Dövizden Kazananlar ve Kaybedenler
Türkiye’ye yatırım
yapan Amerikalı ile Avrupalının durumu
Son bir yılda USD/TL, Euro/TL ve sepet kurdaki durumu ve
değişimi aşağıdaki tabloda gösteriyorum
6 Mart 2014’de Türkiye’ye bir Amerikalının 100 Dolar ve bir
Avrupalının 100 Euro getirdiğini ve bunları o günkü kurla bozdurduğunu
düşünelim. Eline 220 TL geçen Amerikalı ve eline 303 TL geçen Avrupalının bu
parayla yüzde 10 faizli bir yıl vadeli tahvil aldığını varsayalım. 6 Mart
2015’de vadesi geldiğinde tahvilleri izleriyle birlikte tahsil ettiklerinde ellerine
geçen parayı getirdikleri dövizlere çevirdiklerinde Amerikalının eline 242 TL
geçecek ve bunu Dolara çevirdiğinde (242/2,64=) 92 Dolar alacaktır. Amerikalı
100 Dolar getirmiş, faiz aldığı halde 8 Dolar zarar etmiştir. Avrupalının eline
333 TL geçecek bunu Euroya çevirince (333/2,86=) 116 Euro alacaktır. Yani
Avrupalı Euro bazında yüzde 16 faiz ve kur kazancı elde etmiştir.
Türk ihracatçının
durumu
Bu yılın ve geçen yılın ilk iki ayında ihracat miktarlarını
(USD değeri cinsinden) ve Euro/TL kur ortalamasını aşağıdaki tabloda sunuyorum.
Türkiye’nin ihracatında ilk iki ayda ortaya çıkan
gerilemenin temel nedenlerinden birisi, TL’nin Euro’ya karşı değer
kazanmasıdır.
Türk ihracatçısının gelir ağırlığı Euro ile olduğuna göre
basit bir örnek vererek durumu açıklayalım (her örnek gibi bunun da genel
durumu temsil eden bir örnek olduğunu, bütün ihracatçıların aynı durumda
olmadığını dikkatinize sunmak isterim.) Diyelim ki ihracatçı A’nın ihracat
tutarı hiç değişmiyor ve aylık olarak 100 Euro ihracat yapıyor. İhracatçı A’nın
2014 Mart ve 2015 Mart ayındaki karşılaştırmalı durumunu o dönemde geçerli olan
kurları kullanarak şöyle gösterebiliriz.
Şubat 2014’de 100 Euro ihracatın karşılığı (100 x 3,03 =) 303
TL
Şubat 2015’de 100 Euro ihracatın karşılığı (100 x 2,86 =) 286
TL
Aynı malı aynı Euro değeriyle ihraç eden ihracatçı bir yıl
öncesine göre 17 TL daha düşük gelir elde etmiş oluyor.
2015’in ilk 2 ayında araba
satıcılarının durumu
Bu yılın ve geçen yılın ilk iki ayında Euro/TL kur
ortalaması aynı dönemler itibariyle otomobil ve hafif ticari araç satış sayıları
aşağıdaki tabloda gösteriyorum.
Otomobil ve hafif ticari araç satışlarında geçen yılın ilk
iki ayına göre bu yılın aynı döneminde yüzde 33’e yakın artış olmuş görünüyor. Bu
artışın nedenlerinden birisi de Euronun TL’ye karşı yüzde 9’u aşan değer kaybı.
Euro ile ithal edilen arabalar TL’nin Euroya
göre değer kazanmış olması nedeniyle geçen yıla göre ucuzlamış bu da araba
talebini ve satışlarını artırmış bulunuyor.
2014 yılının ilk ayında 20.000 Euroya ithal edilen bir
yabancı araba Türkiye’de vergiler vb öncesinde 60.600 TL ediyordu. Aynı araba
2015’in ilk aylarında ithal edildiğinde 55.000 TL ediyor. Bu durumda arabanın
fiyatı geçen yıla göre 5.600 TL ucuzlamış oluyor. Araba satışlarında ilk iki aydaki
patlamanın en önemli nedeni budur.
Dolar cinsinden borcu
olanın durumu
Dolar, TL’ye karşı bu dönem içinde değer kazandığı için dış
borcu olanların çoğu ciddi kayıplarla karşılaştılar. Bunu da bir örnekle
açıklayalım.
Diyelim ki A firmasının dış borç tutarı 100 USD ve bu miktar
sabit kalıyor. A firmasının 2014 Şubat ve 2015 Şubat ayındaki karşılaştırmalı
durumunu o dönemde geçerli olan kurları kullanarak şöyle gösterebiliriz (Mart
2014 USD/TL kuru için yazının ilk tablosundaki 2,20 kurunu, Mart 2015 USD/TK
kuru için de haftanın kapanış kuru olan 2,62 kurunu kullandım.)
Mart 2014’de 100 USD dış borcun karşılığı (100 x 2,20 =) 220
TL
Mart 2015’de 100 USD dış borcun karşılığı (100 x 2,62 =) 264
TL
Aynı miktarda Dolar borcuna sahip kişinin bir yıl öncesine
göre borcu 42 TL artmış oluyor.
Kazananlar/kaybedenler
USD birikimi olanlar, USD ile ihracat yapanlar, USD alacağı
olanlar, Euro borcu olanlar, Euro ile ithalat yapanlar, Türkiye’ye Euro ile
borç verenler bu dönemin kazananları oldu. TL ve Euro birikimi olanlar, USD
borcu olanlar, USD ile ithalat yapanlar, Türkiye’ye USD ile borç verenler, Euro
cinsinden alacağı olanlar, Euro ile ihracat yapanlar, Euro ile çalışan
turizmciler ise bu dönemin kaybedenleri oldu.
Veri Kaynakları:
Kurlar TCMB sitesindeki satış kurları kullanılarak derlenmiş, ihracat verileri
Türkiye İhracatçılar Meclisi – TİM sitesinden, otomobil ve hafif ticari araç satış
verileri Otomotiv Distribütörleri Derneği Raporlarından alınmıştır
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026193 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.