Fed, Faiz Artırımı ve TCMB
İç tasarruflarımız yetmediği için dışarıdan tasarruf ithal
ediyoruz. O tasarruflar, yatırımcı açısından sermaye oluyor. Tasarrufun ya da
sermayenin kullanım bedeli faizdir.
Türkiye’ye niçin yabancı sermaye geliyordu? (1) Gelişmiş
ülke Merkez Bankaları para dağıttığı için (Bir zamanlar Fed, şimdilerde AMB,
İngiltere MB ve Japonya MB) likidite bolluğu tavan yapmıştı. (2) Bizim borsa
hızlı değerleniyor, iyi getiri vaad ediyordu. (3) Bizde faizler yüksekti
(yabancı açısından kendi ülkesindeki enflasyon önemli olduğundan bizden elde
ettiği reel faiz yüksekti.) (4) Yabancı yatırımcı kendi ülkesindeki sıfır
dolayındaki faiz ve sıfıra yakın risk yerine yüksek reel faiz ve yüksek riski
tercih ediyordu.
Ne değişti? (1) Fed para dağıtma işinden çıktı. Yani
likidite bolluğunda kısmen bir düşüş oldu. (2) Bizim borsa artık hızlı
değerlenmiyor ve iyi getiri vaad etmiyor. (3) Bizdeki faiz yüksekliği Fed faiz
artırımına başlayınca eskisi kadar yüksek olmayacak. Çünkü Fed’in faiz artırımı
bir seferlik bir artış değil bir süreç olacak. (4) Yabancı yatırımcı bu yeni
süreçte yavaş yavaş yükselen faizi görünce düşük riskli ortama dönmeyi tercih
edecek ve Türkiye gibi riskli ülkelerden çıkacak.
Bu durumu değiştirmek için kısa dönemde ne yapabiliriz? (1)
Risklerimizi düşürebiliriz. Ne yazık ki bu yazıldığı kadar kolay değil. Siyasal
istikrarda bozulma, sınırlarda çatışma hali, komşudan sığınan işsiz göçmenler,
tırmanan terör olayları, ekonomik dengelerde bozulma olduğu bir ortamda
riskleri düşürmek en azından kısa dönemde mümkün görünmüyor. (2) Madem
risklerimizi düşüremiyoruz ve madem yabancı yatırımcıların kendi ülkelerinde
faizler artacağı için bizim ekonomimiz çekiciliğini yitirecek o zaman biz de
çekiciliği devam ettirebilmek için faizleri artırırız.
Evet ne yazık ki kısa dönemde elimizdeki tek imkan faiz
artırarak yabancı fonları çekmeye devam etmek.
Merkez Bankası’nın para politikasının temelini oluşturan iki
tane kısa dönemli faizi var: (1) Haftalık repo faizi (yüzde 7,5) ve (2) Gecelik
fonlama faizi (Merkez Bankası borç alırsa % 7,25, borç verirse % 10,75 faiz
uyguluyor. Burada bizi ilgilendiren % 10,75’lik borç verme faizi.) (3) Bu iki
faiz arasına (%7,5 ile 10,75) faiz koridoru deniyor. Merkez Bankası’nın yüzde
7,5 ve 10,75 ile verdiği borçların ağırlıklı ortalaması da Merkez Bankası’nın
ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti denilen asıl borç verme faizini
oluşturuyor. Merkez Bankası faizi yükseltmek istediğinde gecelik borç vermeye,
düşürmek istediğinde ise haftalık borç vermeye ağırlık veriyor.
Fed’in faiz artırımına Merkez Bankası’nın, haftalık repo
faizini örneğin yüzde 7,5’dan yüzde 8,5 - 9’a yükseltmek ve böylece ağırlıklı
ortalama fonlama oranını yüzde 10’lara çekmek suretiyle karşılık vermesi
gerektiğini düşünüyorum. Faiz yükselirse yatırımlar ve dolayısıyla büyüme hızı
düşer. Ne yazık ki önümüzdeki 1 yıllık dönemde yaklaşık 200 milyar dolarlık bir
dış finansman ihtiyacı olan bir ekonomide birincil öncelik en azından mevcut
dengeyi korumak halini alıyor. Bunun koşulu ise bu dış finansmanı bulabilmek
biçiminde karşımıza çıkıyor.
Faizin yarattığı bu kısır döngüden çıkabilmenin kısa dönemde
çaresi yok. Tek yapılabilecek şey faizi artırıp kısır döngüyü devam ettirmek. Orta
– uzun dönemde faizin yarattığı kısır döngüden çıkabilmek için doğru olan adımın
yapısal reformlara girişmek olduğunu defalarca söyledim. Herkesin kendine göre
tanımladığı yapısal reformları değil bu yazıda değindiğim gerçek yapısal
reformları kastediyorum.
Bunları yapmadığımız
sürece kısa dönemler birleşerek uzun dönem olacak ve biz uzun dönemin sonunda
yine kısa dönemi faizle oynayarak kurtarmayı konuşuyor olacağız.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026117 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.