Dolar Arttı, Euro Arttı, İhracat Niye Düştü?
Ocak – Ağustos döneminde TL, Dolar karşısında yüzde 27, Euro
karşısında yüzde 16 değer kaybetti. Aynı dönemde Türkiye’nin ihracatı yüzde 8,9
azaldı. İhracatta bu tür uzunca süren bir azalma uzun zamandır ilk kez
görülüyor. Türkiye’nin ihracatındaki ağırlık önce Euro’ya sonra da Dolara, buna
karşılık ithalatında ve finansman maliyetlerindeki ağırlık önce Dolara sonra
Euro’ya ait bulunuyor.
Bir ülkenin parası, dış ticaret ilişkisi içinde olduğu
ülkelerin paralarına karşı değer kaybederse ihracatçıları, ihraç ettiği mallar
karşılığında daha fazla TL elde eder. Yılbaşında Euro/TL kuru 2,85 iken Almanya’ya
100.000 Euro tutarında mal ihraç eden bir ihracatçının eline 285.000 TL geçiyordu.
Bugün Euro/TL kuru 3,27. Bugün Almanya’ya 100.000 Euro tutarında mal ihraç eden
ihracatçının eline 327.000 TL geçer. Yani aynı malı ihraç eden ihracatı zaman içinde
Euro, TL’ye göre değer kazandığında daha çok TL gelir elde etmiş olur. Bu
ihracatın yüzde 65’inin ithal mallarla, kalan yüzde 35’lik kısmının yerli mal
ve hizmetle yapıldığını ve ithalatın da yine Almanya’dan Euro karşılığı
yapıldığını düşünürsek bu ihracatçının TL’nin Euro’ya karşı değer kaybından
doğan gerçek kazancını şöyle hesaplayabiliriz: 327.000 – 285.000 = 42.000 TL x
% 35 = 14.700 TL.
Bu ihracatçının malını Almanya’ya satarak Euro gelir elde
ettiğini, buna karşılık bu malı üretmekte kullandığı yabancı malları Dolar
karşılığı ithal ettiğini ve 2015 yılı başında Dolar/TL kurunun 2,30 ve Euro/TL
kurunun 2,85 olduğunu varsayalım. Diyelim ki bu ihracatçı 80.500 Dolarlık ithal
malını (karşılığı yaklaşık 185.000 TL ediyor) 100.000 TL’lik yerli mal ve
hizmet ile birleştirerek 285.000 TL’ye imal ediyor olsun. Bu ürünleri
yılbaşında Almanya’ya sattığında (285.000 / 2,85 =) 100.000 Euro elde edecek demektir
(ihracatçının kârı bu toplamların içinde varsayılmıştır.)
Şimdi Dolar/TL kurunun 2,92’ye Euro/TL kurunun da 3,27’ye
çıktığı durumu ele alalım. Yılbaşından bugüne kadar yurtiçinde enflasyon da
yüzde 7 olarak gerçekleşmiş olsun. Bu durumda bu ihracatçı ihraç edeceği
malların üretiminde kullanacağı malların ithalatı için 80.500 Dolar ödediğinde
kasasından 235.060 TL çıkacaktır (eski kura göre 235.060 – 185.000 = 50.060 TL
fazla.) Buna enflasyonla yüzde 7 oranında artarak 107.000 TL olan yerli mal ve
hizmetler için ödenen bedeli de eklersek maliyeti (235.060 + 107.000 =) 342.060
TL oluyor demektir. Bu malı 100.000 Euro’ya Almanya’ya sattığında eline geçecek
para (100.000 x 3,27 =) 327.000 TL olacaktır. 342.060 TL’ye mal ettiği malları
Almanya’ya satan ihracatçı bunun karşılığında 327.000 TL elde etmiş ve zarar
etmiştir (ya da kârı içinde varsaydığımız için kârında ciddi düşüş olmuştur.)
TL’nin yabancı paralara karşı değer kaybı bize mutlaka ihracat
geliri artışı getirmez. Bize ihracat artışı geliri sağlayacak şey TL’nin Dolara
karşı kaybettiği değerden fazlasını Euro’ya karşı kaybetmesidir. Ya da bizim
dışımızda oluşacak gelişmelerin Euro/Dolar paritesinin Euro’nun Dolara karşı değer
kazanmasına yol açacak şekilde etki yapmasıdır. Ocak – Teemuz arasında
ihracatımızdaki düşüş yüzde 9,4 iken Ocak – Ağustos döneminde düşüşün yüzde 8,9’a
gerilemiş olmasının yani ihracattaki düşüşün hızının azalmış olmasının nedeni son
aylarda Euro/Dolar paritesinin Euro lehine hareketlenmiş olmasıdır.
Euro/Dolar paritesi Euro lehine değişirken “ihracatımızı artırıyoruz”
diye övünmek ne kadar yanlışsa tersi olduğunda
“dış gelişmelerden dolayı böyle oluyor” demek de o kadar yanlıştır. Önemli
olan kendi paramızı stabil tutabilecek reformları yapabilmektir. Bir
atasözümüzde belirtildiği gibi: ‘El parasıyla gerdeğe girilmez.’
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026174 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.