TL ile Büyüdük, USD ile Küçüldük
Büyüme nedir?
Büyüme dediğimiz şey bir ekonominin belirli bir dönem
sonunda (burada 1 yıl) bir önceki döneme göre ne kadar daha fazla fiziksel
üretim gerçekleştirdiğini gösteren bir ölçüdür. Buna reel büyüme de denir
kısaca büyüme de denir. Reel büyümede fiyat artışları arındırılarak sadece fiziksel
üretim artışı hesaba katılır.
Önce basitleştirilmiş
bir ekonomi örneğini ele alalım
Her zaman basitleştirmek için verdiğim yalnızca ekmek üreten
ekonomi örneğini ele alarak konuyu açıklayayım. Para birimi TL, 2013 yılı
nüfusu 10 olan ve sadece 1.000 ekmek üreten bir ekonomi düşünelim. Bu ekonomide
ekmeğin tanesi 1 TL’ye satılıyor olsun. Bu durumda bu ekonomide 2013 yılının
GSYH’sı (1.000 x 1 =) 1.000 TL ve kişi başına gelir de (1.000 / 10 =) 100 TL
olarak hesaplanır. 2013 yılı ortalama USD kuru 1,90 TL ise bu ekonominin USD
cinsinden GSYH’sı (1.000 / 1,90 =) 526 USD ve kişi başına geliri de (526 / 10
=) 52,6 USD olarak hesaplanır.
Şimdi diyelim ki 2014 yılında bu ekonomide nüfus 11’e
çıkmış, ekmek üretimi 1.000’den 1.020’ye, ekmek fiyatı 1 TL’den 1,08 TL’ye ve USD/TL
yıllık ortalama kuru da 1,90’dan 2,19’a yükselmiş olsun. Bu ekonomide 2014 yılı
GSYH’sı (1.020 x 1,08 =) 1.102 TL olarak hesaplanır. Bu ekonomi nominal olarak
[(1.102 – 1.000) / 1.000 *100 =] % 10,2 büyümüş görünür. Buradan fiyat artışını
arındırırsak bu ekonominin reel büyümesini [(1.020 – 1.000) / 1.000 * 100 =] % 2
olarak buluruz. Bu ekonominin 1.102 TL olan GSYH’sını 2014 yılı ortalama USD/TL
kuru olan 2,19’a bölersek USD cinsinden GSYH’yı (1.102 / 2,19 =) 503 USD ve
kişi başına geliri de (503 / 11 =) 45,7 USD olarak hesaplamış oluruz.
Bu ekonominin 2014 yılındaki nominal büyümesi yüzde 10,2,
reel (gerçek) büyümesi ise yüzde 2’dir. Buna karşılık USD / TL kuru 1,90’dan 2,19’a
çıktığı için uluslararası karşılaştırmalarda dikkate alınan GSYH’sı 526 USD’den
(1.102 / 2,19=) 503 USD’ye, kişi başına geliri de hem nüfus artışı hem de kur
artışından dolayı (503 / 11=) 52,6 USD’den 45,7 USD’ye düşmüş olur.
Şimdi gelelim Türkiye
ekonomisindeki duruma
Türkiye ekonomisinin 2013 yılındaki GSYH’sı 1.567 milyar TL idi.
Bu GSYH’yı yıllık USD / TL kur ortalaması olan 1,904 ile USD’ye çevirdiğimizde
USD cinsinden GSYH 823 milyar USD, kişi başına gelir de 10.822 USD ediyordu.
Ekonomimiz, 2014 yılında 2013 yılına göre yüzde 2,9 reel büyüme gerçekleştirdi
ve GSYH’mız 1.750 milyar TL’ye yükseldi. Buna karşılık yıllık USD / TL ortalama
kuru 1,90’dan 2,1875’e yükseldiği, bir başka deyişle TL, USD’ye karşı yüzde 15
oranında değer kaybettiği, için USD cinsinden GSYH’mız 823 milyar USD’den 800
milyar USD’ye kişi başında gelirimiz de 10.822 USD’den 10.404 USD’ye
geriledi.
Sonuçta Türkiye ekonomisi TL bazında büyümüş gibi görünürken
USD bazında küçülmüş oldu. 2014 yılının ulusal hesaplar açısından özeti budur.
Olumsuz gelişmeler
GSYH’mızın USD cinsinden gerilemesinin ortaya çıkaracağı bazı
olumsuz etkiler söz konusu. İlk olumsuzluk; Cari Açık / GSYH, Dış Borç Stoku /
GSYH gibi oranlarda ortaya çıkacak artışlarda görülecek. Çünkü gerek cari açık
gerekse dış borçlar USD ile hesaplanıyor, oysa GSYH TL ile hesaplanıp sonra
USD’ye çevriliyor. Bu durumda orantının altındaki büyüklük küçülünce oran da
büyüyor. Yani cari açık ve dış borç yükümüz GSYH düşüşü nedeniyle artmış
görünecek. Buna göre 2014 yılı cari açık yüzde 5,7, dış borç yükü de yüzde 49,6
çıkıyor.
İkinci olumsuz etki Türkiye’nin en büyük ekonomiler
sıralamasında 17'nci sıradan 18’nci sıraya gerilemesinde görülecek. Türkiye,
2014’de 800,1 milyar USD olan GSYH’sıyla 800,2 milyar USD’ye sahip olan
Hollanda’nın gerisine düşmüş bulunuyor.
Üçüncü olumsuz etki Türkiye’nin son 7 - 8 yıldır içine
düştüğü orta gelir tuzağındaki yerinin kalıcı hale gelmesi şeklinde ortaya
çıkıyor. 7 – 8 yıldır kişi başına geliri bir türlü 10 bin doların üzerine
yükseltemeyen Türkiye orta gelir tuzağına saplanıp kalmış bulunuyor.
Yapısal reformları yapmayıp, eski teşvikleri evirip çevirip
yeni yapısal dönüşüm programı gibi sunmaya devam edersek olacağı budur. 2015
yılında eğer ortalama kur 2,60 USD/TL olursa GSYH’mız 750 milyar USD’nin altına
düşer ve biz Suudi Arabistan’ın da gerisine, 19'uncu sıraya düşeriz.
Yapısal reformlar
için kaynak:
http://www.mahfiegilmez.com/2014/03/yapsal-reformlar-rehberi.htmlEkonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 202685 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.