Kırılgan Ekonomilerin en Kırılganları
Fed, Mayıs 2013’deki toplantısında parasal genişleme (QE)
politikasına son vereceklerini ve bu adımı yılsonundan önce atacaklarını
açıkladığında gözler dış finansman bağımlılığı yüksek gelişme yolundaki
ekonomilere çevrildi. Bu ekonomiler, Fed’in bu kararından nasıl
etkileneceklerdi?
‘Kırılgan Beşli’ sınıflandırması 2013 yılında J.P.Morgan
analistlerinden James Lord tarafından ilk kez ortaya atıldığında Brezilya,
Hindistan, Türkiye, Endonezya ve Güney Afrika’yı kapsıyordu. Bu ülkelerin
birlikte bu başlık altında sınıflandırılmasının bazı nedenleri vardı. Bu
nedenlerin başlıcalarını şöylece sıralayabiliriz: (1) Bu ülkelerde yapılacak seçimler
nedeniyle siyasal istikrarsızlık gündemdeydi. (2) Bazılarında ortaya çıkan
yolsuzluklar istikrarsızlığı iyiden iyiye artırıyordu. (3) Ekonomileri, büyüme,
enflasyon cari açık, işsizlik gibi alanlarda ivme kaybetmeye başlamıştı. (4) Bu
ekonomilerin hepsi orta gelir tuzağında bulunuyor, geldikleri kişi başına gelir
düzeyini yukarıya taşıyamıyorlardı. (5) Bu ekonomilerin dış finansmana olan bağımlılıkları
yüksekti. (6) Fed’in açıklamasından sonra ortaya çıkan dış finansmana erişim
sıkıntıları nedeniyle paraları diğer ekonomilere göre daha hızlı değer
kaybetmeye başlamıştı.
2013 yılı Ağustos ayından bugüne kadar geçen süresinde
kırılgan beşli arasında yer alan Hindistan ve Endonezya önemli bir toparlanma
sürecine girdiler. Güney Afrika açısından pek fazla bir değişme olmadı. Buna
karşılık Brezilya ve Türkiye, iç siyasal ve sosyal karışıklığın da etkisiyle giderek
daha da kırılgan hale geldiler. Bugünlerde Türkiye, kırılganların en kırılganı
olarak sınıflandırılıyor. Yine bu süre içinde Kırım işgaliyle başlayan bir dizi
gelişme Rusya ekonomisinin ciddi hasar görmesine yol açtı. ABD ve AB, Rusya’ya
ekonomik ambargo uygulamaya başladılar. Ruble hızla değer kaybetti, Rusya
Merkez Bankası art arda faiz artırımlarına başvurdu, büyüme ivmesini
kaybederken enflasyon da ciddi biçimde yükseldi. Bu gelişmeler Rusya’yı da
kırılgan ekonomiler arasına soktu.
Kırılgan beşli ve Rusya’nın ekonomik görünümü (başlıca makro
göstergeler itibariyle) aşağıdaki tabloda sunulmaktadır (Kaynaklar: IMF, Trading Economies,
Knoema, The Economist)
GSYH
|
KB GSYH
|
Büyüme
|
Enflasyon
|
İşsizlik
|
Bütçe Açığı
|
Cari Açık
|
|
Milyar USD
|
USD
|
%
|
%
|
%
|
%
|
%
|
|
Brezilya
|
2.353
|
11.604
|
-1,9
|
8,6
|
7,5
|
-5,8
|
-4,1
|
Hindistan
|
2.050
|
1.627
|
7,5
|
5,3
|
4,9
|
-4,1
|
-1,2
|
Rusya
|
1.857
|
12.926
|
-3,6
|
14,8
|
5,3
|
-2,8
|
4,9
|
Endonezya
|
889
|
3.534
|
4,8
|
6,4
|
5,8
|
-2,0
|
-2,4
|
Türkiye
|
800
|
10.400
|
2,8
|
7,3
|
9,6
|
-1,6
|
-4,7
|
Güney Afrika
|
350
|
6.483
|
1,8
|
4,8
|
25,0
|
-3,8
|
-5,1
|
Tablo bize Hindistan ve Endonezya’nın
bütün göstergeler itibariyle ötekilerden pozitif yönde ayrıştığını
gösteriyor.
Bu ülkelerin para birimlerinin Dolara karşı olan durumunda
ve risk primlerinde (CDS) 2013 Mayıs ayındaki Fed açıklamasından bu yana
yaşanan gelişmeleri de aşağıdaki tabloda sunuyorum (Kaynaklar: Deutsche Bank,
CNBC, Bloomberg, vd.)
Yerli Para/USD
2013
|
Yerli Para/USD
2015
|
Değişim
%
|
CDS
2013
|
CDS
2015
|
Değişim
Misli
|
|
Brezilya
|
2,05
|
3,90
|
90,2
|
130
|
376
|
2,9
|
Hindistan
|
58
|
66
|
13,7
|
Veri yok
|
Veri yok
|
Veri yok
|
Rusya
|
31,3
|
65,6
|
109,6
|
136
|
384
|
2,8
|
Endonezya
|
9.775
|
14.477
|
48,1
|
140
|
246
|
1,8
|
Türkiye
|
1,84
|
3,01
|
65,6
|
118
|
277
|
2,3
|
Güney Afrika
|
9,5
|
13,3
|
40,0
|
169
|
267
|
1,6
|
Tabloya göre 2013 Mayısından bu yana en yüksek değer kaybı
Rus Rublesinde görülmüş. Rusya’yı, Brezilya ve Türkiye izliyor. Bu süre içinde
en az değer kaybına uğrayan para birimi ise Hindistan Rupisi.
Bu süre içinde riskleri en hızlı yükselen ekonomiler sırasıyla
Brezilya, Rusya ve Türkiye olmuştur.
Özetle söylemek gerekirse kırılgan beşli sınıflandırmasının
ortaya atıldığı 2013 yılından bu yana Hindistan ve Endonezya’nın kırılganlığı
azalmış, Brezilya ve Türkiye’nin kırılganlığı ise artmıştır. Bu ikiliye,
başlangıçta gruba dâhil olmayan, Rusya da eşlik eder olmuştur.
Esnek olan şeyler zor kırılır. Örneğin dalgalı (esnek) kur
rejimi, sabit kur rejimi gibi katı değildir. O nedenle Türkiye’de dalgalı kur
rejimine geçilmesi döviz krizlerini önlemiştir. Ekonomide kırılganlıktan
kurtulmanın yolu; kur rejiminde sabit kurdan esnek kura geçişi sağlayan yapısal
reform gibi reformları yapmaktan geçer.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026107 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.