gibi) dolaylı vergilerin tahsilatının düşmesi vergi
dışı gelirlerin ağırlık kazanmasına yol açıyor. Bunların sonsuza kadar
sürdürülmesinin mümkün olmadığını bir kez daha vurgulayayım.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202653 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.