Fed Kararı: Köprüden Önce Son Çıkış
Fed’in son kararı başlangıçta kafa karışıklığı yaratsa da
zaman geçtikçe piyasaların tepkisi normalleşmeye başladı. Fed’in
açıklamalarından şunlar çıkıyor: (1) Niceliksel gevşeme programı çerçevesinde
(QE) yapılan ve karşılığında piyasaya ek likidite vermeye yarayan düzenli tahvil
alımı sonlandırıldı. (2) ABD’de ekonomik faaliyetler, ılımlı bir şekilde genişlemeye
devam ediyor. (3) Emek piyasası, yeni iş imkanları yaratılması sonucu ortaya
çıkan işsizlik oranındaki düşüşlerle toparlanmayı sürdürüyor. (3) Konut
sektöründe hala canlanma tam olmasa da hanehalkı harcamaları artıyor ve özel
kesim yatırım harcamaları olumlu seyrediyor. (4) Enflasyon FOMC’nin (Fed’in
Para Politikası Kurulu) uzun dönemli tahminlerinin altında kalmaya devam ediyor.
Fed açıklamasında, halen uygulanmakta olan yüzde 0 ile 0,25
aralığındaki faiz oranı bandının istihdamdaki gelişmelerin tatmin edici düzeye
ulaşmasına ve enflasyonun da öngörülen oranlara gelmesine kadar muhafaza
edileceği vurgulanıyor.
Bu açıklamadan piyasa iki sonuç çıkardı: (1) QE’nin
sonuçlandırılmış olması piyasalara ve özellikle de gelişme yolundaki ülke piyasalarına
artık bedava ve bol para girişine kapıların kapanması anlamına geliyor. Bu bol
likiditeyi kullanarak gelişme yolundaki piyasalardaki yüksek faizlerden yararlanan
batılı fonların da bu imkandan eskisi kadar fazla yararlanamayacağı açık. (2)
ABD ekonomisi toparlanmaya devam ediyor veya en azından Fed, bunun böyle
olduğunu ve ona göre davranacağını açıklıyor. Bu toparlanma, daha biraz zaman
alacak olsa da eninde sonunda Fed’in konu ettiği istihdam ve enflasyon
düzeylerine varılacağını ortaya koyuyor.
Fed açıklamasında yer alan ABD ekonomisindeki toparlanma yorumları,
Fed’in faiz artırması olasılığını artırdığı şekilde yorumlandığı için
piyasaları rahatsız olmuş görünüyor. Bütün mesele faizin ne zaman
artırılacağına gelip dayanıyor. Bu noktadaki tahminler 2015’in ilk çeyreği ile
son çeyreği arasına dağılmış görünse de yılın ortası ile üçüncü çeyreği
üzerinde yoğunlaşıyor. Kabaca bugünden başlayarak 1 yıl içinde Fed’in faiz
arttıracağının beklendiğini söylersek bütün beklentileri aşağı yukarı formüle
etmiş oluruz.
Fed’in açıklamalarına piyasanın ilk tepkisi, yukarıda
değindiğimiz algılamalar sonucu, olumsuz oldu. Dünyanın dört bir yanında borsa
endeksleri geriledi, Dolar değer kazandı. Euro Dolar paritesi 1,27’lerden 1,25’lere
kadar geriledi. Türkiye’de de benzer gelişmeler oldu. 2,20’nin altına gerilemiş
olan Dolar kuru yeniden 2,22’ye yükseldi. Zaman geçtikçe tepkiler yumuşamaya
başladı. Eğer başka ve güçlü etki yaratacak bir olay olmazsa zaman içinde tepkilerin
biraz daha yumuşayacağını göreceğiz.
Türkiye açısından baktığımızda risklerde yavaş yavaş bir
düşüş başladığını gözlemliyoruz. CDS (credit default swap) primlerini uzun
zamandır burada risk ölçümünün temel göstergesi olarak kullanıyorum. Yıla 245
bp ile başlayan Türkiye CDS primi, Şubat ayının başında 276 bp ile zirve
yaptıktan sonra iniş yönünde ama oldukça dalgalı bir seyir izledi. Ekim ayına
girerken CDS primi 208 bp idi. 29 Ekim itibariyle bu oran 176’ya gerilemiş
bulunuyor. Bu oran, hala 22 Mayıs 2013’de (Fed’in QE’yi sonlandırabileceğine
ilişkin ilk açıklamanın yapıldığı tarih) 118 bp oranındaki CDS priminden uzak
olsa da risklerin iniş yönünde olduğunun göstergesidir.
Aşağıdaki grafikte yılbaşından itibaren Türkiye’nin CDS
primleriyle USD TL paritesindeki gelişmeler yer alıyor (kırmızı çizgi CDS primi
ve sol eksende yer alıyor. Mavi çizgi USD TL paritesi ve sağ eksende yer
alıyor.)
Grafiğin ortaya koyduğuna göre CDS primleriyle ölçtüğümüz Türkiye’nin
risklerine ilişkin algılama olumlu hale geldikçe USD TL paritesi de TL lehine
doğru değişiyor.
Fed’in faiz artırması belki bir yıl sonra olacak ama bunun
sinyallerini vermeye başlaması büyük olasılıkla daha erken bir zamanda
başlayacak. Ve bunun yaratacağı piyasa dalgalanmaları bugünkünden çok daha
yüksek olacak. Dolayısıyla Türkiye gibi dış finansman ihtiyacı yüksek ekonomilerin
önlerinde yaklaşık olarak 6 – 7 aylık bir süre var. Fed, faizleri artırmaya
başlayacağının sinyallerini verdiğinde dış finansmana erişim daha da zorlaşacak.
Onun için özellikle faiz üzerine kurduğumuz anlamsız tartışmaları bir yana
bırakıp alınacak önlemlere çalışmamızda yarar var. Bizimle aynı kırılganlar kategorisinde
bulunan Brezilya faizleri artırarak ilk önlemi aldı bile.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026117 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.