Türkiye'nin Küresel Ekonomideki Yeri
Aşağıdaki tabloda Türkiye’nin çeşitli ekonomik
göstergelerinin 188 ülkeyle karşılaştırılmasının sonuçlarını sunuyorum. Bu sayı
veya oranlar esas olarak 2013 yılına ait. Farklı yıllara ait olan değerler,
yanlarında parantez açılarak hangi yıla ait olduğu gösterilmiştir.
2013 Sonuçları
|
Dünyada Sıramız
|
|
Temel Ekonomik Göstergeler
|
||
GSYH
(Cari USD fiyatlarıyla, milyar USD))
|
820
|
18
|
GSYH
(Satınalma Gücü Paritesiyle, milyar USD)
|
1.422
|
17
|
Kişi
Başına Gelir (Cari USD fiyatlarıyla, USD)
|
10.946
|
68
|
Kişi
Başına Gelir (Satınalma Gücü Paritesiyle, USD)
|
18.975
|
65
|
GSYH
Büyümesi (%)
|
4,0
|
78
|
Enflasyon
(TÜFE, yılsonu, %)
|
7,5
|
32
|
Toplam
Devlet Harcamaları / GSYH (%)
|
38,1
|
62
|
Toplam
Devlet Gelirleri / GSYH (%)
|
36,5
|
65
|
Bütçe Dengesi / GSYH (%)
|
1,5
|
71
|
Kamu
Kesimi Brüt Borç Stoku / GSYH (%)
|
36,3
|
112
|
Kamu
Kesimi Net Borç Stoku / GSYH (%)
|
27,4
|
68
|
Mal
İhracatı (milyar USD)
|
163,3 (2012)
|
28
|
Mal
İthalatı (milyar USD)
|
228,6 (2012)
|
20
|
Hizmet
İhracatı (milyar USD)
|
43,4 (2012)
|
26
|
Hizmet
İthalatı (milyar USD)
|
20,9 (2012)
|
44
|
Cari Denge / GSYH (%)
|
6,1
|
103
|
Doğrudan
Yabancı Sermaye Girişi (milyar USD)
|
12,9
|
22
|
Döviz
Rezervi (milyar USD)
|
110,9
|
17
|
M3
(Geniş Para Arzı) / GSP (%)
|
52,9
|
11
|
Özel
Kişilerin Kredi Kullanımı / M3 (Artış Hızı, %)
|
33,6
|
4
|
Bankaların
Sermaye / Varlıklar Rasyosu (%)
|
11,2
|
43
|
Hisse
Senetleri Değeri / GSYH (%)
|
44,2 (2012)
|
18
|
Diğer Ekonomik Göstergeler
|
||
Evine
Boruyla Su Taşınan Nüfus (milyon kişi)
|
72,9 (2012)
|
10
|
1000
Kişiye Düşen Banka Şube Sayısı (Adet)
|
18,7 (2012)
|
79
|
1000
Kişiye Düşen ATM Sayısı (Adet)
|
63,4 (2012)
|
42
|
Petrol
tüketimi (Bin varil / Gün)
|
734
|
27
|
Doğalgaz
Tüketimi (milyar m3)
|
45,3
|
22
|
Gelen
Turist Sayısı (milyon kişi)
|
35,7
|
6
|
Turizm
Geliri (milyar USD)
|
32,2
|
12
|
AR-GE
Harcaması / GSYH (%)
|
0,9 (2012)
|
40
|
Patent
Başvuruları (Adet)
|
4.434 (2012)
|
14
|
Marka
Başvurusu (Adet)
|
103.748 (2011)
|
5
|
Yüksek
Teknolojili Mal İhracatı / İmalat Sanayi İhracatı (%)
|
1,8
|
104
|
İnternet
Kullanıcısı / Nüfus (%)
|
45,1 (2012)
|
92
|
Mobil
Telefon Abonesi (milyon adet)
|
67,7 (2012)
|
20
|
Küresel
Rekabet Endeksi
|
4,46 (2014)
|
45 (148)
|
İnsani
Gelişmişlik Endeksi
|
0,76
|
76
|
Yorumlar:
1. Türkiye
GSYH büyüklüğü açısından cari fiyatlarla bakıldığında 18., satınalma gücü
paritesiyle bakıldığında 17. büyük ekonomidir. Öteden beri vurgulandığı üzere
Türkiye’nin dünyanın en büyük 16. ekonomisi olduğu iddiası doğru değil. Kişi
başına gelire gelince sıralamadaki yerimiz 68. sıraya (satınalma gücü
paritesiyle 65. sıraya) geriliyor. Buna göre Türkiye’nin devlet olarak
zenginler arasında görünse de bireyler olarak bakıldığında orta gelirliler
arasında yer aldığı ortaya çıkıyor.
2. 2013
yılı itibariyle Türkiye, potansiyel büyümesinin (% 5) altında büyümüş ve dünyada
hızlı büyüyen ekonomiler arasında yer alamayarak kendisine ancak 78. sırada yer
bulabilmiş görünüyor.
3. 2013
yılında yüzde 7,5 gibi yüksek bir yılsonu enflasyonu Türkiye’yi 188 ülke
arasında en yüksek enflasyona sahip 32. ülke konumuna sokmuş bulunuyor.
4. Türkiye’nin
toplam devlet harcamaları ile devlet gelirleri birbirine yakın seyrediyor. O
nedenle de bütçe açığı oldukça düşük düzeyde seyrediyor. Buna karşılık en
iyiden en kötüye doğru sıralandığında Türkiye yüzde 1,5 oranındaki bütçe
açığıyla kendisine ancak 71.sırada yer bulabiliyor. Düşürmekle övündüğümüz
bütçe açığında gelebildiğimiz sıra burası.
5. En
çok ihracat yapan ülkeden başlayarak yapılan sıralamada 28. sırada yer alan
Türkiye aynı mantıkla yapılan sıralamada ithalatta 20. sırada bulunuyor. Buna
karşılık hizmet ihracatında (turizm, navlun, sigortacılık vb) 26. sırada yer
alırken hizmet ithalatında 44. sırada yer alıyor. Hizmet ihracatının hizmet
ithalatından oldukça fazla olması mal ihracatı ve ithalatı arasındaki negatif
farkı azaltıyor ve o nedenle cari açığımız GSYH’nın yüzde 6,1’ine düşüyor. Buna
karşın cari açıktan en iyiden başlayarak yapılan sıralamadaki yerimiz hala 103.
sıra gibi en kötü durumdakiler arasında bulunuyor.
6. Türkiye,
2013 yılında çektiği 13 milyar dolara yakın doğrudan yabancı sermaye girişiyle
22. sırayı alıyor, 111 milyar dolara yaklaşan döviz rezervleriyle bu alanda
17.sırada görünüyor.
7. M3
geniş para arzına bakıldığında Türkiye’nin sırası 11. olarak çıkıyor.
8. Türkiye’nin
en üstlerde yer aldığı konuların başında kredi kullanımları geliyor. Özel
kişilerin kredi kullanımı oranında Türkiye 4. sırada yer alıyor.
9. Bankaların
sermaye / varlıklar rasyosu yüzde 11,2 olarak gösteriliyor. Bu oran yüzde 8
olarak kabul edilen uluslar arası standarda göre oldukça yeterli olmakla
birlikte dünya sıralamasında daha yukarılarda olduğunu düşündüğümüz bir konumda
olmadığımız anlaşılıyor.
10. Hisse
senetlerinin piyasa değerinin GSYH’ya oranı, benim için oldukça şaşırtıcı
(olumlu anlamda) bir sıra olan 18. sırada yer alıyor.
11. Evine
boruyla su taşınan nüfus oranında Türkiye’nin 10. sırada yer alması ve birçok
gelişmiş ülkeyi geride bırakması bir başka (olumlu anlamda) şaşırtıcı sonuç.
12. Banka
şubelerinin fazlalığından şikayet etmemizin pek da haklı olmadığını bu alanda
79. sırada yer almış olmamız ortaya koyuyor. Öte yandan ATM sayısı konusunda
çok daha önlerde yer almış olmamız pek şaşırtıcı değil.
13. Petrol
tüketiminde 27, doğalgaz tüketiminde 22. sırada bulunuyoruz. Bu durumda petrol
ve doğalgaz fiyatlarındaki gerileme bize oldukça katkı yapacak (olumlu) gibi
görünüyor.
14. Türkiye’nin
en fazla yol aldığı konulardan birisi gelen turist sayısı ve elde ettiğimiz
turizm gelirlerinde ortaya çıkıyor.
15. AR-GE
harcamalarında oldukça geride olmamıza karşılık patent ve marka başvurularında
şaşırtıcı olarak önlerde yer alıyoruz. Buna karşın Türkiye’nin marka sahibi
olmakta ve buluş yapmakta adının pek de duyulmamış olması bu başvuruların nasıl
başvurular olduğu konusunda kuşku yaratıyor.
16. Yüksek
teknolojili sanayi malı ihracatında çok gerilerde olmamız da aslında patent
başvuruları konusunda kuşkuyla örtüşen bir durum sergiliyor.
17. İnternet
kullanıcısı sayısında orta sıralarda yer alan Türkiye’nin cep telefonu
aboneliğinde önlerde yer alması da şaşırtıcı değil.
18. Türkiye,
küresel rekabet endeksinde ilk üçte birlik grupta, insani gelişmişlik
endeksinde ise orta sıralarda yer alıyor.
Özet:
Dünyanın 18. büyük ekonomisi olan Türkiye, çok az alanda bu
sıranın hakkını verecek bir ekonomik durum içinde bulunuyor. 2023 yılında GSYH
büyüklüğü açısından ilk on ekonomi arasına girmeyi hedeflemenin hiçbir anlamı
olmadığı bu tabloya bakınca net bir biçimde görülebiliyor. Hedef, enflasyonu,
cari açığı kalıcı olarak düşük düzeylere indirmek kadar kişi başına geliri
artırmak, patent ve marka başvurularındaki gelişmeyi markaları dünyaya
tanıtmak, patentleri buluşa çevirebilmeye yansıtabilmek olmalı. Bu hedeflere
ulaşabilmek için de gerçek anlamda yapısal reformlara girişmek gerekli.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202650 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.