Gelirden Kim Daha Çok Pay Alıyor?
Gelir dağılımı, bir ekonomide yaratılan gelirin o
ekonomideki kişiler, gruplar, bölgeler arasında nasıl paylaşıldığını ortaya
koyan göstergedir. İnsanların yaşamlarını sürdürebilmek için üretim sürecine
katılarak üretimde bulunmaları karşılığında o üretimden aldıkları pay onların
gelirini oluşturur. Gelir dağılımı, üretimden alınan bu payların dağılımının
eşitliğinin derecesiyle ilgilenir.
Gelir dağılımı, çeşitli sınıflandırmalara göre ölçülebilir. Bunların
içinde en çok ilgi çekeni kişisel gelir dağılımı ve fonksiyonel gelir
dağılımıdır. Kişilerin üretime hangi sıfatla katıldıklarına bakılmaksızın
gelirin kişiler arasında nasıl paylaşıldığına bakılacak şekilde bir ölçümleme
yapılmışsa bu, kişisel gelir dağılımını gösterir. Kişilerin üretimdeki
fonksiyonlarına bakarak bir ölçümleme yapmışsak bunun sonuçları bize fonksiyonel
gelir dağılımını verir.
Bir kez daha tekrarlamak gerekirse fonksiyonel gelir
dağılımında kişiler temsil ettikleri üretim faktörlerine göre sınıflandırılır
ve emeğin, sermayenin, toprağın ve girişimcinin aldıkları paylara göre gelir
dağılımı ölçülür.
Türkiye’de fonksiyonel geir dağılımını görebilmek için Türkiye
İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan 2013 yılı fonksiyonel gelir
dağılımı araştırmasının sonuçlarını bir tablo halinde verelim (kaynak: TÜİK, http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1011)
Üretim Faktörü
|
Üretimden
Aldığı Gelirin Cinsi
|
Üretimden
Aldığı Pay (%)
|
Emek
(İşgücü)
|
Ücret
|
51,5
|
Girişimci
|
Kar
|
19,6
|
Toprak
|
Rant
|
3,3
|
Sermaye
|
Faiz
|
3,1
|
Diğer
|
Emekli aylıkları, sosyal transferler, diğerleri
|
22,5
|
Toplam
|
100
|
Bu tabloya göre Türkiye’de üretimden en büyük payı yüzde
51,5 ile emek (ücret, maaş, yevmiye gelirleri adları altında), ikinci en büyük
payı yüzde 19,6 ile girişimci (kâr ve benzerleri adı altında) almaktadır. Üretimden
en düşük payları alan üretim faktörleri ise yüzde 3,1 ile faiz geliri elde eden
sermaye sahipleri ve yüzde 3,3 pay elde eden toprak (doğal kaynaklar) sahipleridir.
Tabloda, Diğer başlığı altında yer alan ve bütün grupları ilgilendiren
emekli aylıkları, sosyal transferler ve diğerlerini gruplara dağıtırsak, emeğin
aldığı payın daha da yükseldiğini görebiliriz.
Tuhaf ama gerçek: Hakkında kıyametler koparılan faizin milli
gelirden aldığı pay budur.
Tanımların alındığı
kaynak: http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1011
Tanımlar (TÜİK
sitesinden aynen alınmıştır):
Faaliyet gelirleri:
(1) Maaş, ücret, yevmiye gelirleri: Gelir referans dönemi içerisinde ücret karşılığı bir işte çalışma
sonucunda elde edilen nakdi veya ayni gelirlerdir. Gelir referans dönemi
içerisinde alınan ikramiye, iş riski, iş güçlüğü teminindeki güçlük zammı,
fazla mesai, prim ve temettüleri ve ek görevlerden elde edilen gelirler maaş,
ücret veya yevmiye gelirine dahil edilmiştir. (2) Müteşebbis gelirleri:
Gelir referans dönemi içerisinde müteşebbis olarak çalışan fertlerin (işteki
durumu kendi hesabına veya işveren olarak çalışanlar) faaliyetleri sonucu elde
ettiği gayri safi hasılatından, gelir referans dönemi içerisinde yaptığı tüm
giderler (işyeri masrafları, vergiler, sosyal güvenlik kesintileri vb.)
düşüldükten sonra elde edilen gelir müteşebbis geliridir.
Faaliyet dışı
gelirler: (1) Gayrimenkul kira geliri: Apartman dairesi, dükkan,
depo vb. gayrimenkuller ile tarla, bağ, bahçe, arsa gibi mülklerin referans
dönemi içerisinde kiraya verilmesi sonucu elde edilen hasılattan, bu hasılatın
sağlanması için yapılan tüm giderler (sigorta, vergi, tamir ve bakım giderleri
vb.) düşülerek elde edilen gelirdir. (2) Menkul kıymet geliri: Banka
hesabından elde edilen faiz, finans kurumlarından veya sermaye şirketlerinden
elde edilen temettü veya kar payı vb. gelirlerdir. Menkul kıymet gelirlerinde,
vergiler gelir elde edilmeden kaynaktan kesilmektedir. Ancak, menkul kıymet
geliri elde eden hanehalkı fertlerinin, bu geliri elde etmek için, menkul
kıymetlerin korunması ile ilgili sigorta, kiralık kasa, tahvil giderleri, vergi
vb. giderler düşülerek, elde ettikleri net gelirler menkul kıymet geliri olarak
kayıt edilmiştir. (3) Karşılıksız (transfer) gelirler: Gelir referans
dönemi içerisinde devlet, özel kurum/kuruluş veya başka kişi/hanehalklarından
alınan karşılıksız transferlerdir (emekli maaşı, yaşlılık maaşı, işsizlik
maaşı, karşılıksız burslar, düzenli olarak alınan ayni veya nakdi yardımlar vb.
şeklindeki ödemelerdir). İki gruba ayrılabilir; (a) Sosyal transferler:
Hanelerin bazı ihtiyaçlarını karşılamak veya parasal sıkıntılarından dolayı
bazı risklerle karşı karşıya kalmaları durumunda gelir referans döneminde
devletten veya çeşitli kurum/kuruluşlardan aldıkları ayni veya nakdi
karşılıksız yardımlar olarak nitelendirilmektedir (Aile-çocuk yardımı, konut ve
kira yardımı, yoksul hanehalklarına yapılan diğer sosyal yardımlar). (b) Hanelerarası transferler: Hanelerin başka kişi
veya hanehalklarından düzenli olarak aldıkları karşılıksız ayni ya da nakdi
yardımlardır.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202690 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.