Merkez Bankasını Beklerken
Tuhaf bir durum
Salı günü Merkez Bankası Para Politikası Kurulu toplanıyor. Konuyla
hiç ilgisi olmayanlar bile bu toplantıya odaklanmış görünüyor. Merkez Bankasının
faizi konusunda toplumdaki çok az kişinin yeterli teknik bilgisi olmasına
karşın konu, siyasete alet edilen her şeyde olduğu gibi, tutulan tarafa göre
üzerinde düşünce açıklanan bir konuya dönüşmüş bulunuyor. Hemen her zaman olduğu
gibi toplum, Merkez Bankası faizi indirsin ve indirmesin diyenler arasında
ikiye bölünmüş durumda. Konu üzerine düşünce açıklayan kişilere: “Merkez
Bankasının indirmesini ya da indirmemesini savunduğunuz faiz neyin faizidir?” sorusunu
sorsak alacağımız yanıtların tuhaflığını anlatmaya sayfalar yetmez. Bu kadar
teknik bir konuda taraf tutulmasının tuhaflığından daha da şaşırtıcı olan konuyu
bilen teknisyenlerin çoğunun da benzer bir yaklaşımla görüş açıklamaları.
Şimdi gelelim durum saptamasına. Toplantı öncesinde görünüm
nasıl? Eldeki veriler bize neyi anlatıyor? Geleceğe ilişkin beklentiler neler
söylüyor? Önce Şubat ayında neler olduğuna bir bakalım.
Şubat ayında
yaşananlar ve ekonomiye etkileri
Merkez Bankası bir önceki toplantısında politika faizini yüzde
8,25’ten 7,75’e indirdi. Bu indirim siyasal iktidar tarafından yetersiz
bulunduğu için beğenilmedi ve ağır şekilde eleştirildi. Bunun üzerine Merkez
Bankası, Ocak ayı enflasyonu, yıllık
enflasyonda 1 puandan fazla düşüşe neden olursa 24 Şubatı beklemeden toplanıp
faizi tekrar indireceğini açıkladı. Ocak ayı enflasyonu yüzde 1,10 çıkıp da yıllık
enflasyondaki düşüş 1 puanın altında kalınca Merkez Bankası bir açıklama daha
yaparak erken toplantı yapmayacağını belirtti. Bu açıklama siyasal iktidarca
yeniden eleştiri konusu yapıldı.
Şubat ayı boyunca kurlar yüksek seyretti. Sepet kur Şubat
süresince 2,62 – 2,65 aralığında kaldı.
Brent petrolün fiyatı, önceki aylarda yaşanan düşüşlerden sonra
Şubat ayında yükselişe geçti. Ocak ayı boyunca 50 USD’nin altında seyreden
Brent petrolün varil fiyatı, Şubat ayında 50 USD’nin üzerinde seyretti, zaman
zaman 60 USD’yi aştı.
Şubat ayında petrol ürünlerine zam yapıldı.
Ay boyunca faizle ilgili olarak Merkez Bankası'na yönelik eleştirel/baskı kurucu söylemler devam etti.
Bütün bu gelişmelere bağlı olarak gösterge faiz yüzde 8'in hep üzerinde seyretti.
Ay boyunca faizle ilgili olarak Merkez Bankası'na yönelik eleştirel/baskı kurucu söylemler devam etti.
Bütün bu gelişmelere bağlı olarak gösterge faiz yüzde 8'in hep üzerinde seyretti.
Rusya, Ukrayna’da ateşkes ilanına yanaştı ve ateşkes
gerçekleşti. Fed, faiz konusunda net bir tavır belli etmedi. Yunanistan sorununda
belirli bir uzlaşmaya varıldı. Dışarıya ilişkin bu üç gelişme havayı biraz
olsun yumuşattı. Dışarıdan kaynaklanan bu yumuşamaya karşılık içeride faiz
tartışmaları hem kurun hem de faizin daha da yükselmesine neden oldu.
Şubat ayında beklenen
enflasyon
Her ne kadar Merkez Bankası geleceğe ilişkin kararlar almak
durumunda olsa da arkadan gelen enflasyona da yan gözle bakmak durumundadır. Yıla
girdiğimizde hepimiz bu yılın ilk 4 ayında enflasyonun düşeceğinden emindik.
Çünkü 2014 yılının ilk 4 ayında 4,9 puanlık bir enflasyon oluşmuştu. Bu yılın
ilk 4 ayının sonunda bu 4,9 puan endeksten çıkacak yerine bundan daha düşük bir
enflasyon girecek ve dolayısıyla Mayıs ayına girilirken yıllık enflasyon yüzde
6’nın altına gerilemiş olacaktı. Bir başka deyişle ortada matematiksel bir
gerçek vardı. Eğer kurlarda sıçrama olmazsa, petrol fiyatı tersine dönmezse,
dışarıdan gelecek beklenmedik etkiler olmazsa bizim bir şey yapmamıza gerek
kalmadan enflasyon düşecekti. Dolayısıyla bu gerçek çerçevesinde faizleri de
yavaş yavaş indirerek hem bu düşüşe hazırlık yapmak hem de beklentileri olumlu
yönde etkilemek mantıklı olacaktı. Merkez Bankası da bu nedenle Ocak ayındaki
toplantısında faizi 0,50 puan indirmişti.
Ne var ki gelişmeler beklendiği gibi olmadı. Kurlar
yükseldi, petrol fiyatı arttı, içeride petrol türevlerinde fiyat artışları
yapılması kaçınılmaz oldu. Geçen yılın Şubat ayında aylık enflasyon yüzde 0,43
olmuştu. Bu oran geçen yılın ilk 4 ayının en düşük oranıydı. Bu Şubat’ta bu
oranın oldukça üzerinde bir enflasyon oluşması bekleniyor. Dolayısıyla Şubat
ayında yıllık enflasyonda düşüş bir yana artış olması kaçınılmaz görünüyor.
Merkez Bankası ne
yapmalı?
Genellikle yapılan tartışmalar Merkez Bankasının ne yapması
gerektiği değil ne yapacağı yolunda yoğunlaşıyor. Ben Merkez Bankasının böyle
bir ortamda ne yapması gerektiği konusundaki düşüncemi yazacağım. Bana
sorarsanız Merkez Bankasının ne yapacağını tahmin etmek iktisatçıların değil
falcıların işidir.
Yukarıda sıraladığım gelişmeler ve eldeki veriler bana
Merkez Bankasının bu toplantıda hiçbir şey yapmaması gerektiğini söylüyor.
Yıllık enflasyonun artış göstereceği bir ayda Merkez Bankasının faiz
indirmesinin yanlış olacağını düşünüyorum.
Buna karşılık eğer kurlar ve petrol fiyatı istikrara
kavuşursa Mart ayında geçen yılın yüzde 1,13 ve Nisan ayında geçen yılın yüzde
1,34’lük enflasyon oranları sepetten çıkacağı için faiz indirimi için fırsatlar
çıkacaktır.
Merkez Bankasının Faiz Açmazı
Merkez Bankasının Salı günü toplantı sırasında karşı karşıya bulunacağı durumu üç alternatifte özetleyen tabloyu aşağıda sunuyorum.
|
TCMB
|
Faizi indirmezse
|
Faizi 0,25 - 0,50 indirirse
|
Faizi 0,75 + puan indirirse
|
|
Hükümet
|
Eleştirecek
|
Eleştirecek
|
Eleştirmeyecek
|
|
Yabancı yatırımcı
|
Normal karşılayacak
|
Şubat TÜFE’yi bekleyecek
|
Olumsuz karşılayacak
|
|
Göstergeler
|
|||
|
Kurlar
|
Düşecek
|
Başlangıçta yükselecek
|
Hızlı yükselecek
|
|
Piyasa faizi
|
Düşecek
|
Başlangıçta yükselecek
|
Hızlı yükselecek
|
|
Enflasyon
|
Şubatta yükselecek
|
Şubatta yükselecek
|
Şubatta yükselecek
|
|
CDS Primi
|
Düşecek
|
Aynı yerde kalabilir
|
Yükselecek
|
Son sütundaki alternatif yaratabileceği sonuçlar dikkate alındığında akıllıca bir seçim gibi görünmüyor. Yeşile boyalı alternatif ise kimsenin işine yaramayacak, baskıları da hafifletmeyecek bir alternatif. Bu çerçevede Merkez Bankasının seçmesi gereken alternatif ilk sütundaki alternatif olmalı.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026107 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.