TCMB'nin Son Önlemleri
Zorunlu karşılıklar,
çekirdek ve çekirdek dışı yükümlülükler
Para politikasının araçlarından birisi olan zorunlu
karşılıklar; bankaların, topladıkları kaynaklar (ki bunlar bankalar için
yükümlülük demektir) karşılığında Merkez Bankasına yatırmak zorunda oldukları
miktarları ifade eder.
TCMB’nin zorunlu karşılığa tabi tuttuğu yükümlülükler
şunlardır: (1) Mevduat ve katılım fonları, (2) Repo işlemlerinden sağlanan
fonlar, (3) Kullanılan krediler (Hazine garantisiyle sağlananlar dışında kalanlar),
(4) İhraç edilen menkul kıymetler (net), (5) Sermaye hesaplamasına dahil
edilmeyen borçlanma araçları, (6) Yurtdışı merkeze yükümlülükler (net), (7)
Kredi kartı ödemelerinden borçlar.
Bu yükümlülüklerden mevduat ve katılım fonları başlığı
altında toplanan banka yükümlülükleri çekirdek yükümlülük, diğerleri ise çekirdek
dışı yükümlülükler olarak sınıflandırılıyor.
TCMB’nin kararları
TCMB, 29 Ağustos Cumartesi günü aldığı bir kararla mevduat
ve katılım fonu dışında kalan (yani çekirdek dışı) yabancı para yükümlülüklerine
uygulanan zorunlu karşılıklarda yeni düzenlemelere gitti. Buna göre çekirdek
dışı fonlar için yeni zorunlu karşılık oranları şöyle oluştu:
Mevduat / Katılım Fonu Dışı Yabancı
Para Yükümlülükleri (Vadeli)
|
Mevcut
Yükümlülükler İçin Oran (%)
|
Yeni
Yükümlülükler İçin Oran (%)
|
1
yıla kadar (1 yıl dahil)
|
20
|
25
|
2
yıla kadar (2 yıl dahil)
|
14
|
20
|
3
yıla kadar (3 yıl dahil)
|
8
|
15
|
5
yıla kadar (5 yıl dahil)
|
7
|
7
|
5
yıldan uzun
|
6
|
5
|
28 Ağustos 2015 itibariyle mevcut yükümlülüklere vadeleri
dolana kadar eski oranlar uygulanmaya devam edecek, vadeleri dolup da yenilenmeleri
halinde yeni oranlar uygulanacak.
TCMB, aynı gün bir başka karar daha alarak Eylül, Ekim ve
Aralık başlarında olmak üzere TL zorunlu karşılıklara ödediği faiz oranlarını
50’şer baz puan olmak üzere yılsonuna kadar toplam 150 baz puan artırdığını
açıkladı.
Karışıklık olmaması için bir kez daha belirtelim: Zorunlu
karşılık oranlarında yapılan artırma yabancı para cinsinden çekirdek dışı
yükümlülüklere uygulanacak, bir başka ifadeyle TL cinsi yükümlülüklere uygulanmayacak.
Buna karşılık faiz artırımı yalnızca TL cinsinden yatırılmış zorunlu
karşılıklara uygulanacak.
TCMB’nin kararlarının
amaçları
TCMB, yabancı para çekirdek dışı yükümlülüklerle ilgili
yaptığı zorunlu karşılıklar düzenlemesiyle bankaları 3 yıldan kısa vadeli,
yükümlülük altına girmemeye özendirmeyi hedeflemiş bulunuyor. Bu yolla kısa
vadeli yabancı para kaynağı pahalandırarak bankaları uzun vadeli kaynak bulmaya
yöneltmeye çalışıyor.
Öte yandan TL zorunlu karşılıklar için ödediği faizi
artırarak da bankacılık sektörünün artan maliyetlerini hafifletmeye yöneliyor.
Değerlendirme
Küresel sistemde gelişme yolundaki ülkelere yönelik döviz
likiditesi akışkanlığında ortaya çıkmaya başlayan olumsuzlukların, Fed’in faiz
yükseltmesiyle daha da artacağı beklenen bir gelişme. Bu ortamda TCMB’nin yabancı
para yükümlülüklerin süresini uzatma yolunda bir önlem alması doğru bir adım
olarak değerlendirilebilir.
Yine aynı nedenlerle enflasyonda ortaya çıkan artışın
bankaların maliyet yapısını bozacağını da kabul etmek gerekiyor. Bu durumda
TCMB’nin bankalara zorunlu karşılıklar için ödediği faizi artırarak onların
maliyetini bir miktar düşürmeye çalışması akıllıca bir adım olarak görülebilir.
Bütün bunlara karşılık başta Çin’de yaşananlar olmak üzere, küresel
sistemde son dönemde ortaya çıkan gelişmeler, krizin artık gelişme yolundaki
ekonomilerin kapısına geldiğini gösteriyor. Fed’in faiz artışını sonsuza kadar
erteleyemeyeceği bu ortamda yaşanacak dalgalanmanın şiddeti öncekilerden çok
daha fazla olacak. Dolayısıyla TCMB’nin, ne kadar yaratıcı adımlar atsa da faiz
silahını kullanmak zorunda kalacağı günler fazla uzakta değilmiş gibi görünüyor.
TCMB, şimdilik plasebo etkisi yaratmaya çabalıyor.
TCMB, şimdilik plasebo etkisi yaratmaya çabalıyor.
Not: Plasebo
etkisi: Farmakolojik olarak etkisiz bir ilacın, telkine dayalı bir etki
yaratması halidir.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026111 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.