Türkiye 2015: Riskler ve Fırsatlar
2015 yılına girerken küresel sistemin görünümünü bir önceki
yazımda anlatmaya çalıştım. Bu kez de Türkiye’nin önündeki riskleri ve fırsatları
ortaya koymaya çalışacağım.
Riskler
2015 yılının herhangibir noktasında Fed’in faizi artırması
ya da artıracağını açıklaması halinde Türkiye ve benzeri dış finansmana yüksek
gereksinimi olan ekonomiler sıkıntıyla karşılaşabilir. Benzer bir durumu 22
Mayıs 2013 tarihinde Fed’in tahvil alımlarını kısmaya başlayacağını
açıklamasından sonra yaşamıştık. O tarihten sonra döviz girişinde sıkıntılar
ortaya çıkmış ve TL güç kaybetmeye başlamıştı. Bu kez bu etki daha güçlü
hissedilebilir. Fed’in faiz artıracağını açıklaması Türkiye’yi dış finansman
sağlama riskiyle karşı karşıya bırakabilir. Bu riski tam olarak ortaya
koyabilmek için dış finansman gereksinimi ve karşılanma şekli özet tablosuna
bir bakalım (kaynak: IMF, 2014 Türkiye IV. Madde Konsültasyon Raporu.)
(Milyar USD)
|
2008
|
2014
|
2015
|
Dış Finansman Gereksinimi
|
122,7
|
218,5
|
225,0
|
Dış borç geri ödemeleri
|
82,3
|
170,9
|
173,1
|
Cari açık
|
40,4
|
47,6
|
51,9
|
Finansman Kaynakları
|
122,7
|
218,5
|
225,0
|
Dış borçlanma
|
114,0
|
175,9
|
175,2
|
Portföy yatırımları
|
-0,4
|
21,2
|
24,7
|
Net yabancı sermaye girişi
|
17,2
|
9,1
|
14,9
|
Diğer (rezerv hareketleri dahil)
|
-8,1
|
-12,3
|
-10,4
|
Tablo bize Türkiye’nin artan dış finansman gereksinimi
gösteriyor. Özetle, 2015 yılında 170 milyar doların üzerinde vadesi gelecek dış
borç ödemesine ek olarak 50 milyar doların üzerinde cari açık gerçekleşeceği
tahmin ediliyor. Demek ki Türkiye 225 milyar dolarlık bir dış finansman bulmak
zorunda. Bu önemli bir risktir ve bizim kredi notumuzun artması veya not
görünümünün değişmesinin önündeki en önemli engeldir.
Euro Bölgesinin toparlanamaması bizim açımızdan önemli
risklerden birisidir. Türkiye’nin ihracatının yüzde 40’dan fazlası Avrupa
Birliği ülkelerine (bunun önemli bölümü de Euro Bölgesi ülkelerine)
yapılmaktadır. Bölgenin ekonomik sıkıntıdan kurtulamaması bizim açımızdan ihracatın
gerilemesine yol açabilecek bir gelişmedir.
Jeopolitik riskler önümüzdeki ciddi risklerden bir
başkasıdır. Her ne kadar bu risk zaten belirli ölçüde realize olmuş olsa da
(Ortadoğu ve Rusya’daki gelişmeler) olayların daha kötüye gitme olasılığı bir
risk olarak algılanmaktadır.
Ambargo ve petrol fiyatlarındaki düşüşün etkisiyle Rusya’da
yaşanan ekonomik sıkıntılar Türkiye açısından önemli bir potansiyel olan Rus
turistlerin sayısında azalmaya yol açabilir. Bu da turizm gelirlerimiz
açısından bir risk oluşturabilir.
Doların güçlenmesinin TL’nin dış değerinde, enflasyonun
devam etmesinin de TL’nin iç değerinde yarattığı kayıplar Türk üreticisinin
rekabet gücünü olumsuz şekilde etkiliyor. Bu, önümüzdeki dönem için ciddi bir
risk oluşturuyor.
Cari açığı düşürmeye yönelik olarak atılan adımlara karşın
cari açığın yüzde 5 düzeyine indirilememiş olması dış finansmana erişimin
zorlaşacağı 2015 yılı için sorunlardan birisi olarak karşımızda duruyor.
Fırsatlar
Petrol fiyatında yaşanan ciddi düşüler Türkiye’nin önündeki
en önemli fırsat gibi duruyor. Yılbaşında 108 USD/Varil düzeyinde olan Brent
petrolün fiyatı bu yazıyı kalem aldığım sırada 69 USD/Varil idi. Yani
yılbaşından bu yana Brent petrolün fiyatı 40 Dolara yakın düşüş göstermiş (%
36.) Bu çok önemli bir avantaj. Benzer bir durum doğalgazda yaşanıyor. Rusya
ile yapılan görüşmelerde Rusya’nın doğalgaz fiyatlarında Türkiye’ye indirim
yapacağı anlaşılıyor. Cari açığın oluşumunda en önemli unsur olan enerji
ithalatı faturasında sağlanacak düşüşler belki de cari açığı yüzde 5’lere
düşürmemizde en önemli itici güç olacak. Bu çerçevede IMF’nin dış finansman
gereksinimi tablosunda yer alan cari açık miktarının 51,9 milyar dolardan düşük
kalacağını düşünüyorum.
Petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki düşüşler nedeniyle enerji
maliyetlerinde yaşanacak azalışın sadece cari dengemize değil aynı zamanda fiyatlara
(dolayısıyla enflasyona) olumlu yansıyacağını söylemek mümkün. Dolayısıyla
Dolardaki güçlenmenin yaratacağı olumsuz etkiyi petrol ve doğalgaz fiyatındaki
düşüşün gidereceğini söyleyebiliriz.
Ambargonun devam etmesi, petrol ve doğalgaz fiyatlarının
düşmesi Rusya ekonomisini sıkıntıya sokmaya devam ederse turizm gelirleri
açısından çıkabilecek olumsuz faturaya karşılık bazı olumlu gelişmeler de
görülebilir. Yabancı fonlar açısından birbiri yerine ikame edilebilir pazarlar
olarak görülen bu iki ülkeden Rusya’nın olumsuz görünümü oraya giden fonların
Türkiye’ye yönelmesine yol açabilir.
Emtia fiyatlarında 2015 yılı için öngörülen düşüşlerin
gerçekleşmesi de gelişme yolundaki ülkelerin çoğu gibi Türkiye için de yararlı
sonuçlara verebilir.
Düşük bir olasılık olsa da Ortadoğu’daki karmaşanın sona
ermesi Türkiye için önemli bir fırsat oluşturabilir. Türkiye, hem bölgenin
yeniden imarında hem de ekonomik faaliyetler alanında ciddi rol üstlenebilir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202683 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.