Politika Faizi Hangisi?
Merkez Bankası’nın görünürde 2 tane borç verme faizi var.
(1) Gecelik olarak bankalara borç vermekte uyguladığı faiz (yüzde 10,75.) (2)
Haftalık olarak bankalara borç vermekte uyguladığı faiz (yüzde 7,5.) Duruma
göre bazen gecelik borç vermeyi, bazen de haftalık repo ihalesiyle borç vermeyi
daha ağırlıklı kullanıyor.
Merkez Bankası’nın bir de görünmeyen faizi var. Buna da
ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti deniyor. Adında faiz geçmese de bu,
yukarıda değindiğim iki borç verme faizinin yani yüzde 10,75’lik gecelik faiz
ile yüzde 7,5’luk haftalık faizin ağırlıklı ortalaması olduğu için gerçekte
Merkez Bankası’nın piyasayı fonlamakta uyguladığı ortalama faiz. Diyelim ki
Merkez Bankası, bankalara, yüzde 10,75 faizle 100 TL gecelik, yüzde 7,5 faizle
de 100 TL borç vermiş olsun. Bu durumda bu ikisinin ortalama faizi yüzde 9,1 oluyor.
Aşağıdaki grafikte bu yılbaşından bugüne kadar geçen sürede
Merkez Bankası’nın borç verme faizleri yer alıyor (MBPF haftalık repo
ihalesinde uygulanan yüzde 7,5’luk faiz (politika faizi), GFF yüzde 10,75’lik
gecelik fonlama faizi, sağ eksende yer alan AOFM ise bu ikisinin ağırlıklı ortalamasını gösteren
Ağırlıklı Ortalama Fonlama Maliyeti.)
Bu grafiğe bakınca Merkez Bankasının politika faizini (MBPF)
politikacılara yönelik olarak tam anlamıyla bir ‘politikacı faizi’ olarak,
gecelik fonlama faizini (GFF) piyasaya mesaj verme faizi olarak kullandığını
buna karşılık asıl olarak da bu iki faizin ortalamasıyla piyasayı yönlendirdiğini
görebiliyoruz. Özetle söylemek gerekirse Merkez Bankası’nın gerçek politika
faizi, oynak bir faiz olan ağırlıklı ortalama fonlama maliyetidir.
Grafik bize Merkez Bankası’nın faizi artırmadığını ama yükselttiğini
gösteriyor. Bazen görüntü gerçekten farklıdır. İllüzyon dediğimiz şey de odur
zaten.
Ekonomi konusunda
Siyasal Sistem, Ekonomik Sistem ve Ahbap - Çavuş İlişkileri18 Ekim 2026Teori Aynı, Sonuç Farklı 6 Ağustos 2026İrrasyonel Beklentiler Teorisi19 Haziran 2026Öğrenilmiş Çaresizlik24 Şubat 2026128 yorum
Yorumlar ve yanıtlar Blogger'ın kendi sisteminde yazılır ve okunur; tema bunu değiştirmez. Bu önizleme salt okunurdur.