Fed, Beklendiği Gibi Faizi Artırdı
Kısa Bir Özet ve Hatırlatma
Sonunda beklenen oldu ve Fed, faizini 0,0 – 0,25 aralığından
0,25 – 0,50 aralığına yükseltti. Önce yükseltilen faizin hangi faiz olduğunu
açıklayalım. Mevduat bankaları, ihtiyaç duymaları durumunda gecelik olarak
birbirlerinden borç alabiliyorlar. Bu borçlanmada uygulanan faize Federal
Fund’s Rate (FFR) adı veriliyor. Bu faizin oranını Fed’in Açık Piyasa İşlemleri
Komitesi (FOMC) belirliyor. Ve bankalar, birbirlerine borç verip alırlarken bu
faizi uyguluyorlar. Fed FOMC’nin yükselttiği faiz bu faiz.
2008 yılında Fed FOMC, bu faizi dramatik bir biçimde 0 –
0,25 aralığına düşürmüştü. Aslında FED FOMC’nin amacı FFR oranını 0’a
düşürmekti ancak 0 düzeyindeki oran para piyasası fonlarının aldığı ücretin
sundukları getirinin üzerine çıkaracağı için 0 – 0,25 aralığı kabul edildi.
2008 yılında başlayan küresel krizin başında Fed, parasal
genişlemeye (tahvil alıp para vermeye) başladığında bilanço büyüklüğü 925
milyar dolayındaydı. Bugün bu büyüklük 4,5 trilyon dolar dolayında bulunuyor. Yani
parasal gevşeme sonucunda Fed’in bilançosu yaklaşık 5 kat artmış bulunuyor. Fed,
tahvil alımı ve likidite genişletme operasyonunu kademeli biçimde azaltarak
2014 yılının Ekim ayında sonlanırdı.
Fed, ekonominin canlanması halinde, doğacak enflasyonu
önlemek ve oluşabilecek balonları indirebilmek için FFR’yi artıracağını ve bunu
yapmadan önce üç göstergeyi dikkate alacağını açıklamıştı: Büyüme, istihdam
(işsizlik oranı) ve enflasyon. Geldiğimiz aşamada ABD ekonomik büyümesi
potansiyel büyümeye (yüzde 2,0 – 3,0 aralığı) geri dönmüş, işsizlik oranı doğal
işsizlik oranı olarak kabul edilen oranı yakalamış (yüzde 5) bulunuyor. Geriye enflasyon
kalmıştı. Fed, 18 ay sonra enflasyonun yüzde 2 düzeyine çıkacağı tahminini
yaptığında faizi artıracağını işaret ediyordu.
Beklentiyi Satın Al Beklentiyi ve Gerçekleşmeyi Sat
Beklentiler; Fed’in 16 Aralık’ta faizi 0,25 puan artıracağı
yönündeydi. Gerçekleşme, beklenti doğrultusunda oldu. Fed, tam anlamıyla
rasyonel beklentiler doğrultusunda hareket ederek “ne beklersen o gerçekleşir”
tezini doğrulayan bir adım attı. Fed’in faizi artırmasıyla birlikte başta en
kırılganlar olmak üzere gelişme yolundaki ekonomilerden döviz çıkışı olacağı,
Fed’in faiz artışının yarattığı getiri artışından yararlanmak ve risklerini
azaltmak isteyen fonların buralardan çıkarak gelişmiş ülkelere döneceği
şeklinde beklentiler vardı. Son bir ayda bu beklentiler yavaş yavaş yaşama
geçti. Bu hamlelerin sonucu olarak Dolar ve Euro yükselirken gelişmekte olan
ülkelerin para birimleri değer kaybetti. Bu tür yaklaşımlar genellikle abartılı
yaklaşımlardır. Yani olması gerekenden daha fazlası beklenmeye başlanır. Bu
gidiş, geçtiğimiz haftanın ikinci yarısına kadar sürdü ve Dolar değer kazandı.
Sonra yavaş yavaş gelişmekte olan ülke paraları Dolar ve Euroya karşı değer
kazanmaya başladı. Bir anlamda piyasalar henüz gerçekleşmemiş olan faiz artışı
gerçekleşmesini satın almış sonra da satmaya başlamışlardı. Karar sonrası
Dolarda gevşeme olması beklendiği için geç kalma endişesi taşıyan fonlar Dolar
boşaltmaya başladılar. Sonuçta Dolar değer kaybetmeye yöneldi. İlginç bir durum
ortaya çıkmıştı: Beklentiyi satın alan piyasalar, henüz gerçekleşme olmadan
yeni beklentiyi satmaya başlamışlardı.
Fed Açıklamasının
İpuçları
Aslında en çok merak edilen konu, Fed’in faizi artırıp
artırmayacağı ya da kaç puan artıracağı değil, geleceğe ilişkin yaklaşımları
konusunda yapacağı vurgulamalardı. Fed açıklamasının en önemli noktaları
şunlar: (1) Amerikan ekonomisi Ekim’den bu yana ılımlı bir biçimde toparlanmaya
devam ediyor. Nitekim Fed üyelerinin 2016 yılına ilişkin büyüme beklentisi
yüzde 2,3’den yüzde 2,4’e yükselmiş bulunuyor. (2) Hanehalkı harcamaları ve
yatırım harcamaları son dönemde sürekli bir artış eğilimi gösteriyor. (3) Konut
sektörü gelişme içinde bulunuyor. (4) İşgücü piyasası olumlu bir gelişme içinde
bulunuyor ve işsizlik düşüyor. Fed üyelerinin 2016 yılına ilişkin işsizlik
oranı beklentisi yüzde 4,8’den yüzde 4,7’ye düşmüş bulunuyor. (5) Enflasyon,
düşük enerji fiyatları ve düşük ithal malı fiyatlarının da etkisiyle hedeflenen
uzun dönemli yüzde 2 oranının altında kalmaya devam ediyor. Bununla birlikte Fed FOMC komitesi,
enflasyonun beklenen yüzde 2’lik hedefe ulaşacağını tahmin ediyor. Fed
üyelerinin 2016 yılı enflasyon beklentisi yüzde 1,7’den 1,6’ya gerilemiş
bulunuyor.
Özetle Fed üyeleri 2016 yılında, büyümenin yükseleceğini,
işsizliğin daha da düşeceğini ve fakat enflasyonun hala yüzde 2’lik hedeften
uzak kalacağını tahmin ediyorlar. Buna karşılık enflasyonun 2017 yılında yüzde
2’lik hedefe çok yaklaşacağını bekliyorlar. Bu açıklamalar sonucunda Fed FOMC
komitesi, enflasyondaki gidişata bakarak, faizlerin tedrici olarak artırılması
gerektiği düşüncesinde olduğunu vurgulamış bulunuyor.
Şimdi Ne Olacak?
Fed’in kararının hemen sonrasında Dolar / TL kuru 2,91’e
kadar gerilemişti. Ben bu satırları yazarken kur hafifçe yükselerek 2,94’e
oldukça yaklaştı. İlk tepkiler daima sert olur. Piyasanın uzun süredir
dişlerini sıkarak beklediği kararın ardından rahatlaması fakat bir süre
geçtikten sonra fazla rahatladığını hissederek ters tepki vermesi normaldir.
Bunu AMB’nin kararı öncesi ve sonrasında da yaşadık. Dolar bir miktar daha
değer kaybedebilir.
ABD ekonomisi toparlanmayı sürdürdükçe Fed, faiz artırmaya
devam edecek. Fed üyelerinin 2016 yılı için FFR tahmini yüzde 1,4, 2017 tahmini
de yüzde 2,4. Bugün itibariyle FFR oranının tavanı 0,50 olduğuna göre eğer Fed
üyelerinin tahmini gerçekleşirse 2016 yılında 1,4 puana çıkması için 1 puana
yakın artış yapılacak demektir. Bu da eğer 0,25 puanlık artışlarla
gerçekleşmeye devam ederse Fed, 2016 yılında 3 veya 4 kez faiz artışı yapacak
demektir.
Fed’in faizi, beklendiği gibi 0,25 puan artırması ve
ardından Başkan Yellen’in ılımlı açıklamalarıyla gerileyen Doların ardından
yeniden toparlanmasında Fed üyelerinin 2016 yılına ilişkin tahminlerinin
açıklanması etkili oldu.
Fed’in faiz artırımı son aşamaya ulaşmadığı sürece gelişme
yolundaki ülkelerden sermaye çıkışı yaşanmaya ve Dolar değer kazanmaya devam
edecek. 2016 yılında Dolar cephesinde 2015 yılında yaşadığımız senaryoyu benzer
biçimde tekrar yaşayacağız. Yani Dolar, inişler ve çıkışlar gösterse de genel
eğilimi çıkış yönünde olacak.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026248 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.