Merkez Bankası Başarılı mı?
Merkez Bankası’nın başarılı olup olmadığını ölçmenin yolu amacına
ulaşmadaki başarısını ölçmekten geçiyor. Merkez Bankası’nın görevi nedir?
Yasasına göre: ‘Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankasının temel amacı fiyat istikrarını sağlamak ve
sürdürmektir.’ Bu ifade Merkez Bankası’nın web sitesinde sağda en üst tarafta
da yazılıdır. Öyleyse 2015 yılında
Merkez Bankası’nın başarılı olup olmadığını ölçmek için bu amaca ulaşmak için ortaya
koyduğu hedefe ve vardığı noktaya bakmamız gerekiyor.
Hedef / Tahmin / Varsayım
|
2015 Para
ve Kur Politikasındaki Öngörü / Hedef
|
2015 Yılı
Sonucu / Durumu
|
Enflasyon
hedefi
|
% 5
|
% 8,81
|
Kur
etkileri
|
Azalacak
|
Arttı
|
Gıda
fiyatları
|
Düşecek / normale dönecek
|
Düşmedi / normale dönmedi
|
Enflasyon
/ Dış şok ilişkisi
|
Enflasyondaki
önemli düşüş dış şoklara karşı denge sağlayacak
|
Enflasyon düşmedi, dış şoklara karşı denge sağlanamadı
|
Görüleceği gibi Merkez Bankasının 2015 yılına ilişkin olarak
açıkladığı para ve kur politikasının varsayımları da hedefleri de tahminleri de
tutmamış bulunuyor. Üstelik 2015 için hedef belirlenirken petrolün varil fiyatı
2015 yılı için 110 USD olarak tahmin edildiği halde bu fiyat tahminin yarısının
altında kaldığı halde hedef tutmamıştır. Sonuçta Merkez Bankasının uyguladığı
enflasyon hedeflemesine dayalı para ve kur politikasının başarısının ölçüleceği
konu; uyguladığı para ve kur politikası aracılığıyla yılbaşında hedeflediği
enflasyon oranına yılsonunda ne kadar yaklaştığı meselesidir. Son 5 yılda
Merkez Bankasının uyguladığı para ve kur politikasıyla hedeflediği oranlara ne
kadar yaklaşabildiğini aşağıdaki grafik ortaya koyuyor.
Grafikten net bir biçimde görüldüğü gibi Merkez Bankası,
enflasyon hedefi olarak ortaya koyduğu hedeflerden uzak kalmıştır. Bu uzak
kalış giderek daha da artmaktadır. Bir Merkez Bankası açısından en önemli
konulardan birisi itibar meselesidir. Merkez Bankası yaptıklarıyla olduğu kadar
açıklamalarıyla ve beklenti yönetimiyle de piyasaları yönlendirir. Bir Merkez
Bankasının piyasalara sözünü dinletebilmesi, beklentilere yön verebilmesi geçmişte
oluşturduğu itibarla doğru orantılıdır. Ne yazık ki TCMB ısrarla tutmayacak
enflasyon hedefleri açıklamaya devam ederek itibar kaybına uğramış bulunuyor.
Enflasyon hedefinin düşük belirlenmesinde siyasal iktidarın, ücret artışlarını
vb düşük tutmak amacıyla yaptığı yönlendirmenin etkisi olduğunu kabul etsek
bile bu durum Merkez Bankasının itibar kaybını azaltmaz, hatta aksine
artırabilir.
Şimdi de 2016 yılı için açıklanan Para ve Kur Politikası
Programında açıklanan tahminlere ve varsayımlara bakalım.
Hedef / Tahmin / Varsayım
|
TCMB 2016
Para ve Kur Politikasındaki Öngörü / Hedef
|
Benim
Tahminlerim
|
Enflasyon
hedefi
|
% 5 (Tahmin % 6,5)
|
% 9,5
|
Kur
etkileri
|
İlk yarıda aynı kalacak sonra azalacak
|
İniş ve çıkışlar olacak ama genel olarak yükselecek
|
Gıda
fiyatları
|
Düşecek / normale dönecek
|
Fazla değişmeyecek
|
Enflasyon
/ Dış şok ilişkisi
|
Enflasyondaki
önemli düşüş, dış şoklara karşı denge sağlayacak
|
Enflasyondaki artış, dış şokları daha etkili hale
getirecek
|
Ortadaki sütun Merkez Bankası’nın 2016’ya ilişkin hedef ve
tahminlerini, son sütun da benim 2016 yılına ilişkin para ve kur gelişimlerine
ilişkin tahminlerimi gösteriyor.
Denilebilir ki "kimsenin tahmini tutmuyor, Merkez Bankası'nın ki de tutmadı." Doğrudur bizim de tahminimiz tutmadı ama arada çok büyük bir fark var: Bizimki yalnızca bir tahmin. Yani bizler başkalarının yapacakları üzerine bir tahminde bulunuyoruz. Oysa Merkez Bankası'nın hedefini tutturmak için elinde para politikası araçları var. 20 metre ötede bir taşın üzerinde duran elmaya ok atan bir okçu düşünün. Bizler okçunun yayı ve oku tutuşuna, rüzgârın durumuna bakarak bir tahmin yapıyoruz. Ama sonuçta oku atan biz değiliz. Oysa Merkez Bankası oku atan kişi durumunda. Fark bu.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026121 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.