2015 Yılına Girerken Küresel Sistemin Görünümü
2014 yılına girerken bu yılın bir toparlanma yılı olacağını
dile getirenlerin sayısı oldukça fazlaydı. Yunanistan krizinin yarattığı
sıkıntılarla gerilen Euro Bölgesinin bu toparlanmada başı çekeceği görüşü
yaygındı. 2014 yılı bu beklentilere yanıt verecek gelişmelere sahne olamadı.
2014 yılını ABD ve İngiltere ekonomik toparlanmayla, Euro
Bölgesi durgunlukla (sıfır dolayında büyüme ve sıfır dolayında enflasyon),
Japonya ise slumpflasyonla (ekonomik küçülme + enflasyon) tamamlayacak gibi
görünüyor. Dünyanın ikinci büyük ekonomisi konumundaki Çin, uzun süredir yüksek
oranda sürdürdüğü ekonomik büyüme ivmesini yitirmiş olarak yılı tamamlamaya
hazırlanıyor.
Aşağıdaki tabloda ABD, Euro Bölgesi, Çin, Japonya, İngiltere
ve gelişmekte olan ülkeler için yapılmış 2014 ve 2015 yılına ilişkin tahminler
yer alıyor (kaynaklar: The Economist, Poll of Forecasters, December Averages,
2014 ve IMF, WEO Databases, October 2014.)
Gösterge (%)
|
Yıl
|
ABD
|
Euro
Bölgesi
|
Çin
|
Japonya
|
İngiltere
|
Gelişmekte
olan Ülkeler
|
Büyüme
|
2014
|
2,3
|
0,8
|
7,3
|
0,5
|
3,0
|
4,4
|
2015
|
3,0
|
1,1
|
7,0
|
1,1
|
2,6
|
5,0
|
|
Enflasyon
|
2014
|
1,7
|
0,5
|
2,1
|
2,7
|
1,5
|
5,7
|
2015
|
1,6
|
0,8
|
2,5
|
1,7
|
1,4
|
5,4
|
|
Faiz Dışı Bütçe Dengesi
|
2014
|
-3,4
|
-0,4
|
-0,5
|
-6,3
|
-3,5
|
-0,5
|
2015
|
-2,2
|
0,0
|
-0,3
|
-5,0
|
-2,0
|
-0,4
|
|
Cari Denge
|
2014
|
-2,3
|
2,3
|
2,2
|
0,3
|
-4,5
|
0,8
|
2015
|
-2,3
|
2,3
|
2,0
|
0,7
|
-3,9
|
0,5
|
|
Kamu Borcu
|
2014
|
105,6
|
96,5
|
40,7
|
245,1
|
92,0
|
40,1
|
2015
|
105,1
|
96,2
|
41,8
|
245,5
|
93,0
|
40,7
|
|
İşsizlik Oranı
|
2014
|
5,8
|
11,6
|
4,1
|
3,7
|
6,0
|
|
2015
|
5,8
|
11,2
|
4,1
|
3,8
|
5,8
|
Tabloya baktığımızda beş büyük ekonomiden ABD ve İngiltere
(bu ikisinin GSYH büyüklüğü dünya GSYH’sının dörtte birine eşit bulunuyor)
dışındaki üç büyük ekonomide (Euro Bölgesi, Çin ve Japonya’nın GSYH’ları
toplamı dünya GSYH’sının üçte birine eşit bulunuyor) bir toparlanma işareti
görünmüyor. Beş büyük ekonomiye karşılık gelişme yolundaki ülkelerin ekonomilerinde
durum çok daha parlak bulunuyor. Burada bütün mesele ABD ve İngiltere’deki
toparlanma ile gelişme yolundaki ekonomilerin iyi durumu bir araya geldiğinde bu
ikisinin, Avrupa, Japonya ve Çin’deki kötüye gidişi dengeleyip dengeleyemeyecekleri
sorusunun yanıtında yatıyor. Bugüne kadar Çin de iyi tarafta yer aldığı için
dengenin sağlanması biraz daha kolay oluyordu. Bundan sonrası o kadar kolay
değil.
2015 yılına giriş 2014 yılına girişten farklı olmayacak diye
düşünürken petrol fiyatlarında ortaya çıkan düşüş düşüncemize farklı bir boyut
kattı. 2014 Ocak ayında 115 USD/Varil olan Brent petrolün fiyatı 2014 sonuna
doğru 70 USD/Varil’in altına geriledi. 2015 yılı için tahminler 60 ile 80
USD/Varil arasında değişiyor. Bu gelişme petrol üreten ülkeler için ciddi bir
kayıp yaratırken petrol ithal eden ülkeler için pozitif bir katkı sağlıyor.
Petrol fiyatları bu düzeyde kalmaya devam ederse bu gidişin Euro Bölgesinin de toparlanmasına
yardımcı olacağı yorumları yapılıyor. Üretim ve taşıma maliyetlerinin, çeşitli
sektörlerdeki girdilerin maliyetlerinin düşmesi yeni imkanlar yaratacak gibi görünüyor.
2015 yılına girerken
küresel sistemdeki riskleri şöyle sıralamak mümkün: (1) Fed’in faizi artırma
yolunda karar açıklamasının tıpkı tahvil alımını azaltma kararını açıklamasıyla
başlayan dalgalanma gibi küresel sistemde önemli dalgalanmalara yol açabilir. Bu
riskin 2015 yılında gerçekleşme olasılığı yüzde yüze yakın. Uygulamanın değilse
bile uygulamaya başlanacağına ilişkin açıklamanın ilk altı ayda yapılması olasılığı
giderek artıyor. (2) Avrupa, Japonya ve Çin’deki kötüye gidişin devamı, bu
ekonomilerle ticaret ilişkisi olan ekonomilerde ödemeler dengesi sorunlarına
neden olabilir. (3) Jeopolitik risklerin (Ortadoğu sorunları, Rusya ile
ilişkilerde ortaya çıkan sorunlar gibi) devam etmesi, gelişme yolundaki
ülkelere dış finansman akışını sekteye uğratabilir. (4) Petrol fiyatlarında
yaşanan beklenmedik düşüş iyimserlik havası getirmiş olsa da beklentilerin
genel olarak karamsar olmaya devam etmesi harcamalardan yatırımlara kadar
birçok konuyu olumsuz yönde etkileyerek ekonomilerin canlanmasına engel oluşturabilir.
2015 yılına girerken küresel
sistemdeki iyimserlik gerekçelerini de şöyle sıralamak mümkün: (1) Petrol
fiyatlarındaki düşüş petrol üreten ülkelerin aleyhine olsa da petrol ithal eden
ülke sayısı daha çok olduğu için de bu gelişmenin küresel sistemin genelde
lehine olduğunu söyleyebiliriz. (2) Gıda fiyatlarında beklendiği gibi düşüş
olması halinde bu durum özellikle gelişme yolundaki ülkeler açısından
enflasyonun denetiminde olumlu katkı sağlayabilir. (3) Düşük faizlerin bir süre
daha devam edecek olması petrol fiyatlarındaki düşüşün yarattığı olumlu havayla
birleşince bir süre sonra beklentilerin düzelmesine ve yatırımların artmasına
yol açabilir.
Riskleri, iyimserlik getirecek gelişmelere göre daha kolay
sıralayabildiğimizi söyleyebilirim. Buna karşılık bugünkü durumumuz bundan bir
ay önceki durumumuza göre daha olumlu görünüyor. Bir başka ifadeyle bu yazıyı
bir ay önce yazmış olsaydım sanırım 2015 yılını çok daha karamsar bir bakışla
değerlendirirdim. Karamsarlığımızı azaltan temel gelişme petrol fiyatının 30
dolara yakın bir düşüş sergilemiş olmasıdır. Bakalım önümüzdeki dönemde karamsarlığımızı
azaltacak başka gelişmeler görecek miyiz?
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202646 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.